خواهرزاده محمدبن محمود ← کردریمحمد

معرف

خواهرزاده، محمدبن محمود ← کردری،محمد#
متن
خواهرزاده، محمدبن محمود ← کردری،محمدNNNNخوب‌اللّه اله‌آبادی، محمدیحیی، معروف به شاه‌خوب‌اللّه، دانشمند و صوفی هندی قرن دوازدهم. در 1080 در سیدپور از بخشهای غازی‌پور به دنیا آمد. در نوجوانی پس از درگذشت پدرش، محمدامین، به اله‌آباد (واقع در استان اوتارپرادش در شمال هند؛ ← د. اردو، ذیل «اله‌آباد») رفت و نزد عمویش، شیخ محمدافضل اله‌آبادی، از شیوخ طریقت نقشبندیه که بیش از پنجاه اثر در تصوف و علوم دیگر به وی منسوب است (← رحمان‌علی، ص 181ـ182)، به تحصیل علوم و معارف دینی مشغول شد و پس از طی مدارج سلوک به حلقه ارادت شیخ‌افضل درآمد و تا 32 سال تحت تعلیم و تربیت وی قرار گرفت. خوب‌اللّه ضمن آشنایی کامل با قرآن، حدیث و علم تصوف، از علوم دیگر نیز بهره‌مند شد و شهرت فراوان یافت (آزادبلگرامی، دفتر2، ص 212؛ رحمان‌علی، ص 59؛ اخترمهدی، ص 123). گفته شده که وی حنفی مذهب بوده است (منزوی، ج 3، ص 1809).شاه خوب‌اللّه همچنین داماد و خلیفه شیخ‌افضل بود و پس از وفات شیخ مدت بیست سال به ارشاد مریدان و شاگردان پرداخت (اخترمهدی، ص 124؛ بیل ، ص 218). برخی از شاگردان خوب‌اللّه عبارت‌اند از: شاه‌عبدالعزیز بسمل گورکهپوری و فرزندانش محمدطاهر، محمدفاخر (معروف به زایر) و محمدناصر افضلی. بعد از مرگ خوب‌اللّه، محمدناصر، که صاحب آثاری چون جواهر نفیسه، اذکار عشره و دیوان شعر است، جانشین پدر شد و ارشاد مریدان را به عهده گرفت (آزاد بلگرامی، دفتر2، ص 219ـ220؛ اخترمهدی، ص 154، 157؛ برای اطلاع از آثار محمدطاهر و محمدفاخر ← آقابزرگ طهرانی، ج 9، قسم 2، ص400؛ منزوی، ج 3، ص 2108ـ 2109؛ اخترمهدی، ص 136ـ137، 147ـ148).خوب‌اللّه در 1144 درگذشت و در کنار قبر شیخ‌افضل به‌خاک سپرده شد (بیل، همانجا؛ اخترمهدی، ص 124).آثار بسیاری به عربی و فارسی در تصوف، فقه، کلام و موضوعات دیگر به شاه خوب‌اللّه منسوب است از جمله : مکتوبات در چهار مجلد در پاسخ به پرسشهای اهل علم و مشایخ در اظهار حقیقت تصوف که تنها جلد اول و سوم آن به جا مانده است (آزادبلگرامی، دفتر2، ص 212؛ اخترمهدی، ص 127)؛ وفیات الاعلام که به دو نام دیگر نیز معروف است و به شیوه نفحات‌الانس جامی نوشته شده‌است (← اختر مهدی، همانجا)؛ الکلمات‌المؤتلفة فی المقاصدالمختلفة؛ الکلام‌المفید فیما یتعلق بالشیخ والمرید؛ البضاعة‌المزجات؛ خلاصة‌الاعمال؛ دیوان و بسیاری آثار دیگر (← منزوی، ج 3، ص 1809، 2108؛ رحمان‌علی، همانجا؛ اخترمهدی، ص 132ـ133).منابع : میرغلامعلی‌بن نوح آزاد بلگرامی، مآثرالکرام، دفتر1، آگره 1328/1910، دفتر2، حیدرآباد، دکن 1331/1913؛ آقابزرگ طهرانی؛ اخترمهدی، شاه محمداجمل اله‌آبادی و ادب فارسی، دهلی‌نو ?]1371ش[؛ اردو دائره معارف اسلامیه، لاهور 1384ـ1410/ 1964ـ1989، ذیل «اله‌آباد» (از نورالحسن)؛ رحمان‌علی، تذکره علمای هند، لکهنو 1914؛ احمد منزوی، فهرست مشترک نسخه‌های خطی فارسی پاکستان، اسلام‌آباد 1362ـ1370ش؛Thomas William Beale, An Oriental biographical dictionary, Delhi 1971.
نظر شما
مولفان
مریم شفیعی ,
گروه
رده موضوعی
جلد 16
تاریخ 93
وضعیت چاپ
  • چاپ شده