چهاردانگه(۲)
معرف
چهاردانگه(2)، #بخش و شهرى در شهرستان اسلامشهر در استان تهران.
متن
چهاردانگه(2)، بخش و شهرى در شهرستان اسلامشهر در استان تهران.1) بخش چهاردانگه. در شمال شهرستان اسلامشهر و جنوب‌غربى شهر تهران قرار دارد و مشتمل است بر دو دهستان چهاردانگه و فیروزبهرام. رود فصلى کن از آن می‌گذرد. بیشتر آبادیهاى بخش در دشت واقع‌اند (فرهنگ جغرافیائى آبادیها، ج 38، ص 15، 66).فیروزبهرام (مرکز دهستان فیروزبهرام)، از آبادیهاى مهم و قدیمى بخش چهاردانگه است که در دشتى در ارتفاع 114، 1 مترى، در حدود یازده کیلومترى جنوب‌غربى شهر تهران، واقع است. در سرشمارى 1375ش، جمعیت آبادى فیروزبهرام 697،1 تن بوده است (مرکز آمار ایران، 1376ش، ص 2). نام آبادى فیروزبهرام در منابع قدیم به صورتهاى رام‌فیروز (طبرى، ج 2، ص 83؛ ثعالبى مرغنى، ص 578)، فیروز رام (مقدسى، ص 386؛ یاقوت حموى، ذیل «فیروزرام»؛ حمداللّه مستوفى، ص 53) و فیروز بران (حمداللّه مستوفى، همانجا؛ اعتمادالسلطنه، ج 4، ص 2115ـ2116) ضبط شده است. حمداللّه مستوفى (ص 54) و اعتمادالسلطنه (همانجا) ضبط فیروزبهرام را نیز به‌کار برده‌اند. بناى فیروزبهرام را به فیروز ساسانى نسبت داده‌اند (رجوع کنید به بلعمى، ج 2، ص 952ـ954؛ حمداللّه مستوفى، ص 53؛ نیز رجوع کنید به اعتمادالسلطنه، ج 4، ص 2115). فیروز بهرام در قرن اول، از آبادیهاى مهم رى به شمار می‌رفت. در سال 68 میان عده‌اى از خوارج به همراه فَرُّخان (فرمانرواى رى) و یزیدبن حارث (نماینده عبدالملک‌بن مروان در رى) در دیه فیروزبهرام نبردى روى داد که طى آن یزید کشته شد (یاقوت حموى، همانجا؛ ابن‌اثیر، ج 4، ص 287). در اواخر قرن چهارم، مقدسى (همانجا) فیروز بهرام را از رستاقهاى قوسین در اقلیم جبال ذکر کرده و در قرن هشتم، حمداللّه مستوفى (همانجا) آن را از قراى مهم ناحیه غار (از توابع رى) در ولایت قصران معرفى نموده است. فیروزبهرام در دوره ناصرالدین‌شاه قاجار نیز از آبادیهاى مشهور ولایت رودبار قصران بود (اعتمادالسلطنه، همانجا). به نوشته کریمان (بخش 1، ص 15، 260)، آبادى فیروزبهرام در جنوب‌غربى قصرانِ خارج (یکى از قسمتهاى ناحیه قصران) قرار می‌گرفت و حد غربى ولایت قصران تا نزدیکى آن ادامه داشت.مهم‌ترین زیارتگاه بخش چهاردانگه، امامزاده ابوطالب در آبادى فیروزبهرام است (فرهنگ جغرافیائى آبادیها، ج 38، ص 57، 251).بیشتر آبادیهاى چهاردانگه قبل از تشکیل بخش، عمدتآ در دهستان غار غربى بودند. در تقسیمات کشورى 1355ش، نام دهستان غار غربى در بخش رى، از شهرستان تهران در استان مرکزى، آمده است (ایران. وزارت کشور، ص 1). در 1366ش، آبادیهاى چهاردانگه، از جمله فیروزبهرام، در بخش اسلامشهر شهرستان رى قرار گرفتند (ایران. وزارت کشور، معاونت برنامه‌ریزى و خدمات مدیریت، ص 6). بخش چهاردانگه در خرداد 1373 تشکیل شد. با تشکیل شهرستان اسلامشهر، در 1374ش بخش چهاردانگه مشتمل بر دو دهستانِ چهاردانگه و فیروزبهرام در شهرستان اسلامشهر ذکر شد (ایران. وزارت کشور. معاونت سیاسى، 1378ش، ص 15؛ همو، 1382ش، ص 29؛ ایران. قوانین و احکام، ص 334ـ335). در 1375ش، جمعیت بخش چهاردانگه 380، 62 تن بوده است (مرکز آمار ایران، 1378ش، ص40). اهالى آن شیعه دوازده امامی‌اند و به زبان فارسى، آذرى و کردى سخن می‌گویند (فرهنگ جغرافیائى آبادیها، ج 38، ص 111).2) شهر چهاردانگه، مرکز بخش. این شهر تقریبآ صنعتى، در حدود سه کیلومترى جنوب‌غربى شهر تهران، در دشتى در ارتفاع 091،1 مترى قرار دارد و راه اصلى تهران ـ اسلامشهر و ساوه از میان آن می‌گذرد. در 1375ش، جمعیت آن 736،36 تن بوده است (مرکز آمار ایران، 1376ش، ص 2). عده‌اى از ساکنان شهر را مهاجران تشکیل می‌دهند. مقبره امامزاده عباس، زیارتگاه اهالى است (فرهنگ جغرافیائى آبادیها، همانجا).از پیشینه آبادى چهاردانگه اطلاع چندانى در دست نیست. این آبادى در دوره ناصرالدین‌شاه قاجار جزو خالصه دیوان اعلى به‌شمار می‌رفت. چهاردانگه در 1370ش از آبادیهاى دهستان غار غربى جنوبى در بخش کهریزک شهرستان رى بود (رزم‌آرا، ج 1، ص 63؛ فرهنگ جغرافیائى آبادیها، ج 38، ص 111). این آبادى در 1379ش، به شهر تبدیل شد (ایران. وزارت کشور. معاونت سیاسى، 1382ش، همانجا).منابع : ابن‌اثیر؛ اعتمادالسلطنه؛ ایران. قوانین و احکام، مجموعه قوانین سال 1373، تهران: روزنامه رسمى کشور، 1374ش؛ ایران. وزارت کشور، تقسیمات کشور شاهنشاهى ایران، تهران 1355ش؛ ایران. وزارت کشور. معاونت برنامه‌ریزى و خدمات مدیریت. دفتر تقسیمات کشورى، اجراى قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشورى، تهران 1366ش؛ ایران. وزارت کشور. معاونت سیاسى. دفتر تقسیمات کشورى، نشریه تاریخ تاسیس‌دار: ]تقسیمات کشورى 1378[، تهران 1378ش؛ همو، نشریه تاریخ تأسیس عناصر تقسیماتى به همراه شماره مصوبات آن، تهران 1382ش؛ محمدبن محمد بلعمى، تاریخ بلعمى: تکمله و ترجمه تاریخ طبرى، به‌تصحیح محمدتقى بهار، چاپ محمد پروین گنابادى، تهران 1353ش؛ حسین‌بن محمد ثعالبى مرغنى، تاریخ غررالسیر، المعروف بکتاب غرر اخبار ملوک الفرس و سیرهم، چاپ زوتنبرگ، پاریس 1900، چاپ افست تهران 1963؛ حمداللّه مستوفى، نزهةالقلوب؛ رزم‌آرا؛ طبرى، تاریخ (بیروت)؛ فرهنگ جغرافیائى آبادیهاى کشور جمهورى اسلامى ایران، ج :38 تهران، تهران: سازمان جغرافیائى نیروهاى مسلح، 1370ش؛ حسین کریمان، قصران (کوهسران)، تهران 1356ش؛ مرکز آمار ایران، سرشمارى عمومى نفوس و مسکن :1375 شناسنامه آبادیهاى کشور، استان تهران، شهرستان اسلام‌شهر، تهران 1376ش؛ همو، سرشمارى عمومى نفوس و مسکن :1375 شناسنامه بخشهاى کشور، کل کشور، تهران 1378ش؛ مقدسى؛ نقشه راهنماى بزرگراههاى تهران، مقیاس 000، 1:70، تهران: گیتاشناسى، ]بی‌تا.[؛ یاقوت حموى.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

وحید ریاحی

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 12
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده