حافظ الدروبی
معرف
از پیش‌گامان نقاشى مدرن در عراق
متن
حافظ الدَروبى، از پیش‌گامان نقاشى مدرن در عراق. وى در 1332/ 1914 در محله صدریه بغداد به دنیا آمد («حافظ الدروبى»، 2008؛ دلیمى، 2007). پدرش، حسن دروبى، از خانواده‌اى فرهیخته و دین‌دار بود. دروبى در کودکى یتیم شد و پرورش او را عمویش برعهده گرفت («حافظ‌الدروبى»، 2008). در نوجوانى با نقاشى آشنا شد و در دوره تحصیلات ابتدایى مورد توجه آموزگار نقاشی‌اش، عبدالکریم محمود، قرار گرفت (دلیمى، 2007). دومین معلم او، شوکت رسام، نمونه‌هایى از نقاشیهاى یونانى را از اروپا آورده بود تا به یارى آنها سبکهاى نقاشى اروپایى را به لحاظ تبارشناسى و مضمون تدریس کند و دروبى از طریق وى با تاریخ هنر و شرح‌حال هنرمندان جهان آشنا شد (همانجا). او در 1310ش/1931، در هفده سالگى، همراه با هنرمند پیش‌گام جواد سلیم*، که او نیز شاگرد شوکت رسام بود، در نمایشگاهى عمومى شرکت کرد و سال بعد اولین نمایشگاه انفرادى و در 1315ش/1936 نمایشگاهى از تابلوهاى امپرسیونیستى خود را برپا داشت (همانجا). سپس او و نقاش دیگر، عطا صبرى، براى تحصیل نقاشى به ایتالیا اعزام شدند و سه سال در آنجا اقامت گزیدند؛ اما، با وقوع جنگ جهانى دوم، پیش از اتمام تحصیلات هنرى خود، ناگزیر به بغداد بازگشتند («حافظ‌الدروبى»، 2008). در 1320 ش/ 1941، جمعیت دوستداران هنر (جمعیة اصدقاءالفن)، که اولین انجمن هنرى در نوع خود در عراق بود، تشکیل شد و دروبى یکى از شرکت‌کنندگانِ نخستین نمایشگاه و عضو اصلى انجمن بود. او در 1321ش/1942 نخستین کارگاه نقاشى آزاد را در عراق بنیان نهاد(همانجا). تشکیل این کارگاهِ نقاشى نقطه عطفى در هنر معاصرِ عراق شمرده می‌شود. در این کارگاه از اعضا می‌خواستند با الهام از مناظر طبیعى و انسانى کشورشان، براساس سبکهاى جهانىِ نقاشى، کار کنند. دروبى در این فراخوان از دیگر همکارانش پیشى گرفته بود (همانجا). در 1325ش/1946، وى تحصیلات هنرى خود را در گولداسمیت، از مؤسسات وابسته به دانشگاه لندن، آغاز کرد که تا 1329ش/1950 به طول انجامید، سپس به بغداد بازگشت تا در مؤسسه و دانشکده هنرهاى زیبا (معهد و اکادیمة الفنون‌الجمیلة)، که بعدآ رئیس آنجا شد، نقاشى تدریس کند (دلیمى، 2007؛ «حافظ الدروبى»، 2008).در کنار حافظ دروبى، جواد سلیم و فائق حسن* نیز از پیش‌گامان هنر مدرن عراق محسوب می‌شوند. پیرامون این سه تن گروهى از هنرمندان جوان حلقه زده بودند تا دیدگاهها، ویژگیها و روشهاى آنان را در میان خود منتشر کنند. دروبى در 1332ش/1953 انجمن امپرسیونیستها (جماعةالانطباعیین) را بنیان نهاد («حافظ‌الدروبى»، 2008). این انجمن در واقع بازتاب انجمن معروف امپرسیونیستى فرانسوى بود (همانجا). هنرمندان جوانى که در اطراف دروبى گرد آمده بودند (مانند حیاة جمیل، حافظ مظفر نواب، عبدالامیر قزاز) و کسانى که بعدآ به این انجمن پیوستند (علا بشیر، سعدى کعبى و ضیاء عزاوى؛ دلیمى، 2007)، بیشتر شیفته شخصیت کولی‌وار دروبى، یعنى عشق به موسیقى و طبیعت، بودند تا به آراى او درباره هنر، و با وجود انتسابشان به این گروه، نقاشیهایى که مؤید امپرسیونیست بودن آنان باشد، وجود ندارد.دروبى در سى سال آخر عمرش پیرو کوبیسم، به روش خودش، بود؛ اما گرایش اولیه‌اش موجب شده است که او را امپرسیونیست بدانند. در روش خاص او، کوبیسم عملا وارد کار او نمی‌شود بلکه وى نقاشیهاى خود را براساس یک ترکیب هندسى می‌سازد که اجزاى موضوع در لابه‌لاى ترکیب‌بندیهاى آن پراکنده می‌شود (براى اطلاع بیشتر از سبک او رجوع کنید به دلیمى، 2007؛ پاکباز، ص 912).دروبى علاقه بسیارى به موضوعات بومى داشت. مناظر طبیعى و انسانى همواره الهام‌بخش وى بود؛ او درباره زیبایى، نه تنها در آنچه ترسیم می‌کرد بلکه در آنچه می‌دید، لذت‌گرا و حس‌گرا بود. مردم، کوچه‌ها، قهوه‌خانه‌ها، و بافت معمارى بغداد و روح و احساس حاکم بر آن شهر، در همه نقاشیهاى او دیده می‌شود. نقاشیهاى او کوششى است براى تحکیم آگاهى همشهریان بغدادی‌اش نسبت به خود و دنیاى خارجشان. بدین‌سبب، نقاشیهاى دروبى اسنادى زیبا با مضمون تاریخى و دربرگیرنده ارزشهایى اجتماعى و اخلاقى است که امروزه شاید فقط خاطرات محسوب شوند.دروبى در 1368ش/1989 در لندن درگذشت. از وى دو پسر باقى ماند «حافظ‌الدروبى»، 2008؛ قس دلیمى، 2007). از آثار معروف او تابلویى با موضوع تمدن آشورى و بابلى است که در فرودگاه بغداد قرار دارد («حافظ‌الدروبى»، 2008).منابع : روئین پاکباز، دایرةالمعارف هنر: نقاشى، پیکره‌سازى، گرافیک، تهران 1378ش؛ «حافظ‌الدروبى»، العراقى، 2008،Retrieved Feb. 17, 2008, from http://www.aliraqi. org/forums/ showthread. php?t= 61756;على ابراهیم دلیمى، «فنون: الانطباعى و الأکادیمى حافظ الدروبى»، الصباح، 2007؛Retrieved Feb. 17, 2008, from http:// www. alsabaah. com/paper. php? source = akbar & mlf = interpage & sid = 10979.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

فاروق یوسف

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 12
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده