باباخان چاپوشلو

معرف

از یاران‌ و سرداران‌ نادرشاه‌ افشار.
متن

باباخانِ چاپوشلو (یا: چاپوشی/ چاوشلو)، از یاران و سرداران نادرشاه افشار. در جهانگشای نادری استرآبادی (ص 188 ـ 189)، نام او باباخان چاپوشلو ضبط شده و در نسخههای دیگری از این کتاب چاوشلو آمده است (ص 188، حاشیۀ 3). مروی در عالم آرای نادری همه جا باباخان چاپوشی (ج 1، ص 112، 254، 279 و مواضع دیگر) و گلستانه در مجملالتواریخ یک جا باباخان چاوشلو (ص 146) و در جای دیگر باباخان چاپوشلو ذکر کرده است (ص 451). باباخان از ابتدای شهرت نادر در کنار وی بود. طایفهاش شاخهای از ایلافشار بودند که در منطقۀ کلات و ابیوردِ خراسان سکونت داشتند و به دستور شاه عباس اول صفوی، برای جلوگیری از نفوذ و هجوم ازبکان، از موطن اصلی خود در آذربایجان و همزمان با نیاکانِ نادرشاه، به صفحات شمال خراسان کوچیده بودند. در جنگ مهماندوست (1142) که میان سپاهیان نادر و قوای افغان درگرفت باباخان از خود شجاعت و کفایت نشان داد و همراه با عدهای از سرداران نادر مورد عنایت شاه طهماسب دوم صفوی (حکـ: 1135ـ1145) قرار گرفت. بعد از آن نیز در همۀ جنگهای نادر برای بیرون راندن قوای عثمانی از خاک ایران و نیز سرکوب شورشهای داخلی همراه و کنار وی بود. در جریان تاجگذاری نادر در دشت مغان (1148) از هواداران به سلطنت رسیدن او بود. پس از جلوس نادر بر تخت سلطنت، منصب بیگلربیگی هرات، که در آن زمان از سمتهای مهم بود، به او سپرده شد. در لشکرکشی رضاقلی میرزا ولیعهد به قندهار (1149) و سپس به هند (1150) وی را همراهی کرد. وی پس از نبرد پیروزمندانه با سپاهیان ابوالفضلخان ازبک، در بخارا، که سر به شورش برداشته بود، درحالی که به درون قلعۀ شلاوک (یا: شلدوک ← استرآبادی، ص 295، یا: شلوک ← مروی، ج 2، ص 597 و مواضع دیگر) چشم دوخته بود گلولهای به دهانش اصابت کرد و کشته شد (1150) و او را در مشهد به خاک سپردند (همان، ج 2 ، ص 599).

منابع: محمد مهدی بن محمد نصیر استرآبادی، جهانگشای نادری، چاپ عبدالله انوار، تهران 1341 ش؛ ابوالحسنبنمحمد امین گلستانه، مجمل التواریخ، چاپ مدرس رضوی، تهران 1356 ش؛ محمد کاظم مروی، عالم آرای نادری، چاپ محمد امین ریاحی، تهران 1364 ش.

/ رضا شعبانی/

نظر شما
مولفان
رضا شعبانی ,
گروه
تاریخ ,
رده موضوعی
جلد 1
تاریخ 1375
وضعیت چاپ
  • چاپ شده