حبابه والـبیه

معرف

از راویان حدیث شیعه
متن
حَبابه والِـبیه، از راویان حدیث شیعه. وی دختر جعفر و منسوب به والبه، شعبه‌ای از قبیله بنی‌اسد، بود و از این‌رو به والبیه اسدیه شهرت یافت (رجوع کنید به سمعانی، ج 5، ص 568). کنیه‌اش امّالندی است (طبرسی، ج 2، ص 140؛ ابن‌حمزه، ص 562؛ قطب راوندی، ج 1، ص 428؛ قس طوسی، 1415، ص 120، که احتمال داده است کنیه او أمّالبراء باشد). نام وی را گاه به اشتباه حبّابه ضبط کرده‌اند (رجوع کنید به فیروزآبادی، ذیل «حبّ»؛ مامقانی، ج 3، بخش 2، ص 74ـ75). ابن‌ماکولا (ج 2، ص 372) او را از راویان حضرت علی علیه‌السلام دانسته و ابن‌بابویه در کتاب من لایحضره‌الفقیه (ج 4، ص 298) حدیثی فقهی به روایت حبابه از امام آورده است. رجال‌شناسان شیعه نام یا کنیه او را ذیل راویان امام حسن تا امام باقر علیهم‌السلام آورده‌اند (رجوع کنید به برقی، ص 62؛ کشی، ص 114ـ115؛ طوسی، 1415، ص 94، 151؛ ابن‌داوود حلّی، ص 69). دخترش، فاطمه، را نیز از راویان امام حسن و امام حسین علیهماالسلام ذکر کرده‌اند (رجوع کنید به طوسی، 1415، ص 96؛ ابن‌داوود حلّی، ص 223).بنابر یک روایت در کافی (ج 1، ص 346ـ347) وی از امام علی نشانه امامت خواست. امام سنگریزه‌ای از او طلب کرد و آن را با خاتم خود مهر زد و توضیح داد که هر کس مدعی امامت شد اگر بر این کار توانا باشد امام مفترض‌الطاعه است. از آن پس حبابه آن سنگریزه را نزد یکایک ائمه تا امام رضا علیه‌السلام می‌برد و آنها آن را مهر می‌زدند. این مطلب در منابع دیگر با همان سند و متن نقل شده است (رجوع کنید به ابن‌بابویه، 1363ش، ص 536ـ 537؛ طبرسی، ج 1، ص 408ـ409؛ ابن‌حمزه، ص 140ـ 141؛ قس خصیبی، ص 167ـ170 که در آن، سند و متن حدیث متفاوت است). براساس همین روایت، گفته شده که حبابه زمان امام علی تا امام رضا علیه‌السلام را درک کرده و نه ماه پس از دیدار با امام رضا علیه‌السلام درگذشته است. امام نیز لباس خود را کفن او کرده و بر او نمازگزارده است (طوسی، 1398، ص 50). حبابه را صاحبةالحَصاة (صاحب سنگریزه) نیز نامیده‌اند. البته دو زن دیگر، به نامهای ام‌غانم و ام‌اسلم (قس ابن‌عیاش، ص 17ـ18؛ ام‌سلیم؛ ابن‌حمزه، ص :562 ام‌مسلم)، هم حکایتی مشابه وی دارند و از این‌رو این سه زن، صاحبات الحَصی نام گرفته‌اند (رجوع کنید به ابن‌عیاش، همانجا؛ طوسی، 1398، ص50، 122؛ طبرسی، ج2، ص138ـ140؛ ابن‌حمزه، همانجا).در منابع شیعی، غالبآ ذیل بحث اثبات امامت ائمه یا ذکر معجزات ایشان، درباره حبابه والبیه مطالبی آمده است، از جمله شفا یافتن مرض برص وی به دست امام حسین علیه‌السلام (صفار قمی، ص 271؛ کشی، ص 115؛ قس طبری آملی، ص 119؛ دلائل الامامة، ص 213؛ که نوشته است شفا به دست امام سجاد علیه‌السلام صورت گرفت؛ نیز قس ابن‌بسطام، ص :505 به دست امام صادق علیه‌السلام)، جوان شدن وی در 113 سالگی با اشاره امام سجاد علیه‌السلام (ابن‌بابویه، 1363ش، ص 537؛ ابن‌حمزه، ص 151؛ ابن‌شهر آشوب، ج 4، ص 135) و سیاه شدن موی سپید سرش با دعای امام باقر علیه‌السلام (صفارقمی، ص 270؛ خصیبی، ص 240؛ قطب راوندی، ج 1، ص 273).منابع : ابن‌بابویه، کتاب من لایحضره الفقیه، چاپ حسن موسوی خرسان، بیروت 1401/1981؛ همو، کمال‌الدین و تمام‌النعمة، چاپ علی‌اکبر غفاری، قم 1363ش؛ ابن‌بسطام (حسین‌بن بسطام) و ابن‌بسطام (عبداللّه‌بن بسطام)، طب‌الائمّة، چاپ محسن عقیل، بیروت 1414/ 1994؛ ابن‌حمزه، الثاقب فی‌المناقب، چاپ نبیل رضا علوان، قم 1412؛ ابن‌داوود حلّی، کتاب الرجال، چاپ محمدصادق آل بحرالعلوم، نجف 1392/1972، چاپ افست قم ]بی‌تا.[؛ ابن‌شهر آشوب، مناقب آل ابی‌طالب، چاپ هاشم رسولی محلاتی، قم ]بی‌تا.[؛ ابن‌عیاش، کتاب مقتضب الاثر فی النص علی الائمة الاثنی عشر، قم: مکتبة الطباطبائی، ]بی‌تا.[؛ ابن‌ماکولا، الاکمال فی رفع الارتیاب عن المؤتلف و المختلف فی الاسماء والکنی و الانساب، چاپ عبدالرحمان‌بن یحیی معلمی یمانی، بیروت ]بی‌تا.[؛ احمدبن محمد برقی، کتاب الرجال، تهران 1383؛ حسین‌بن حمدان خصیبی، الهدایة الکبری، بیروت 1406/1986؛ دلائل الامامة، منسوب به محمدبن جریر طبری آملی، قم : مؤسسة البعثة، 1413؛ سمعانی؛ محمدبن حسن صفارقمی، بصائر الدرجات فی فضائل آل‌محمد«ص»، چاپ محسن کوچه باغی تبریزی، قم 1404؛ فضل‌بن حسن طبرسی، اعلام الوری باعلام الهدی، قم 1417؛ محمدبن جریر طبری آملی، کتاب نوادر المعجزات فی مناقب الائمة الهداة علیهم‌السلام، قم 1410؛ محمدبن حسن طوسی، رجال الطوسی، چاپ جواد قیومی اصفهانی، قم 1415؛ همو، کتاب الغیبة، تهران ]? 1398[؛ محمدبن یعقوب فیروزآبادی، ترتیب القاموس المحیط، چاپ طاهر احمدزاوی، بیروت 1399/1979؛ سعیدبن هبةاللّه قطب راوندی، الخرائج و الجرائح، قم 1409؛ محمدبن عمرکشی، اختیار معرفة الرجال، ]تلخیص[ محمدبن حسن طوسی، چاپ حسن مصطفوی، مشهد 1348ش؛ کلینی؛ عبداللّه مامقانی، تنقیح المقال فی علم الرجال، چاپ سنگی نجف 1349ـ 1352.
نظر شما
مولفان
گروه
رده موضوعی
جلد 12
تاریخ 93
وضعیت چاپ
  • چاپ شده