پیغمبریه‌

معرف

ه‌ (یا چهار انبیا)، بقعه‌ای‌ در قزوین‌
متن
پیغمبریه‌ ، بقعه‌ (یا چهار انبیا)، بقعه‌ای‌ در قزوین‌. این‌ بنا در جانب‌ شرقی‌ خیابان‌ پیغمبریه‌ و جنب‌ مدرسة‌ پیغمبریه‌ در غرب‌ بنای‌ چهل‌ستون‌ واقع‌ است‌. دربارة‌ بنای‌ پیغمبریه‌ و کسانی‌ که‌ در آنجا به‌خاک‌ سپرده‌ شده‌اند افسانه‌ها و نوشته‌های‌ فراوانی‌ وجود دارد که‌ در مجموع‌ نشان‌دهندة‌ قدمت‌ این‌ محل‌ است‌، ولی‌ تاریخ‌ بنای‌ کنونی‌ از دورة‌ صفویه‌ پیشتر نمی‌رود و رافعی‌ در تدوین‌ و حمدالله‌ مستوفی‌ در تاریخ‌ گزیده‌ در میان‌ بقعه‌ها و مزارهای‌ شهر، نامی‌ از آن‌ نبرده‌اند. تنها در کتیبة‌ مدرسة‌ پیغمبریه‌، بازمانده‌ از دورة‌ صفویه‌، با نام‌ «مقام‌ شریف‌» از آن‌ یاد شده‌ است‌.نمای‌ بنا در سمت‌ خیابان‌ یک‌ دیوار سراسری‌ است‌ با دو در بزرگ‌، یکی‌ رو به‌ حیاط‌ و دیگری‌ روبه‌ مهتابی‌ بقعه‌. سردر ورودی‌ حیاط‌ کتیبه‌ای‌ دارد به‌رنگ‌ سفید بر روی‌ کاشی‌ لاجوردی‌ متضمّن‌ تاریخ‌ اتمام‌ بنا (1332). سر در ورودی‌ به‌ مهتابی‌ و ایوان‌ مقابلِ بنا نیز دارای‌ کتیبه‌ای‌ است‌ مشتمل‌ بر نام‌ پیغمبران‌ ناشناختة‌ مدفون‌ در این‌ بقعه‌. این‌ مهتابی‌ وسیع‌ در ارتفاع‌ حدوداً سه‌ متری‌ از کف‌ حیاط‌ ساخته‌ شده‌ و سقف‌ آن‌ بر روی‌ دو جرز و چهارستون‌ قرار گرفته‌ است‌.باعبور از مهتابی‌ به‌ رواقی‌ وارد می‌شویم‌ که‌ کمی‌ از سطح‌ حرم‌ پایین‌تر است‌. حرم‌ چهار شاه‌نشین‌ در جهات‌ چهارگانه‌ دارد و در مجموع‌ نقشة‌ داخل‌ آن‌ به‌صورت‌ یک‌ بیست‌ ضلعی‌ است‌. در چهارجانب‌ حرم‌، چهارقوس‌ بلند برپا شده‌ که‌ طاق‌ حرم‌ به‌ کمک‌ فیل‌پوشها، برآنها نهاده‌ شده‌ است‌. در گرداگرد حرم‌ از جایی‌ که‌ قوسها آغاز شده‌، کتیبه‌ای‌ به‌ خط‌ نسخ‌ با رنگ‌ طلایی‌ بر روی‌ متن‌ لاجوردی‌ گچ‌بری‌ شده‌ است‌. این‌ کتیبه‌ حاوی‌ سورة‌ جمعه‌ به‌ خط‌ شیخ‌علی‌ سکاکی‌ شالی‌، از خطاطان‌ معروف‌ دورة‌ قاجار، است‌.ازارة‌ دورادور حرم‌، به‌ارتفاع‌ 95 سانتیمتر، پوشیده‌ از کاشیهای‌ رنگی‌ خشتیِ براق‌ و شیشه‌ای‌ است‌. نقش‌ کاشیهای‌ ازاره‌ در تمام‌ قسمتها یکسان‌ نیست‌، چنانکه در حاشیه‌ها طرحهای‌ اسلیمی‌ و در وسط‌ گل‌ و بوته‌ و ترکیب‌ بته‌جقه‌، کار شده‌ است‌. رنگهای‌ اصلی‌ در کاشیها آبی‌ و سبز و قهوه‌ای‌ است‌ که‌ همگی‌ بر روی‌ زمینة‌ سفید انجام‌ گرفته‌ است‌. در وسط‌ طاقنمای‌ حرم‌ سه‌پنجره‌ قرار دارد که‌ در پشت‌ دوتای‌ آنها از خارج‌ مشبکهای‌ کاشی‌ جاسازی‌ شده‌ است‌. سقف‌ حرم‌ هیچ‌گونه‌ تزیینی‌ ندارد. در وسط‌ حرم‌ ضریحی‌ چوبی‌ قرار گرفته‌ که‌ فاقد صندوق‌ و سنگ قبر است‌.بقعة‌ پیغمبریه‌ از جمله‌ بناهای‌ سرداب‌دار و ورودی‌ آن‌ از داخل‌ حیاط‌ مدرسة‌ پیغمبریه‌ است‌. در مینودر آمده‌ است‌ که‌ اجساد در جهت‌ شرقی‌ ـ غربی‌ (سرها به‌طرف‌ شرق‌ و پاها روبه‌ غرب‌) به‌خاک‌ سپرده‌ شده‌اند.از دورة‌ صفویه‌، این‌ بنا مورد توجه‌ قرار گرفته‌ و در برخی‌ از وقفنامه‌ها بدان‌ اشاره‌ شده‌ و در دفترهای‌ دستورالعمل‌ دخل‌ و خرج‌ قزوین‌، در دورة‌ ناصرالدین‌شاه‌، برای‌ آن‌ هزینه‌هایی‌ منظور شده‌ است‌.دربارة‌ چهار پیامبر یهود که‌ در این‌ محل‌ به‌خاک‌ سپرده‌ شده‌اند، جز تذکرة‌ مرحوم‌ سیدتقی‌ قزوینی‌ که‌ در مینودر آمده‌، هیچ‌ سند تاریخی‌ معتبر دیگری‌ در دست‌ نیست‌.دربارة‌ این‌ چهار پیامبر و این‌که‌ آیا در متنهای‌ بنی‌اسرائیل‌ به‌ آنها اشاره‌ شده‌ یا نه‌ هیچ‌یک‌ از مقامهای‌ روحانی‌ یهودی‌ و انجمن‌ یهودیان‌ اطلاعی‌ در اختیار ندارند. به‌ استناد منابع‌ کهن‌، همزمان‌ با مهاجرت‌ حضرت‌ دانیال‌ به‌ ایران‌، سه‌تن‌ از یاران‌ ایشان‌ به‌ نامهای‌ حننیا و عزریا و میشائل‌ با او به‌ ایران‌ آمده‌اند. از سوی‌ دیگر در منطقة‌ ری‌ و تهران‌ تا دماوند گروهی‌ از یهودیان‌ سکونت‌ داشته‌اند. شاید قزوین‌ نیز از این‌ ویژگی‌ برخوردار بوده‌ و کسانی‌ از بنی‌اسرائیل‌ در آن‌ شهر به‌ خاک‌ سپرده‌ شده‌ باشند، که‌ نامهایشان‌ دگرگون‌ شده‌ و به‌صورت‌ امروزی‌ درآمده‌ است‌.منابع‌: علاوه‌ بر مشاهدات‌ و بررسیهای‌ مؤلف‌؛ محمدعلی‌ گلریز، مینودر، یا، باب‌ الجنة‌ قزوین‌ ، ج‌ 1: تاریخ‌ و جغرافیای‌ تاریخی‌ قزوین‌ ، ] قزوین‌ [ 1368 ش‌، ص‌ 673ـ 688.
نظر شما
مولفان
گروه
رده موضوعی
جلد 5
تاریخ
وضعیت چاپ
  • چاپ نشده