دفتر تبلیغات اسلامی
معرف
مؤسسه‌اى تبلیغى، فرهنگى، آموزشى و پژوهشى
متن
دفتر تبلیغات اسلامى، مؤسسه‌اى تبلیغى، فرهنگى، آموزشى و پژوهشى. دفتر تبلیغات اسلامى در بهار 1358ش با تأیید امام‌خمینى (ره) تأسیس شد. مرکز اصلى این دفتر در قم است. نام آن در آغاز، دایرة تبلیغات امام بود، سپس به دفتر تبلیغات امام و پس از آن به «دفتر تبلیغات اسلامى حوزة علمیة قم» تغییر نام داد (دفتر تبلیغات اسلامى، ص 1).هدف از تأسیس این نهاد که اندیشة ایجاد آن به اوایل پیروزى انقلاب اسلامى بازمى‌گردد، مقابله با افکار و تبلیغات گروههاى مارکسیست و مجاهدین خلق بود. جمعى شش نفره مرکّب از محمد محمدى رى‌شهرى، محمدرضا فاکر، سیدحسین موسوى‌تبریزى، مرتضى فهیم‌کرمانى، غلامحسین حقّانى و محمد جعفرى گیلانى، بانیان اولیة این نهاد بودند. آنها پس از تشکیل سلسلة جلساتى، اساسنامه‌اى براى دستیابى به این هدف تدوین کردند و این نهاد پس از موافقت امام‌خمینى و تأمین بودجه از سوى ایشان در اردیبهشت 1358، با نام دایرة تبلیغات امام شروع به کار کرد (همان، ص 3؛ اساسنامة دفتر تبلیغات اسلامى، تجدیدنظر شده در 21/2/1362ش، ص 1ـ2).یک ماه بعد از آن تاریخ، این مرکز سه‌هزار مبلّغ به سراسر کشور فرستاد و در پى دستور امام‌خمینى (ره) رسماً آموزش سیاسى طلاب را آغاز کرد و در کار آموزش مبلّغان از چهره‌هاى سرشناس آن زمان چون محمدحسین حسینى بهشتى*، سیدعلى خامنه‌اى، محمدعلى رجایى*، محمدجواد باهنر* و عبداللّه جوادى‌آملى کمک گرفت. چندى بعد با حمایت مالى رئیس‌جمهور وقت، سیدعلى خامنه‌اى، محل ثابتى براى این مرکز فراهم آمد (پیام: ماهنامة داخلى فرهنگى، آموزشى و اطلاع‌رسانى، دورة جدید، ش 2، آذر 1387، ص 16).تأسیس صندوق قرض‌الحسنة طلاب و شروع به انتشار مجلة حوزه در 1359ش، نقش فعال در جنگ تحمیلى هشت سالة عراق با ایران، مبارزه با گروههاى سیاسى مخالف و فعالیت مستمر سیاسى ـ فرهنگى در سالهاى نخستین انقلاب، این نهاد را به نهادى تأثیرگذار بدل ساخت و اعضاى آن در مدیریت نهادهاى جمهورى اسلامى سهم عمده‌اى داشتند (همان، ص 17).در 1361ش، با ادغام دارالتبلیغ در دفتر تبلیغات امام (ره) و تبدیل آن به دفتر تبلیغات اسلامى این نهاد وارد مرحلة جدیدى از فعالیت خود شد. درواقع، پس از حوادثى که منجر به اعلام خلع آیت‌اللّه شریعتمدارى از مرجعیت شد همة اموال مؤسسة دارالتبلیغ اسلامى، که آیت‌اللّه شریعتمدارى آن را در 1343ش تأسیس کرده‌بود (دراین‌باره ← دوانى، ص 445ـ448، 451ـ 456؛ جعفریان، ص380ـ383) ضبط شد و پس از آن دارالتبلیغ و دفتر تبلیغات امام در هم ادغام شدند و دفتر تبلیغات اسلامى حوزة علیمة قم شکل گرفت و اموال ضبط‌شدة دارالتبلیغ، ازجمله انتشارات و چاپخانة آن، در اختیار دفتر تبلیغات اسلامى نهاده شد (نامه دادستان کل انقلاب اسلامى ایران، مورخ 8/2/1361ش، موجود در آرشیو دفتر تبلیغات اسلامى حوزة علمیة قم).بنابر اساسنامة دفتر تبلیغات اسلامى حوزة علمیة قم (ص 3)، اهداف این مؤسسه عبارت است از: الف) پاسدارى از عقاید و فرهنگ اسلامى، نشر معارف قرآن کریم و بیان مواضع و اهداف متعالى انقلاب اسلامى و مبارزه با خطوط انحرافى؛ ب) نظارت بر تبلیغات اسلامى در همة نهادها و ارگانهاى دولتى و هدایت آن؛ ج) جذب و سازماندهى نیروهاى مفید و آموزش افراد مستعد و اعزام واجدان شرایط براى تبلیغات در داخل و خارج کشور.ارکان دفتر تبلیغات اسلامى عبارت است از: هیئت امنا، رئیس دفتر و هیئت نظارتى. هیئت امنا بالاترین مرجع سیاست‌گذارى در دفتر تبلیغات اسلامى و متشکل از شخصیتهاى علمى و فرهنگى است که رهبر جمهورى اسلامى ایران آنان را براى چهار سال منصوب مى‌کند. در آخرین حکمى که در 22 اسفند 1385 صادر شد، یازده تن از اساتید و دانش‌آموختگان و فعالان علمى و فرهنگى حوزه علمیه قم و رئیس سازمان تبلیغات اسلامى و معاونت تبلیغ مدیریت حوزة علمیة قم به‌عنوان هیئت امنا انتخاب شدند (دفتر تبلیغات اسلامى، ص 5).تشکیلات دفتر تبلیغات اسلامى عبارت‌اند از: چهار معاونت (آموزش، پژوهش، فرهنگى و تبلیغى، منابع انسانى و پشتیبانى)، پنج ادارة ‌کل (دفتر ریاست، ادارة کل روابط عمومى و امور بین‌الملل، ادارة کل امور حقوقى و مجلس، دفتر برنامه‌ریزى و توسعة فناورى اطلاعات، دفتر نظارت و بررسى)، شش مؤسسه و مرکز وابسته (پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامى، دانشگاه باقرالعلوم (ع)، صندوق قرض‌الحسنه، مرکز ملى پاسخ‌گویى به سؤالات دینى، مؤسسة بوستان کتاب، مؤسسة فرهنگى فردوس وِسْف) و سه شعبه (اصفهان، ایرانشهر، خراسان) و دو نمایندگى در تهران و خوزستان (همان، ص 6). برپایة اساسنامة دفتر تبلیغات اسلامى (ص 5) بودجة دفتر از طریق سهم امام علیه‌السلام، موقوفات و نذورات و تعاون و همیارى مردمى تأمین مى‌شود و در صورت کمبود، طبق مقررات از کمکهاى دولت بهره مى‌گیرد. بااین‌همه، در تبصره‌اى در اساسنامة دفتر قید شده‌است که دفتر باید خودکفا و از کمکهاى دولتى بى‌نیاز شود.دفتر تبلیغات اسلامى حوزة علمیة قم با هدف تبیین و تعمیق باور و بینش به ارزشهاى اسلامى و انقلابى، گسترش این ارزشها و نیز تعمیق و توسعة دانش و معرفت اسلامى نشریاتى را به‌صورت دو هفته‌نامه، ماهنامه، دوماهنامه و فصلنامه منتشر مى‌کند. برخى از نشریات دفتر تبلیغات اسلامى عبارت‌اند از: 1) حوزه (دوماهنامه)، 2) نگاه حوزه (دوماهنامه، ضمیمة مجلة حوزه)، 3) فقه (فصلنامه)، 4) آیینه پژوهش (ماهنامه)، 5) نقد و نظر (فصلنامه)، 6) با معارف اسلامى آشنا شویم (فصلنامه)، 7) پاسدار اسلام (ماهنامه)، 8) پژوهش‌هاى قرآنى (فصلنامه)، 9) پیام زن (ماهنامه)، 10) سلام بچه‌ها (ماهنامه)، 11) پوپک (فصلنامه)، 12) علوم سیاسى (فصلنامه)، 13) تاریخ اسلام (فصلنامه)، 14) پگاه حوزه (هفته‌نامه)، 15) حوزة اصفهان (فصلنامه)، 16) جستار (فصلنامه؛ دفتر تبلیغات اسلامى، ص 25ـ26).منابع : رسول جعفریان، جریان‌ها و سازمان‌هاى مذهبى ـ سیاسى ایران: از روى کار آمدن محمدرضاشاه تا پیروزى انقلاب اسلامى، سالهاى 1320ـ 1357، تهران 1390ش؛ دفتر تبلیغات اسلامى، نیم‌نگاهى به دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم: ساختار، ظرفیت‌ها و فعالیت‌ها، قم ?]1388ش[؛ على دوانى، نقد عمر : زندگانى و خاطرات على دوانى، تهران 1382ش.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

محسن محمودی

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 17
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده