حامد بیسارانی
معرف
ملقب به کاتب‌الاسرار، عارف و فقیه شافعى و شاعر کُرد
متن
حامد بیسارانى، ملقب به کاتب‌الاسرار، عارف و فقیه شافعى و شاعر کُرد. او بین سالهاى 1225 تا 1230 در روستاى بیساران (در حوالى سنندج) یا در قریه کَکْلی‌آوا به دنیا آمد و پس از فراگیرى مقدمات علوم دینى و ادبى نزد پدرش، ملاعلى، براى ادامه تحصیل به سنندج و دیگر شهرهاى کردستان سفر کرد و اجازه تدریس گرفت (رجوع کنید بهمدرّس، ص 147ـ148؛ مردوخ روحانى، ج 1، ص450ـ451).حامد بیسارانى تحت ارشاد محمدصدیق نقشبندى، از خلفاى خالدِ شهرزورى، به طریقت مجددیه* نقشبندیه روى آورد و بعد از درگذشت وى به خدمت شیخ‌عثمان سراج‌الدین پیوست (رجوع کنید به حامد بیسارانى، گ 6ـ8) و پس از چندى سلوک، شیخ او را با لقب کاتب‌الاسرار، منشى مخصوص خود کرد (مدرّس، ص 148؛ مردوخ روحانى، ج 1، ص 452). شیخ عثمان در زمان اقامتش در خانقاه مولانا خالد (ح 1250ـ1260) در سلیمانیه، ملاحامد را به همراه داشت (مدرّس، همانجا).حامد بیسارانى، افزون بر استادش، از افکار خالد نقشبندى* و شیخ‌احمد سرهندى*، نیز تأثیر پذیرفته و به عرفان مولوى* و ابن‌عربى* توجهى ویژه داشته است. او پس از مرگ شیخ‌عثمان (1283)، در خدمت فرزندان وى باقى ماند تا اینکه، احتمالاً در 1312، در بیاره درگذشت (مدرّس، ص 149).حامد بیسارانى به استنساخ کتابها (رجوع کنید به حامد بیسارانى، گ 2ـ3؛ مدرّس، ص 148؛ حیرت سجادى، ص 216)، تدریس و وعظ می‌پرداخت و شعر هم می‌سرود (رجوع کنید به حامد بیسارانى، گ 241ـ242؛ مدرّس، ص 148ـ149؛ مردوخ روحانى، ج 1، ص 426، 451ـ452). آثار او عبارت‌اند از: 1) شرح مثنوى مولوى، در سه جلد، که آن را در 1281 به پایان برده و در آن از جواهرالاسرار و زواهر الانوار تاج‌الدین حسین خوارزمى* تأثیر پذیرفته است (براى نسخه‌هاى آن رجوع کنید به مدرّس، ص 148). 2) ریاض المشتاقین، به فارسى، در مناقب مولانا خالد شهرزورى و شیخ‌عثمان سراج‌الدین و شیخ‌احمد سرهندى، مشتمل بر مقدمه و سه روضه و خاتمه. حامد بیسارانى این اثر را با اجازه شیخ‌عثمان نگاشته است (رجوع کنید به گ 5). 3) عقیده ایمان و اسلام، منظومه‌اى به کُردى اورامانى که عبدالکریم مدرّس آن را به کُردى سورانى ترجمه و منتشر کرده است (مدرّس، همانجا؛ مردوخ روحانى، ج 1، ص 453). 4) شرح منظومه ابن‌رسلان، به فارسى، در فقه و عقاید. 5) حواشى بر منظومه گلشن راز شبسترى، به فارسى. 6) شرح منظومه الزبّدة، به فارسى، در فقه شافعى. 7) شرح منظومه رَفْع الخفا فى شرح ذات الشفاء، اثر حاج سردشتى هزارمیردى، در سیرت پیامبر اکرم، به فارسى (رجوع کنید به مدرّس؛ مردوخ روحانى، همانجاها).منابع : حامد بیسارانى، ریاض‌المشتاقین، نسخه عکسى کتابخانه بنیاد دایرةالمعارف اسلامى، ش 34566؛ عبدالحمید حیرت سجادى، شاعران کرد پارسی‌گوى، تهران 1375ش؛ عبدالکریم مدرس، علماؤنا فى خدمةالعلم و الدین، چاپ محمدعلى قره‌داغى، بغداد 1403/1983؛ بابا مردوخ روحانى، تاریخ مشاهیرکرد، ج 1، تهران 1364ش.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

نادر کریمیان سردشتی

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 12
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده