رهمی

معرف

ناحيه يا جزيره‌اى در بخش شرقى جنوب آسيا، به روايت جغرافى‌دانان مسلمان متقدم.
متن

رُهمى[۱] ، ناحيه يا جزيرهاى در بخش شرقى جنوب آسيا، به روايت جغرافىدانان مسلمان متقدم. نام اين سرزمين به صورتهاى مختلف در منابع تاريخى و جغرافيايى اسلامى ذكر شدهاست، كه عبارتاند از: رهمى (مسعودى، ج ۱، ص ۳۸۴)، رامنى[۲] (ابنفقيه، ص ۶۶؛ دمشقى، ص ۱۶۶)، دهم[۳] (حدودالعالم، ص ۶۵)، رامى[۴] (ابنخرداذبه، ص ۶۵؛ ادريسى، ج ۱، ص ۷۵؛ ياقوت حَمَوى، ذيل «رامى») و دهرم[۵] (سيرافى، ص ۴۲؛ بكرى، ج ۱، ص ۱۹۳). موقعيت جغرافيايى رهمى نيز در آثار جغرافىنگاران مسلمان متفاوت ذكر شدهاست، ازجمله جزيرهاى در درياى شلاهط[۶] يا هركند[۷] (سيرافى، ص ۳۲؛ ابنفقيه؛ ياقوت حموى، همانجاها)، جزيرهاى نزديك بنگال[۸] يا ناحيهاى نزديك منطقه سرنديب[۹] * (سيرافى؛ ابنخرداذبه، همانجاها؛ ادريسى، ج ۱، ص ۷۷). احتمالا رهمى در منطقه باستانى سوهما[۱۰] ، در بخش غربى بنگال، قرار داشتهاست (د.اسلام، چاپ دوم، ذيل مادّه). براساس پارهاى گزارشهاى جغرافىنگاران و مورخان مسلمان، رهمى جزيرهاى خوشآبوهوا در ساحل دريا با مساحت حدود هفتصد تا هشتصد فرسنگ بود، كه در آن جانورانى مانند فيل، كرگدن، گاوميش و طوطى، درختانى مانند كافور، نارگيل، بَقَم، گياهانى مانند فلفل، ميخك و دارچين و معادنى مانند طلا و نقره وجود داشت ( ← سيرافى؛ ابنفقيه، همانجاها؛ مسعودى، ج ۱، ص ۳۸۵؛ ادريسى، ج ۱، ص ۷۵ـ ۷۶؛ ياقوت حموى؛ دمشقى، همانجاها). رهمى به داشتن پارچه لطيف پنبهاى نيز مشهور بود (سيرافى، ص ۴۲ـ۴۳؛ حدود العالم، همانجا؛ نيز  ← چكرورتى[۱۱] ، ص ۶۵۵). بنابر برخى گزارشها، پادشاهىِ رهمى به نام پاله[۱۲] ، در مجاورت پادشاهى مشهور بنگال، درمهپاله[۱۳] (حك : ۷۶۹ـ۸۰۱) يا درمه[۱۴] (گونداريپاده[۱۵] )، قرار داشت و گويا پادشاهان آن همواره با همسايگان خود، بلّهرا[۱۶] * و جرز[۱۷] ، در جنگ بودند ( سيرافى، ص ۴۲؛ مسعودى، ج ۱، ص ۳۸۴؛ بكرى، همانجا؛ ماجومدار[۱۸] ، ص ۱۱۱ـ۱۱۲، ۱۲۲؛ دى[۱۹] ، ص ۳۵۰). اين پادشاهى نيز ميان پادشاهان متعدد تقسيم شده بود (تيبتس[۲۰] ، ص ۲۵). به گزارش حدودالعالم (همانجا)، ساحل رهمى شامل نواحى نيمياس[۲۱] ، سمندر[۲۲] ، اندراس[۲۳] ، اورشين[۲۴] ، هركند و غيره بودهاست. علاوه بر سكههاى طلا، صدف نيز بهعنوان پول رايج در اين ناحيه كاربرد داشتهاست. تجارت با اعراب در شهرهاى بندرى در جنوب، خصوصآ در شاطيجام[۲۵] (چيتاگنگ[۲۶] *) و سمندر رونق داشت. كشف دو سكه متعلق به دوران خلافت عباسيان در بنگلادش، نشاندهنده مناسبات بازرگانى بنگال با مسلمانان است كه بىترديد، روند اسلامىشدن اين ناحيه را سرعت بخشيد (د.اسلام، همانجا).


منابع : ابنخرداذبه؛ ابنفقيه؛ محمدبن محمد ادريسى، كتاب نزهة المشتاق فى اختراق الآفاق، بيروت ۱۴۰۹/۱۹۸۹؛ عبداللّهبن عبدالعزيز بكرى، كتاب المسالك و الممالك، چاپ ادريان فان ليوفن و اندرى فرى، تونس ۱۹۹۲؛ حدودالعالم؛ محمدبن ابىطالب دمشقى، من كتاب نخبةالدهر فى عجائب البَرّ و البحر، چاپ عبدالرزاق اصفر، دمشق ۱۹۸۳؛ سليمان تاجر سيرافى، اخبار الصين و الهند، تتميم حسنبن يزيد سيرافى، چاپ ابراهيم خورى، بيروت ۱۴۱۱/۱۹۹۱؛ مسعودى، مروج (پاريس)؛ ياقوت حَمَوى؛


Prabhat Chandra Chakravarti, "Economic conditions", in The History of Bengal, vol.1, ed. R. C. Majumdar, Dacca: The University of Dacca, 1963; S. K. De, "Sanskrit literature", in ibid; EI2, s.v. "Ruhm¦ â" (by M. Y. Siddiq); R. C. Majumdar, "The P¦alas", in The History of Bengal, ibid; Gerald R. Tibbetts, A study of the A rabic texts containing material on South-East A sia, Leiden 1979.


/ فائزه رحمان /


۱. Ruhmi ۲. Ramni ۳. Dahum ۴. Rami ۵. Dahrum ۶. Salahit ۷. Harkand ۸. Bengal ۹. Sarandib ۱۰. Suhma ۱۱. Chakravarti ۱۲. Pala ۱۳. Dharmapala ۱۴. Dharma ۱۵. Gundaripada ۱۶. Ballahara ۱۷. Djurz ۱۸. Majumdar ۱۹. De ۲۰. Tibetts ۲۱. Nimyas ۲۲. Samandar ۲۳. Andras ۲۴. Urshin ۲۵. Shatidjam ۲۶. Chittagong

نظر شما
مولفان
فائزه رحمان ,
گروه
شبه قاره هند و جنوب شرق آسیا ,
رده موضوعی
جلد 20
تاریخ 94
وضعیت چاپ
  • چاپ شده