حازمی حسن بن خالد
معرف
فقیه، ادیب و صاحب‌منصب در منطقه یمن
متن
حازِمى، حسن بن خالد، فقیه، ادیب و صاحب‌منصب در منطقه یمن. وى در 1188 (زباره یمنى، ج 1، ص 323) یا 1170 (صدیق حسن‌خان، ص 264؛ بیطار، ج 1، ص 485) در هجرة ضَمَد واقع در عسیر* به دنیا آمد. حازمى از اعقاب امام حسن مجتبى علیه‌السلام و از طایفه حَوازِمه به‌شمار می‌رود (رجوع کنید به زباره یمنى، همانجا). در عصر او مدارس دینى پررونق بود (همان، ج 1، ص 324). وى نزد استادانى چون قاضى احمدبن عبداللّه ضَمَدى تهامى درس خواند و در زمانى کوتاه، در تفسیر و حدیث و فقه صاحب‌نظر شد، ولى پس از مدتى فقط به قرآن و حدیث پرداخت (همان، ج 1، ص 323). حازمى به حرمت تقلید معتقد بود و رساله‌اى در این باره تألیف کرد. به نظر او، عامه مردم، همانند صحابیان در صدر اسلام، امکان دستیابى به احکام شرعى را دارند و ازاین‌رو، مردم را از آموزش فقه تمام مذاهب اسلامى منع می‌کرد. این امر به مخالفت طرفداران تقلید و عالمان معاصر با وى انجامید (صدیق حسن‌خان؛ بیطار، همانجاها؛ زباره یمنى، ج 1، ص 324).حازمى وزیر و مشاور حاکم عسیر، حمود بن محمود، شد تا جایی‌که حمود کارهاى خود را غالبآ با مشورت وى انجام می‌داد (بیطار؛ زباره یمنى، همانجاها). حازمى همچنین امیر منطقه صبیا و فرمانده لشکر و متولى جنگ گردید و حدود شرعى را خود مستقلا اجرا می‌کرد (بیطار، همانجا؛ فؤاد حمزه، ص 359). او در بیش از بیست جنگ شرکت کرد و شجاعت بسیارى از خود نشان داد (زباره یمنى، همانجا) و حتى بعد از فوت حمود بن محمد و اسارت فرزندش احمد بن حمود در جنگ با ترکان عثمانى، دست از جنگ برنداشت. وى، به‌رغم پیروزیهاى نخستین، سرانجام به دست نیروهاى عثمانى در 1234 یا 1235 در محلى به نام شَکّر در سَراة کشته شد (صدیق حسن‌خان؛ بیطار، همانجاها؛ زباره‌یمنى، ج 1، ص 326ـ327).از دیگر آثار حازمى است: رساله‌اى فقهى درباره واجب نبودنِ جَهْر (آشکار خواندن) بسم‌اللّه در نمازهاى جهریه؛ رساله قوت القلوب بمنفعة توحید علّام الغیوب، درباره توحید عملى و رد عقاید عامه مردم که منافى با توحید در عبادت است؛ شرحى ناتمام بر منظومه حدیثىعمدةالاحکام، اثر عبداللّه‌بن محمد امیر؛ نثرالدرر، که شرحى است بر منظومه محمدسعید سفر، عالم مدینه؛ مجموعه‌اى از محاورات و مناظرات او با عالمان؛ و مجموعه اشعار، از جمله قصیده‌اى در مدح شریف حمود (رجوع کنید به زباره یمنى، ج 1، ص 324ـ326؛ زرکلى، ج 2، ص 189).منابع : عبدالرزاق‌بن حسن بیطار، حلیة البشر فى تاریخ القرن الثالث عشر، چاپ محمد بهجة بیطار، بیروت 1413/1993؛ محمد زباره یمنى، نیل الوَطَر من تراجم رجال الیمن فى القرن الثالث عشر، ]قاهره[ 1348ـ1350، چاپ افست صنعا ]بی‌تا.[؛ خیرالدین زرکلى، الاعلام، بیروت 1999؛ صدیق حسن‌خان، التّاج المُکَلَّل من جواهر مآثر الطّراز الآخر و الاوّل، چاپ ابراهیم شمس‌الدین، بیروت 1424/2003؛ فؤاد حمزه، قلب جزیرة العرب، ریاض 1388/1968.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

مریم حسینی آهق

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 12
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده