سازمان آزادیبخش متحد پاتانی

معرف

سازمان اسلامى در تايلند با هدف كسب خودمختارى يا استقلال براى مسلمانان آن كشور.
متن


سازمان آزاديبخش متحد پاتانى (پولو)[۱] ، سازمان اسلامى در تايلند با هدف كسب خودمختارى يا استقلال براى مسلمانان آن كشور. بنيانگذار اين سازمان تونكو بيراكوتانيلا[۲] ، مشهور به كبير عبدالرحمان، از عالمان مسلمان مالايى ـ تايى بود. او كه خود را نماينده مسلمانان مالايى در چهار ايالت جنوبى تايلند (پاتانى، ناراتيوات[۳] ، يالا[۴] و سونگلا/ سونگخلا[۵] ) مىدانست، به كمك آنها براى استقلال اين ايالتها در قالب كشورى مسلمان فعاليت مىكرد (دايرةالمعارف جهان نوين اسلام[۶] ، ذيل "Patani United Liberation Organization"؛ فيلى[۷] و هوكر[۸] ، ص ۴۲۰؛ گروس[۹] ، ص ۶۹). ايالتهاى جنوبى تايلند، در گذشته، جزئى از قلمرو سلطاننشين مالايى بودند كه بهموجب معاهده بانكوك ميان انگليس و سيام* در ۱۳۲۷/ ۱۹۰۹، به سيام ملحق شدند ( د.اسلام، چاپ دوم، ذيل «پاتانى» و «تايلند»؛ نيز تايلند*، مسلمانان). پيشينه تأسيس سازمان پولو به اعتراض مالاييهاى مسلمان بر سياستهاى حاكم در جامعه تايلند، از حدود ۱۳۲۷/ ۱۹۰۹ مىرسد. اعتراض مسلمانان به اين سياستهاى تبعيضآميز موجب وقوع شورشهايى عليه حكومت مركزى شد؛ ازجمله، قيام حاجىسولونگبن عبدالقادر[۱۰] در ۱۳۴۱ (۱۳۰۱ش)/ ۱۹۲۲ كه كسب خودمختارى مناطق مالايىنشين، بهرسميتشناختن زبان مالايى در كنار تايلندى در مراكز آموزشى و تشكيل دادگاههاى اسلامى از اهداف آن بود. اين اعتراضها را حكومت سركوب مىكرد، تا اينكه در ۱۳۱۱ش/۱۹۳۲ دولت تايلند با اعلام قانون آموزش اجبارى، مسلمانان را مجبور كرد تا زبان، نام و آداب و رسوم تايلندى را بهكار ببرند. حاجىسولونگ نيز در ۱۳۲۷ش/۱۹۴۸ دستگير و به هفت سال زندان محكوم شد (نوئر[۱۱] ، ص ۲۱۱ـ۲۱۲؛ فدراشپيل[۱۲] ، ص ۱۳۸). مهمترين علت تشكيل پولو (۱۳۴۷ش/۱۹۶۸)، تشديد فشار دولت تايلند بر مسلمانان با اتخاذ برخى سياستها، در دهههاى ۱۳۱۰ و ۱۳۲۰ش/ ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ بود. دولت با اين سياستها قصد داشت، جامعه مسلمانان را به شكل جوامع تايى و بودايى درآورد. ازاينرو، كوشيد علاوهبر ايجاد تغييرات بنيادين در مدارس دينى، آموزش به زبان تايى را نيز جايگزين عربى و مالايى كند. اين سياستها در كنار كمتوجهى دولت به اوضاع اقتصادى مسلمانان و گسترش فقر در استانهاى مسلماننشين جنوبى، موجب بروز واكنشهاى شديد جامعه مالاييهاى مسلمان تايلند شد كه پولو نمونهاى از آن بود (فيلى، ص ۱۵۱ـ ۱۵۲؛ليو[۱۳] ،ص۳۴ـ ۳۵؛ فانستون[۱۴] ، ص۷۹،پانويس ۵). پولو از ابتداى فعاليتش، به منظور مقاومت در برابر فشارهاى دولت، ارتش آزاديبخش متحد پاتانى (پولا)[۱۵] را تأسيس كرد و از حمايتهاى مالى و معنوى افراد و سازمانهاى اسلامى گوناگون اندونزى و مالزى، كه بهطور مستقيم يا غيرمستقيم با حزب اسلامى مالزى (پاس*)[۱۶] پيوند داشتند، بهرهمند شد. برخى از رهبران پولو در هند و كشورهاى مصر و عربستان تحصيل كرده بودند، ازاينرو سازمان با مسلمانان اين كشورها نيز مناسبات گسترده برقرار كرد. بهاينترتيب، برخى سازمانها مانند جمعيةالدعوةالاسلامية ليبى و كشورهاى عربستان، پاكستان، ليبى و سوريه با كمكهاى نوعدوستانه، از پولو حمايت كردند و سازمان آزاديبخش فلسطين (ساف)*، آموزش نظامى مبارزان پولو را در لبنان برعهده گرفت (دايرةالمعارف جهان نوين اسلام، همانجا؛ سينگ[۱۷] ، ص ۳۹؛ گروس، ص۷۰؛ ساواناتات ـ پيان[۱۸] ، ص ۲۳۹ـ۲۴۰). مركز سياستگذاريهاى پولو در مكه و پايگاه عملياتى آن در كلانتان*[۱۹] مالزى قرار دارد و براساس تصميمات اين مركز، چريكهاى پولو در داخل تايلند، عمليات نظامى و فعاليتهاى سياسى را پيش مىبرند (دايرةالمعارف جهان نوين اسلام، همانجا). پولو از اواخر دهه ۱۳۶۰ش/۱۹۸۰ رو به ضعف نهاد. توسعه فعاليتهاى پولو در اواسط اين دهه، موجب نگرانى دولتمردان عربستان سعودى و درنتيجه، حمله نيروهاى امنيتى به مركز پولو در مكه و دستگيرى و اخراج حدود هفتصد تن از اعضاى آن شد (همانجا؛ فيلى و هوكر، ص۴۲۰). در پى بازگشت اين اعضاى اخراجشده، ميان اعضاى پولو اختلاف افتاد و درنتيجه سازمان به دو بخش تقسيم شد: پولوى قديم (پولو بيرا)[۲۰] ، به رهبرى تنكو بيرا كه قرارگاههاى پولو در سوريه نيز با آن همراه بودند، و پولوى جديد (پولو كريس)[۲۱] ، به رهبرى عبدالرحمان بتونگ[۲۲] . در ۱۳۶۷ش/۱۹۸۸، جناحى به نام «پولو ۸۸» يا ابوجهاد به رهبرى آرونگ مولنگ[۲۳] از پولوى جديد منشعب شد. در ۱۳۷۰ش/۱۹۹۱، پولوى جديد بههمراه جبهه آزاديبخش اسلامى پاتانى[۲۴] ، جبهه انقلابى ملى[۲۵] و جنبش مجاهدان اسلامى پاتانى[۲۶] ، ائتلافى به نام برساتو[۲۷] يا مجلس شوراى مالاييان پاتانى[۲۸] تشكيل داد. رياست اين ائتلاف را ماهاتير داود[۲۹] ، رهبر جبهه آزاديبخش اسلامى پاتانى برعهده داشت. هدف اين ائتلاف، استقلال ايالتهاى مسلماننشين جنوبى بود. در ۱۳۷۴ش/۱۹۹۵، ميان رهبران اصلى پولوى جديد اختلافاتى پيدا شد و متعاقب آن، جناحى ديگر به نام ارتش كدان[۳۰] به رهبرى حاجىهابنگ عبدالرحمان[۳۱] در اين جنبش شكل گرفت (ساواناتات ـ پيان، ص۲۴۰، پانويس ۱۶؛ سينگ، همانجا). پس از بازداشت برخى رهبران شاخههاى قديم و جديد پولو در اواخر ۱۳۷۶ش/ اوايل ۱۹۹۸، سازمان پولو انسجام خود را از دست داد و درنتيجه، روحيه و انگيزه اعضا تضعيف شد و حتى بسيارى از آنان خود را به دولت تايلند تسليم كردند. با آشفتهترشدن اوضاع مسلمانان در جنوب تايلند، در ۱۳۸۴ش/ آوريل ۲۰۰۵ جنبش پولوى جديد همه شاخههاى اين سازمان را به فعاليت تحت رهبرى عبدالرحمان بتونگ فراخواند و اين شاخهها از حدود يك ماه بعد (مه ۲۰۰۵)، با عنوان پولوى متحد نوين[۳۲] همچنان به فعاليت خود براى دستيابى به استقلال ادامه دادند (سينگ، ص ۳۹، ۴۸).



منابع :



EI۲, s.vv. "Patani" (by Virginia Matheson Hooker), "Thailand" (by M. B. Hooker); Greg Fealy, "Islam in Southeast Asia: domestic pietism, diplomacy and security", in Contemporary Southeast A sia: regional dynamics, national differences, ed. Mark Beeson, Houndmills: Palgrave Macmillan, ۲۰۰۴; Greg Fealy and Virginia Hooker, "Interactions: global and local Islam; Muslims and non-Muslims", in Voices of Islam in Southeast A sia: a contemporary sourcebook, compiled and edited by Greg Fealy and Virginia Hooker, Singapore: Institute of Southeast Asian Studies, ۲۰۰۶; Howard M. Federspiel, Sultans, shamans, and saints: Islam and Muslims in Southeast A sia, Honolulu ۲۰۰۷; John Funston, "Thailand", in Voices of Islam in Southeast A sia, ibid; Max L. Gross, A Muslim archipelago: Islam and politics in Southeast A sia, Washington D. C. ۲۰۰۷; Joseph Chinyong Liow, Islam, education and reform in southern Thailand: tradition & transformation, Singapore ۲۰۰۹; Deliar Noer, "Contemporary political dimensions of Islam", in Islam in South-East A sia, ed. M. B. Hooker, Leiden: Brill, ۱۹۸۳; The Oxford encyclopedia of the modern Islamic world, ed. John L. Esposito, New York ۱۹۹۵, s.v. "Patani United Liberation Organization" (by M. Ladd Thomas); Bilveer Singh, The Talibanization of Southeast A sia: losing the war on terror to Islamist extremists, Westport, Conn. ۲۰۰۷; Kobkua Suwannathat- Pian, "Historical identity, nation, and history-writing: the Malay Muslims of southern Thailand, ۱۹۴۰s-۱۹۸۰s", in Ghosts of the past in southern Thailand: essays on the history and historiography of Patani, ed. Patrick Jory, Singapore: NUS Press, ۲۰۱۳.



 / علىمحمد طرفدارى /



۱. Patani United Liberation Organization (PULO) ۲. Tunku/ Tenku Bira Kotanila ۳. Narathiwat ۴. Yala ۵. Songkhla ۶. The Oxford encyclopedia of the modern Islamic world ۷. Fealy ۸. Hooker ۹. Gross ۱۰. Haji Sulung bin Abdul Kadir ۱۱. Noer ۱۲. Federspiel ۱۳. Liow ۱۴. Funston ۱۵. Patani United Liberation Army (PULA) ۱۶. Partai Islam Se Malaysia (PAS) (Islamic Party of Malaysia) ۱۷. Singh ۱۸. Suwannathat-Pian ۱۹. Kelantan ۲۰. Pulo Bira ۲۱. Pulo Kris ۲۲. Betung ۲۳. Arong Muleng ۲۴. Barisan Islam Pembebasan Patani (BIPP) (The Islamic Liberation Front of Patani)۲۵. Barisan Revolusi Nasional (BRN) (National Revolutionary Front) ۲۶. Gerakan Mujahidin Patani (GMP) (Pattani Islamic Mujahideen Movement) ۲۷. Bersatu ۲۸. Patani Malays People’s Consultative Council ۲۹. Mahadhir Daud ۳۰. Caddan Army ۳۱. Haji Habeng Abdul Rohman ۳۲. New United Pulo


نظر شما
مولفان
علی محمد طرفداری ,
گروه
شبه قاره هند و جنوب شرق آسیا ,
رده موضوعی
جلد 22
تاریخ 96
وضعیت چاپ
  • چاپ شده