حائری قزوینی حسن بن محمدباقر
معرف
فقیه و متکلم امامى قرن چهاردهم
متن
حائرى قزوینى، حسن‌بن محمدباقر، فقیه و متکلم امامى قرن چهاردهم. وى در 1296 در کربلا به دنیا آمد (آقابزرگ طهرانى، 1404، قسم 1، ص 389). جد پدرش، سیدمحمدباقر موسوى قزوینى، ملقب به معلم‌السلطان، وطن خود، قزوین، را به قصد کربلا ترک کرد. سیدابراهیم موسوى قزوینى*، صاحب ضوابط‌الاصول، از فرزندان اوست (همو، 1403، ج2، ص204؛ فتلاوى، ص 109). جد مادرى او نیز سیدعلى طباطبایى*، صاحب ریاض‌المسائل، است (رجوع کنید به حائرى قزوینى، مقدمه مرتضى قزوینى، ص 4).حائرى در کربلا مقدمات علوم دینى را فراگرفت و در 23 سالگى براى ادامه تحصیل به نجف رفت و نزد استادانى چون آخوند محمدکاظم خراسانى* (آقابزرگ طهرانى، 1404، همانجا) و سیدمحمد کاظم طباطبایى یزدى* درس خوانده (حائرى قزوینى، همان مقدمه، ص 5). در 1330، یک سال پس از درگذشت آخوند خراسانى، به سامرا نقل مکان کرد (فتلاوى، همانجا) و از شاگردان میرزا محمدتقى شیرازى* شد (آقابزرگ طهرانى، 1404، همانجا؛ امینى، ج 3، ص 995). حائرى پس از سه سال اقامت در سامرا، با آغاز جنگ جهانى اول و آشفتگى اوضاع سیاسى عراق و اشغال بخشهایى از آن به دست انگلیسیها (رجوع کنید به رهیمى، ص 163؛ عزاوى، ج 8، ص 260؛ جعفرى، ص 15)، به کربلا بازگشت و تا پایان عمر در آنجا به تدریس و تألیف و تحقیق پرداخت (فتلاوى، همانجا).حائرى قزوینى را فقیهى بلندمرتبه، صریح‌الرأى و مؤلفى توانا دانسته‌اند. او در 1380/1339ش در کربلا درگذشت (رجوع کنید به آقابزرگ طهرانى، 1403، ج 14، ص 48؛ همو، 1404، همانجا؛ حائرى قزوینى، همان مقدمه، ص 8).آثار او عبارت‌اند از: الامامةالکبرى و الخلافةالعظمى، در هشت مجلد، که جلد اول آن در 1377/1336ش در نجف به چاپ رسید؛ البراهین‌الجَلیة فى دفع تشکیکاتِالوهابیة، در پاسخ به چند شبهه و مدعاى ابن‌تیمیه و به تبع او، وهابیان، در مقولاتى مانند شفاعت و توسل و زیارت، که در 1382/ 1341ش در نجف چاپ شد (کتاب با عنوان نقدى بر اندیشه‌ى وهابیان، به فارسى برگردانده شده است)؛ المَناهِجُ السَّویة و التُّحفةُ الامامیةُالحائریة، یا المناهج الحائریة، در رد کتاب الهدیة السُّنیة و التُحفةُ الوهابیةُ النَجدیة (رجوع کنید به آقابزرگ طهرانى، 1403، ج 22، ص 345؛ حائرى قزوینى، همان مقدمه، ص 4؛ طعمه، ص 47)؛ التُحفةُ الاثنا عشریة فى نَقض کلماتِ الوهابیة؛ هُدی‌المِلة الى انّ فدک من‌النِّحلة، درباره غصب فدک، که در 1352/1312ش تألیف و در نجف منتشر شد (آقابزرگ طهرانى، 1403، ج 25، ص 203، ج 26، ص 160)؛ شرح اللُّمعَةُ الدمشقیة، که بخشى از آن به چاپ رسیده است (همان، 1403، ج 14، ص 48)؛ رساله اکمال‌الدین در شرح تکملة تبصرة المتعلمین آخوند خراسانى، که در واقع تقریرات درسهاى فقهى خراسانى است (همان، ج 4، ص 412، ج 11، ص 104ـ105؛ فتلاوى، همانجا)؛ و اصول الفقه، که تقریرات درس اصول آخوند خراسانى است (رجوع کنید به آقابزرگ طهرانى، 1403، ج 2، ص 204، ج 4، ص 375؛ حائرى قزوینى، همانجا).منابع : محمدمحسن آقابزرگ‌طهرانى، الذریعة الى تصانیف الشیعة، چاپ علی‌نقى منزوى و احمد منزوى، بیروت 1403/1983؛ همو، طبقات اعلام الشیعة: نقباء البشر فى القرن الرابع عشر، مشهد 1404؛ محمدهادى امینى، معجم رجال الفکر والادب فی‌النجف خلال الف عام، ]نجف[ 1413/1992؛ محمد حمدى جعفرى، بریطانیا و العراق حقبه من الصراع: 1914ـ 1958، بغداد 2000؛ حسن حائرى قزوینى، الامامة الکبرى و الخلافة العظمى، چاپ مرتضى قزوینى، ج 1، نجف 1377/1958؛ عبدالحلیم رهیمى، تاریخ الحرکة الاسلامیة فى العراق : الجذور الفکریة و الواقع التاریخى (1900ـ 1924)، بیروت 1985؛ سلمان هادى طعمه، معجم رجال الفکر و الادب فى کربلاء، بیروت 1420/1999؛ عباس عزاوى، تاریخ العراق بین احتلالین، بغداد 1353ـ1376/ 1935ـ1956، چاپ افست قم 1369ش؛ کاظم عبود فتلاوى، المنتخب من اعلام الفکر و الادب، بیروت 1419/1999.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

هاجر کاظمی افشار

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 12
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده