رشیدی، علی بن شمس الدین

معرف

عالم شافعى مصر در قرن دوازدهم، مشهور به خُضَرى يا خُضَيرى.
متن

رَشيدى، على‌بن شمس‌الدين، عالم شافعى مصر در قرن دوازدهم، مشهور به خُضَرى يا خُضَيرى. او در ۱۱۲۴ در  بندر رَشيد* زاده شد (جَبَرتى، ج ۱، ص ۴۲۱؛ بغدادى،  هديه، ج ۱، ستون ۷۶۹). رشيدى نزد برخى از علماى آنجا ازجمله عبداللّه‌بن مرعى، محمدبن عمر زُهَيرى، محمد  ادكاوى و يوسف قُشاشى به فراگيرى نحو، بلاغت، حديث  و فقه پرداخت. آنگاه در ۱۱۴۳ به جامع الازهر رفت و از  دروس استادان آنجا ازجمله محمد شمس‌الدين حفنى (متوفى ۱۱۸۱)، عطيه اَجهورى (متوفى ۱۱۹۰)، محمد سَجينى  (متوفى ۱۱۵۷) و احمدبن سابق زَعبَلى (متوفى ۱۱۶۹)  بهره برد. عبداللّه‌بن عمر شَبراوى (متوفى ۱۱۷۱) به او  اجازه روايت كتب سته و مصطفى عزيزى (متوفى ۱۱۵۴)  به او اجازه افتا و تدريس داد. رشيدى پس از سه سال  به زادگاهش بازگشت. وى در آنجا ملازم شمس‌الدين غَوى، خطيب جامع المحلى بود و از او العُباب (از كتب مشهور  نزد شافعيان، تأليف احمدبن عمر مُزَجَّد، متوفى ۹۳۰) را آموخت. وى از شلبى بُرُلُّسى، عبدالدائم‌بن احمد مالكى و احمدبن احمد وَنّى نيز اجازه گرفت. رشيدى در ۱۱۸۶ درگذشت (جبرتى، ج ۱، ص ۴۲۱ـ۴۲۳). آثار او عبارت‌اند از: شرح لَقْطَة‌العَجْلان و بَلّة‌الظمْآن تأليف بدرالدين ابوعبداللّه زركشى (متوفى ۷۹۴) در اصول فقه، حكمت و منطق؛ حاشيه‌اى بر شرح الاربعين النَوَوية تأليف سالم‌بن حسن شبشيرى (متوفى ۱۰۱۹) در حديث و غاية‌الطلب  فى اثبات كفر من سبّالعربَ بغير سَببٍ (← همان، ج ۱، ص ۴۲۳؛ بغدادى، ايضاح، ج ۲، ستون ۱۳۹؛ همو، هديه، ج ۱، ستون ۷۶۹). در منابع از شخصى به نام خليل‌بن شمس‌الدين محمد  يا خليل‌بن شمس‌الدين‌بن محمد خضرى رشيدى نيز نام  برده‌اند كه سال وفات يكسان و نسب‌نامه‌اى مشابه با  على‌بن شمس‌الدين رشيدى دارد. كتاب حديثىِ الدُّرَرُاليتيمة الكاملة المتعلقة بالشُّهورِ الثلاثة‌الفاضلة اثر خليل رشيدى  است. نسخه‌هاى خطى اين كتاب در كتابخانه‌هاى الازهر و سلطنتى برلين[۱]  موجود است و در هر دو، مؤلف كتاب خليل‌بن شمس‌الدين رشيدى، عالم قرن دوازدهم، معرفى شده‌است (←  بروكلمان[۲] ، ج ۲، ص ۴۶۷؛ آلوارت[۳] ، ج ۷، ص ۷۲۹ـ۷۳۰؛ المكتبة‌الازهرية، ج ۳، ص ۶۸۴). بغدادى شرح لقطة‌العجلان و بلّة‌الظمآن و حاشيه بر شرح الاربعين النووية را يك بار اثر خليل  رشيدى و بار ديگر از آثار على رشيدى برشمرده‌است (← ايضاح، ج ۱، ستون ۵۵ـ۵۶، ج ۲، ستون ۴۰۸؛ هديه،  ج ۱، ستون ۳۵۵، ۷۶۹). زِرِكْلى اين دو كتاب را تأليف  خليل‌بن محمد رشيدى دانسته (← ج ۲، ص ۳۲۳) و كحّاله  دو رشيدى با نامهاى خليل و على معرفى كرده‌است، البته  با سال وفات و آثار يكسان (← ج ۴، ص ۱۲۷، ج ۷، ص ۱۰۷ـ۱۰۸، ۱۹۹).


منابع : اسماعيل بغدادى، ايضاح المكنون، ج ۱ـ۲، در حاجى‌خليفه، ج ۳ـ۴؛ همو، هدية‌العارفين، ج ۱ـ۲، در همان، ج ۵ـ۶؛ عبدالرحمان جبرتى، تاريخ عجائب الآثار فى التراجم و الاخبار، بيروت : دارالجيل، ]بى‌تا.[؛ خيرالدين زِرِكْلى، الاعلام، بيروت ۱۹۸۰؛ عمررضا كحّاله، معجم‌المؤلفين، دمشق ۱۹۵۷ـ۱۹۶۱، چاپ افست بيروت ]بى‌تا.[؛ المكتبة الازهرية، فهرس الكتب الموجودة بالمكتبة الازهرية، قاهره ۱۳۶۴ـ۱۳۶۸/ ۱۹۴۵ـ۱۹۴۹؛


W. Ahlwardt, Verzeichniss der arabischen Handschriften der Königlichen Bibliothek zu Berlin, Berlin 1887-1899; Carl Brockelmann, Geschichte der arabischen Litterature, Leiden 1943-1949.


/ مريم حسينى‌آهق /

نظر شما
مولفان
مریم حسینی آهق ,
گروه
رده موضوعی
جلد 20
تاریخ 94
وضعیت چاپ
  • چاپ شده