زرعة بن محمد حضر می کوفی

معرف

راوى شيعى قرن دوم و از واقفه/ واقفيه*.
متن

زُرعةبن محمد حضرمى كوفى، راوى شيعى قرن دوم و از واقفه/ واقفيه*. كنيهاش ابومحمد و از اصحاب امامصادق و امامكاظم عليهماالسلام بود (← نجاشى، ش ۴۶۶؛ طوسى، ۱۴۱۵، ص ۲۱۱، ۳۳۷). هرچند، روايتى بىواسطه از ايشان ندارد (← شوشترى، ج ۴، ص۴۵۰) و شيخطوسى (۱۴۱۵، ص۴۲۷) نام وى را در ميان اصحابى آوردهاست كه از امامان روايت نكردهاند. او ملازم سماعةبن مهران* بود و بيشترِ آنچه روايت كردهاست بهواسطه اوست (← نجاشى، همانجا). پس از درگذشت سماعة، زرعه در مسجد وى در محله حضرميان كوفه نماز مىگذاشت (همان، ش ۵۱۷). زرعه افزون بر سماعةبن مهران از راويانى چون ابوبصير* (← كلينى، ج ۳، ص۵۵۱) و مفضّلبن عمر* (همان، ج ۱، ص ۲۲۴ـ۲۲۵) روايت كردهاست. از زرعةبن محمد نيز كسانى چون محمدبن اُورَمه (همان، ج ۳، ص ۱۸۲) و نضربن سُوَيد (همان، ج ۳، ص ۵۵۱) حديث نقل كردهاند (براى فهرست مشايخ و راويان زرعه ← مامقانى، ج ۲۸، ص ۱۶۴ـ ۱۶۵؛ خويى، ج ۷، ص ۲۵۸). نجاشى (ش ۴۶۶) ضمن توثيق زرعه، به واقفىشدن او، يعنى اعتقاد به زندهبودن امامكاظم عليهالسلام به عنوان آخرين امام، اشاره كردهاست (نيز ← طوسى، ۱۴۲۰، ص۲۱۰؛ همو، ۱۴۱۵، ص ۳۳۷). كشّى (ص ۴۷۶ـ۴۷۷) نيز زرعةبن محمد را واقفى دانستهاست. طبق نقل كشّى (ص ۴۷۷)، حسينبن قياما (درباره درستى نام اين راوى ← شوشترى، ج ۴، ص ۴۴۹، كه حسنبن قياماى مذكور در متن كشّى را تصحيف دانستهاست)، كه خود از جماعت واقفه بود، در مواجهه با امامرضا عليهالسلام و در مقام تأييد عقيده به وقف، به حديثى استناد كرد كه زرعه براى او از سماعه و او از امامصادق روايت كردهبود و امام ضمن دروغگو خواندن زرعه، به تغييرى كه وى در روايت داده بود، اشاره فرمود (← كشّى، ص ۴۷۷). هرچند، خويى (همانجا) سند اين روايتِ كشّى را ضعيف دانستهاست. زرعه كتابى/ اصلى داشت كه راويان قمى توجه ويژه به آن داشتند و برجستهترين محدّثان قم يعنى محمدبن حسن صفار قمى*، سعدبن عبداللّه اشعرى*، عبداللّهبن جعفر حِمْيَرى* و حسنبن مَتّيل آن را به روايت يعقوببن يزيد از زرعه روايت كردهاند (← نجاشى، همانجا). نجاشى (همانجا) طريق خود را به آن ذكر كرده و شيخطوسى (۱۴۲۰، همانجا) نيز دو طريق خود به آن را شرح دادهاست: يكى از طريق يعقوببن يزيد و ديگرى، از طريق حسينبن سعيد اهوازى* از برادرش حسن (درباره اين كتاب ← مدرسى طباطبائى[۱] ، ج ۱، ص ۴۰۳). نام زرعه در سلسلهسند بيش از ۲۸۰ روايت آمدهاست كه احتمالا بيشتر آنها برگرفته از دفتر حديثى اوست (← خويى، همانجا). گفته شدهاست، حسينبن سعيد اهوازى و برادرش حسن در نقل از همه راويان با هم اشتراك داشتهاند جز در مورد زرعةبن محمد و فضالةبن ايوب كه روايات اين دو تن را حسينبن سعيد بهواسطه برادرش نقل كردهاست (← نجاشى، ش ۱۳۶ـ۱۳۷، ۸۵۰؛ نيز ← كلينى، ج ۳، ص ۵۵۸، ۵۶۰ـ۵۶۱، ج ۵، ص ۲۷۳، ۴۱۱). تاريخ درگذشت زرعه در منابع نيامده، اما او تا روزگار امامت امامرضا (۱۸۳ـ۲۰۳) زنده بوده و به احتمال زياد در همان ايام درگذشتهاست (← كشّى، همانجا).

منابع : خويى؛ شوشترى؛ محمدبن حسن طوسى، رجالالطوسى، چاپ جواد قيومى اصفهانى، قم ۱۴۱۵؛ همو، فهرست كتب الشيعة و اصولهم و اسماء المصنفين و اصحاب الاصول، چاپ عبدالعزيز طباطبائى، قم ۱۴۲۰؛ محمدبن عمر كشّى، اختيار معرفةالرجال، ]تلخيص[ محمدبن حسن طوسى، چاپ حسن مصطفوى، مشهد ۱۳۴۸ش؛ كلينى (بيروت)؛ عبداللّه مامقانى، تنقيح المقال فى علم الرجال، چاپ محيىالدين مامقانى، قم ۱۴۲۳ـ؛ نجاشى؛

Hossein Modarressi T¤ ab¦a¤ tab¦a’i, Tradition and survival: a bibliographical survey of early Sh¦ iÜite literature, vol.۱, Oxford ۲۰۰۳.

/ سعيد زعفرانىزاده /

۱. Modarressi T¤ ab¦a¤ tab¦a’i

نظر شما
مولفان
سعید زعفرانی زاده ,
گروه
قرآن و حدیث ,
رده موضوعی
جلد 21
تاریخ 95
وضعیت چاپ
  • چاپ شده