حاسک
معرف
شهرى ساحلى در جنوب عُمان در ساحل خلیج خوریان ـ موریان*
متن
حاسِک، شهرى ساحلى در جنوب عُمان در ساحل خلیج خوریان ـ موریان*. نام حاسک بر گرفته از قبیله‌اى کهن به همین نام است که در این منطقه سکونت داشتند و هم اکنون از میان رفته‌اند (مایلز، ص 516).حاسک در َ21 ْ17 عرض شمالى و َ23 ْ55 طول شرقى، در دویست کیلومترى شمال‌شرقى بندر صَلاله* واقع است (رجوع کنید به >نقشه سلطان‌نشین عمان<). در میان رشته‌کوههاى مغرب حاسک، جبل سمحان از بقیه مهم‌تر است. در مشرق این رشته‌کوه، جبل حبریت/ هبروت با 330،1 متر ارتفاع و وادى ریکُوت واقع است که به بیابانها و آبراهه‌هاى کوچک و زیبا و سرانجام، به سواحل شنى نزدیک حاسک منتهى می‌شود. ساحل حاسک از شمال تا رأس حاسک امتداد دارد و از دامنه‌هاى شیب‌دارى تشکیل می‌گردد و در جنوب تا رأس نوس، مزارع و نیز تپه‌هاى گرانیتى بسیارى در آن یافت می‌شود (رجوع کنید به همانجا؛ مایلز، همانجا). به نوشته ابن‌حائک در سده چهارم، حاسک بخشى از سرزمین مَهْرَه و جزو یمن بود (رجوع کنید به ص 90ـ91). در سده‌هاى بعد، حاسک شهر و بندرى کوچک و مستحکم، در مشرق مِرباط* بود که خانه‌هایش با استخوان ماهى و پوست شتر بنا شده بود و مردمانش ماهیگیر بودند (ادریسى، ج 1، ص 56ـ57؛ ابن‌بطوطه، ج 1، ص 274).برخى برآن‌اند که قوم عاد در حبریت می‌زیسته‌اند و آرامگاه حضرت هود علیه‌السلام یا یکى از فرزندان او در آنجاست (رجوع کنید به ابن‌حائک، ص 91، پانویس 4؛ ادریسى، همانجا؛ حجرى یمانى، ج 1، جزء2، ص 213). مایلز (همانجا) آرامگاه هر دو را در داخل یا اطراف حاسک دانسته است. در حدود 33 کیلومترىِ سواحل حاسک و در میان دریاى عرب، هفت جزیره به نام مجموعه جزایر زنوبیا قرار گرفته است (رجوع کنید به >نقشه سلطان‌نشین عمان<). ادریسى (همانجا) از جزایر خوریان ـ موریان و خلیج حشیش در این مجموعه جزایر نام‌برده است.به‌نوشته ابن‌بطوطه (همانجا) در سده هشتم، حاسک بندرى بوده که مبادلات بسیارى بین آن و جزیره سُقُطْره* در جنوب انجام می‌شده است، از جمله کُندُر که در سرزمین مهره کشت می‌شده و تجارت آن در حاسک رونق فراوان داشته و از این طریق به دیگر نقاط صادر می‌شده است.پرتغالیان، که در 997/1588 به این جزایر رفتند، آن را هزکیه یا همان حاسکیه نامیدند. در 1252/1836، به جز جزیره حلّانیه که در آن عده کمى می‌زیستند، دیگر جزایر خالى از سکنه بودند و احتمالا ساکنان حلّانیه کسانى بودند که اجدادشان چند قرن پیش، براثر جنگ با همسایگان، از حاسک رانده شدند و به این منطقه کوچ کردند (د. اسلام، چاپ دوم، ذیل مادّه؛ نیز رجوع کنید به واین، ص 71). گویا زبان مردم حاسک، مشابه زبان مردم سقطره بوده است (د. اسلام، همانجا).در سده چهاردهم/ بیستم، حاسک حد شرقى بلاد مهره به‌شمار می‌رفت و در ساحل شرقى صلاله (مرکز محافظه ظُفار*) به صید ماهى شهرت داشت، عربهاى ساحلى و برخى افریقایى جمعیت آن را تشکیل می‌دادند و ماهى و خرما در آنجا فراوان بود (کحّاله، ص 362، 365؛ کلمنتس، ص 105).امروزه حاسک شهرى در مشرق استان (محافظه) ظفار است که از راه ساحلى با صَلاله ارتباط دارد (رجوع کنید به >نقشه سلطان‌نشین عمان<؛ نیز رجوع کنید به عُمان 2000، ص 29 و نقشه ص 163).منابع : ابن‌بطوطه، رحلة ابن‌بطوطة، چاپ محمدعبدالمنعم عریان، بیروت 1407/1987؛ ابن‌حائک، صفة جزیرةالعرب، چاپ محمدبن على أکوع، صنعا 1403/1983؛ محمدبن محمد ادریسى، کتاب نزهةالمشتاق فى اختراق الآفاق، بیروت 1409/1989؛ محمدبن احمد حجرى یمانى، مجموع بلدان الیمن و قبائلها، چاپ اسماعیل‌بن على أکوع، صنعاء 1416/1996؛ عُمان 2000: ثلاثون عاما من‌العطاء، مسقط: وزارةالاعلام، 1421/2000؛ عمررضا کحّاله، جغرافیة شبه جزیرةالعرب، چاپ احمدعلى، مکه 1384/1964؛ پیتر واین، تراث عمان، لندن 1995؛Frank Clements, Oman: the reborn land, London 1980; EI2, s.v. "Hasik" (by. J. Schleifer); Samuel Barrett Miles, The countries and tribes of the Persian Gulf, London 1966; The Sultanate of Oman [map], Scale: 1:1'320'000, United Kingdom: GEO Projects, 1983.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

محمدحسین اشرف

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 12
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده