روضی

معرف

عالم و مفسر زيدى.
متن

رَوضى، ابوطالب عبدالكريمبن عبداللّهبن محمد، عالم و مفسر زيدى. او در محرّم ۱۲۲۴ در روضه، منطقهاى در نزديكى صنعا ( مقحفى، ۱۹۸۵، ذيل «الروضة»)، متولد شد (زباره يمنى، قسم ۵، بخش ۲، ص ۹۰؛ عبدالسلام وجيه، ۱۴۲۰، ص۵۶۰). او از نوادگان المنصورباللّه قاسمبن محمد حسنى روضى (متوفى ۱۰۲۹)، از امامان زيديه يمن، بود ( زباره يمنى، قسم ۵، بخش ۲، ص ۸۹ـ۹۰). روضى تحصيلاتش را در صنعا و صَعْده تكميل كرد ( همان، قسم۵، بخش۲، ص۹۰) و سپس به تأليف و تدريس مشغول شد. مهمترين استادش، قاضى اسماعيلبن حسين صنعانى بود. روضى نُه سال نزد او تحصيل، و آثار متعددى از زيديه را بر او قرائت كرد (براى فهرست اين آثار  ← همانجا) و در صفر ۱۲۴۶، براى روايت آنچه نزد او خوانده بود، از او اجازه دريافت كرد. روضى نزد ديگر عالمان زيدى نيز تحصيل كرد. زباره يمنى (قسم ۵، بخش ۲، ص۹۰ـ۹۱) فهرستى از اين مشايخ را آورده و آثارى را كه روضى نزد آنان سماع كرده، نامبردهاست. عالمان زيدى متعددى چون احمدبن محمد كبسى، حسنبن حسن اكوع و قاضى احمدبن عبداللّه جِندارى، نزد روضى تحصيل كردهاند (براى فهرستى از آنان  ← همان، قسم ۵، بخش ۲، ص ۹۲). احمدبن محمدبن احمد جرافى صنعانى، يكى از شاگردان روضى، رسالهاى در شرححال او تأليف كرده كه زباره يمنى (قسم ۵، بخش ۲، ص ۹۲ـ۹۳) بخشى از آن را نقل كردهاست. در ۱۲۵۱، بعد از مرگ مهدى عبداللّهبن احمد، امام زيدى يمن، روضى همراه عبداللّهبن على غالبى و احمدبن هاشم ويسى و حسينبن على مؤيدى به منطقه حَيْدان، مركز قبيله خولانبن عامر در هفتاد كيلومترى جنوبغربى صعده ( مقحفى، ۱۴۲۲، ذيل «حيدان»)، هجرت كرد (زباره يمنى، قسم ۵، بخش ۲، ص۹۰؛ اكوع، ج ۱، ص ۵۵۵؛ عبدالسلام وجيه، ۱۴۲۰، ص ۱۹۴ـ۱۹۵). در آنجا از حسينبن على خواستند تا امامت زيديه را بپذيرد، اما او امتناع كرد و سال بعد درگذشت. در ۱۲۶۹، پس از درگذشت احمدبن هاشم، كه از ۱۲۶۴ عهدهدار امامت بود، المنصور باللّه محمدبن عبداللّه وزير، امامت را برعهده گرفت ( عبدالسلام وجيه، ۱۴۲۰، ص ۱۹۴ـ۱۹۵، ۹۳۲). در ۱۳۷۱ كه عدهاى از علماى زيدى، از جمله احمدبن اسماعيل عُلُفى (براى شرححال او  ← ايمن فؤاد سيد، ص ۳۰۱)، در نامهاى به عزل المنصور باللّه و نصب متوكل رأى دادند، روضى و عدهاى از علماى زيديه بر امامت المنصور تأكيد كردند. روضى بعد از آنكه المنصور باللّه مجبور شد از صنعا به روستاى زادگاهش در وادىالسر مهاجرت كند (عبدالسلام وجيه، ۱۴۲۰، ص ۹۳۲)، همچنان بر امامت او باقى ماند (كبسى، فهرسالاعلام، ص ۴۵۴). روضى در ۱۴ ربيعالاول ۱۳۰۹ درگذشت و زير مناره مسجدجامع روضه به خاك سپرده شد (زباره يمنى، قسم ۵، بخش ۲، ص ۹۳؛ عبدالسلام وجيه، ۱۴۲۰، ص۵۶۰). قاضى محمدبن عبدالملك آنسى صنعانى قصيدهاى در رثاى او سروده كه زباره يمنى (همانجا) بخشى از آن را نقل كردهاست. زباره يمنى (قسم ۵، بخش ۲، ص ۹۳ـ۹۴) همچنين بخشى از قصيده خود را، كه در آن به روضى اشاره كرده، آوردهاست. زباره يمنى (قسم ۵، بخش ۲، ص ۹۲) گزارشى از تأليفات روضى آورده و از وجود نسخههاى متعدد كتابهاى او سخن گفتهاست؛ ازجمله: فن اصولالدين (براى نسخهاى از آن  ← عبدالسلام وجيه، ۱۴۲۲، ج ۱، ص ۱۵۲)، الارشاد الهادى الى شرح منظومة السيد الهادى در كلام (براى نسخههاى آن  ← همان، ج ۱، ص ۱۵۲، ۵۰۹، ج ۲، ص ۲۹۹)، الديباج النضير فى تكميل روض النضير، و العقد النضيد فيما اتصل عن الاسانيد (براى نسخهاى از آن  ← همان، ج ۱، ص ۱۵۱، ج ۲، ص۵۸۰؛ نيز  ← همو، ۱۴۲۰، همانجا). روضى همچنين كتابى به نام طيبُالسَمَر المختصر من نفحاتالعنبر تأليف كرده و در آن اطلاعاتى تاريخى درباره رجال يمنى معاصر خود آوردهاست ( ايمن فؤاد سيد، ص ۳۰۹).


منابع : اسماعيل اكوع، هجرالعلم و معاقله فىاليمن، بيروت ۱۴۱۶/۱۹۹۵؛ ايمن فؤاد سيد، مصادر تاريخ اليمن فى العصر الاسلامى، قاهره ۱۹۷۴؛ محمد زباره يمنى، ائمة اليمن بالقرن الرابع عشر للهجرة، [قاهره] ۱۳۷۵ـ؛ عبدالسلام وجيه، اعلام المؤلفين الزيدية، عَمّان ۱۴۲۰/۱۹۹۹؛ همو، مصادر التراث فى المكتبات الخاصة فى اليمن، عَمّان ۱۴۲۲/۲۰۰۲؛ محمدبن اسماعيل كبسى، جواهر الدر المكنون و عجائب السر المخزون، چاپ زيدبن على وزير، [بيروت] ۱۴۰۸/۱۹۸۸؛ ابراهيم احمد مقحفى، معجم البلدان و القبائل اليمنية، صنعا ۱۴۲۲/۲۰۰۲؛ همو، معجم المدن و القبائل اليمنية، صنعا ۱۹۸۵.


/ على توكلى قوچانى /

نظر شما
مولفان
علی توکلی قوچانی ,
گروه
قرآن و حدیث ,
رده موضوعی
جلد 20
تاریخ 94
وضعیت چاپ
  • چاپ شده