بیعت‌ رضوان‌

معرف

ان‌ بیعت‌ جمعی‌ از صحابه‌ با پیامبر صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله‌وسلّم‌، که‌به‌بیعت‌ تحت‌الشجره‌نیزمعروف‌است‌
متن
بیعت‌ رضوان‌ ، عنوان‌ بیعت‌ جمعی‌ از صحابه‌ با پیامبر صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله‌وسلّم‌، که‌به‌بیعت‌ تحت‌الشجره‌نیزمعروف‌است‌.در سال‌ ششم‌ پس‌ از هجرت‌، پیامبر صلّی‌اللّه‌علیه‌وآله‌وسلّم‌ با گروهی‌ از صحابه‌، که‌ تنها شمشیری‌ در غلاف‌ به‌ همراه‌ داشتند و شمار آنان‌ را هزار و چهارصد تا هزار و ششصد تن‌ نوشته‌اند، به‌ قصد زیارت‌ خانة‌ خدا و ادای‌ مناسک‌ عمره‌ از مدینه‌ خارج‌ شدند (ابن‌سعد، ج‌ 2، ص‌ 95؛ طبری‌، ج‌ 2، ص‌ 620ـ621؛ ابوالفتوح‌ رازی‌، ج‌ 17، ص‌ 337). چون‌ به‌ حدیبیه‌، دهی‌ در فاصلة‌ یک‌ منزلی‌ مکه‌ و نُه‌ منزلی‌ مدینه‌ (یاقوت‌ حموی‌، ج‌ 2، ص‌ 222) رسیدند، مردم‌ مکه‌ راه‌ را بر آنان‌ بستند و مانع‌ رفتنشان‌ به‌ مکه‌ شدند. رسول‌ خدا نخست‌ کسی‌ به‌ نام‌ خَراش‌ را بر شتر خود نشاند و به‌ مکه‌ فرستاد تا به‌ بزرگان‌ شهر بگوید که‌ مسلمانان‌ برای‌ جنگ‌ نیامده‌اند و می‌خواهند خانة‌ خدا را زیارت‌ کنند و بازگردند، ولی‌ مکیان‌ شتر پیامبر را پی‌ کردند و قصد کشتن‌ خراش‌ را داشتند که‌ بعضی‌ مانع‌ شدند و او بازگشت‌. پیامبر عثمان‌ را نزد آنان‌ فرستاد، و چون‌ بازگشت‌ وی‌ دیر شد، شایع‌ گردید که‌ مردم‌ مکه‌ عثمان‌ را کشته‌اند. رسول‌ خدا یاران‌ خویش‌ را گرد آورد و آنان‌ بر سر جان‌ خود با او بیعت‌ کردند. این‌ بیعت‌ زیر درختی‌ (درخت‌ سَمُره‌) بسته‌ شد. بعداً معلوم‌ شد که‌ عثمان‌ کشته‌ نشده‌ است‌. از سوی‌ دیگر، فرستادگان‌ مکه‌ در حدیبیه‌ با رسول‌ خدا صلح‌ کردند و قرار بر این‌ شد که‌ وی‌ آن‌ سال‌ بازگردد و سال‌ دیگر برای‌ زیارت‌ به‌ مکه‌ بیاید ( رجوع کنید بهحدیبیه‌ * ، صلح‌؛ ابن‌سعد، ج‌ 2، ص‌ 95ـ97؛ ابن‌هشام‌، ج‌ 2، ص‌ 781ـ 782؛ طبری‌، ج‌ 2، ص‌ 631ـ632؛ حسن‌ ابراهیم‌ حسن‌، ج‌ 1، ص‌ 127؛ ابوالفتوح‌ رازی‌، ج‌ 17، ص‌ 336ـ337).این‌ واقعه‌ در قرآن‌، در آیة‌ 18 از سورة‌ فتح‌، ذکر شده‌، که‌ نام‌ بیعت‌ رضوان‌ و بیعت‌ شجره‌ نیز از همین‌ آیه‌ گرفته‌ شده‌ است‌: لقد رضیَاللّهُ عن‌ المؤمنینَ اِذْیُبایِعونَکَ تَحتَ الشجرةِ فَعَلِمَ ما فی‌ قُلوبِهم‌ فَأَنْزَلَ السَّکینةَ علیهم‌ (خداوند همانا از مؤمنان‌، هنگامی‌ که‌ با تو در زیر درخت‌ بیعت‌ کردند خشنود شد، و دانست‌ آنچه‌ در دل‌ آنهاست‌، پس‌ آرامش‌ را برآنان‌ فروفرستاد). بعدها بیعت‌کنندگان‌ به‌ اصحاب‌ شجره‌ شهرت‌ یافتند. مسجدی‌ نیز در محل‌ بسته‌ شدن‌ این‌ بیعت‌ وجود داشته‌ است‌ (ابن‌سعد، ج‌ 2، ص‌ 99ـ101).منابع‌: علاوه‌ بر قرآن‌؛ ابن‌سعد، الطبقات‌ الکبری‌ ، بیروت‌ 1405/1985؛ ابن‌هشام‌، السیرة‌ النبویة‌ ، چاپ‌ سهیل‌ زکار، بیروت‌ 1412/1992؛ حسین‌بن‌علی‌ ابوالفتوح‌ رازی‌، روض‌الجنان‌ و روح‌ الجنان‌ فی‌ تفسیر القرآن‌ ، چاپ‌ محمد جعفر یاحقی‌ و محمد مهدی‌ ناصح‌، مشهد 1365ـ 1375 ش‌؛ حسن‌ ابراهیم‌ حسن‌، تاریخ‌ الاسلام‌: السیاسی‌ والدینی‌ والثقافی‌ والاجتماعی‌ ، ج‌ 1، قاهره‌ 1964، چاپ‌ افست‌ بیروت‌ ] بی‌تا. [ ؛ محمدبن‌ جریر طبری‌، تاریخ‌ الطبری‌: تاریخ‌ الامم‌ والملوک‌ ، چاپ‌ محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، بیروت‌ ] 1382ـ1387/ 1962ـ1967 [ ؛ یاقوت‌ حموی‌، معجم‌البلدان‌ ، چاپ‌ فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ‌ 1866ـ1873، چاپ‌ افست‌ تهران‌ 1965.
نظر شما
مولفان
گروه
رده موضوعی
جلد 5
تاریخ
وضعیت چاپ
  • چاپ نشده