خالدبن ابی اسماعیل کوفی

معرف

راوی امامی قرن سوم
متن
خالدبن ابی‌اسماعیل کوفی، راوی امامی قرن سوم. نجاشی (ص 150) او را ثقه دانسته است و متأخران نیز به تبع نجاشی او را توثیق کرده‌اند (برای نمونه رجوع کنید به ابن‌داوود حلّی، ص 86؛ اردبیلی، ج 1، ص 289؛ مامقانی، ج 25، ص 35؛ قس سبزواری، ص 215). علامه حلّی (ص 138) خالدبن اسماعیل کوفی را ثقه دانسته که احتمالا لفظ «ابی» از آن ساقط شده است (برای تفصیل بیشتر در این‌باره و احتمال اتحاد این دو رجوع کنید به نوری، ج 4، ص 378ـ379). البته طوسی در رجال (ص 197) فردی به نام خالدبن اسماعیل‌بن ایوب مخزومی را در شمار اصحاب امام صادق علیه‌السلام برشمرده که مجهول است (رجوع کنید به مامقانی، ج 25، ص 48). برخی احتمال داده‌اند که نام پدر خالد، بکربن اشعث باشد (تفرشی، ج 2، ص 180، پانویس 3؛ جاپلقی بروجردی، ج 1، ص 450؛ مامقانی، ج 25، ص 35، 63، 143ـ144)، زیرا نجاشی (ص 109) کنیه بکر را ابواسماعیل یاد کرده است. بنابراین، احتمالا خالدبن ابی‌اسماعیل همان خالدبن بکر ملقب به طویل است که در سند روایتی در باب وصیت نیز آمده است (رجوع کنید به کلینی، ج 7، ص 61ـ62؛ ابن‌بابویه، ج 4، ص 169؛ طوسی، 1390، ج 9، ص 236). با وجود این چون بکر پدر خالد طویل در زمان امام صادق علیه‌السلام درگذشته (رجوع کنید به کلینی، همانجا)، و به تصریح نجاشی (همانجا) بکربن اشعث از امام کاظم علیه‌السلام روایت کرده، اتحاد این دو منتفی است. در ضمن یکی بودن کنیه بکربن اشعث و پدر خالد احتمالی بیش نیست (شوشتری، ج 4، ص 97؛ خویی، ج 7، ص 14).ابن‌بابویه به واسطه خالد از عبدالاعلی مولی آل‌سام، از اصحاب امام صادق علیه‌السلام، روایت کرده است (رجوع کنید به ج 4، ص 444). صفوان‌بن یحیی، عبداللّه‌بن مسکان و جعفربن بشیر نیز از وی حدیث نقل کرده‌اند (اردبیلی، همانجا؛ خویی، ج 7، ص 10). طُرَیحی (ص 65) و کاظمی (ص 55) معیار تمایز وی از راویان مشترک با وی را روایت صفوان از او دانسته‌اند. بنابراین ظاهراً لفظ ابی از سند روایت مذکور در کافی نیز افتاده است (رجوع کنید به کلینی، ج 5، ص 569). خالد، هم بی‌واسطه (رجوع کنید به طوسی، 1390، ج 2، ص 376) و هم با واسطه از امام صادق علیه‌السلام روایت کرده، لذا احتمالا از اصحاب آن حضرت بوده است. همچنین خالد صاحبِ یکی از اصول شیعه است که صفوان‌بن یحیی آن را روایت کرده است (نجاشی، ص 150؛ طوسی، 1420، ص 174؛ قس ابن‌شهرآشوب، ص 46؛ نیز رجوع کنید به آقابزرگ طهرانی، ج 2، ص 148). طریق شیخ طوسی به این کتاب ضعیف دانسته شده است (رجوع کنید به نوری، ج 6، ص 130؛ خویی، همانجا).منابع: آقابزرگ طهرانی؛ ابن‌بابویه، کتاب مَن لایـَحضُرُه‌الفقیه، چاپ علی‌اکبر غفاری، قم 1404؛ ابن‌داوود حلّی، کتاب‌الرجال، چاپ محمدصادق آل‌بحرالعلوم، نجف 1392/1972، چاپ افست قم ]بی‌تا.[؛ ابن‌شهرآشوب، معالم‌العلماء، نجف 1380/1961؛ محمدبن علی اردبیلی، جامع‌الرواة و ازاحة الاشتباهات عن‌الطرق و الاسناد، قم: مکتبة‌المحمدی، ]بی‌تا.[؛ مصطفی‌بن حسین تفرشی، نقدالرجال، قم 1418؛ علی‌اصغربن محمدشفیع جاپلقی بروجردی، طرائف المقال فی معرفة طبقات‌الرجال، چاپ مهدی رجایی، قم 1410؛ خویی؛ محمدباقربن محمدمؤمن سبزواری، ذخیرة‌المعاد فی شرح‌الارشاد، چاپ سنگی تهران 1273ـ1274، چاپ افست قم ]بی‌تا.[؛ شوشتری؛ فخرالدین‌بن محمد طریحی، جامع‌المقال فیما یتعلق باحوال الحدیث و الرجال، چاپ محمدکاظم طریحی، تهران ?] 1374[؛ محمدبن حسن طوسی، تهذیب‌الاحکام، چاپ حسن موسوی خرسان، تهران 1390؛ همو، رجال‌الطوسی، چاپ جواد قیومی اصفهانی، قم 1415؛ همو، فهرست کتب‌الشیعة و اصولهم و اسماء المصنفین و اصحاب الاصول، چاپ عبدالعزیز طباطبائی، قم 1420؛ حسن‌بن یوسف علامه حلّی، خلاصة الاقوال فی معرفة الرجال، چاپ جواد قیومی اصفهانی، ]قم[ 1417؛ محمدامین‌بن محمدعلی کاظمی، هدایة‌المحدثین الی طریقة المحمدین، چاپ مهدی رجایی، قم 1405؛ کلینی؛ عبداللّه مامقانی، تنقیح المقال فی علم‌الرجال، چاپ محیی‌الدین مامقانی، قم 1423ـ؛ احمدبن علی نجاشی، فهرست اسماء مصنّفی الشیعة‌المشتهر ب رجال النجاشی، چاپ موسی شبیری زنجانی، قم 1407؛ حسین‌بن محمدتقی نوری، خاتمة مستدرک الوسائل، قم 1415ـ1420.
نظر شما
مولفان
گروه
رده موضوعی
جلد 14
تاریخ 93
وضعیت چاپ
  • چاپ شده