چوار
معرف
چُوار،# بخش و شهرى در شهرستان ایلام از استان ایلام.
متن
چُوار، بخش و شهرى در شهرستان ایلام از استان ایلام.1) بخش چوار. در مغرب و شمال‌غربى شهرستان ایلام واقع و مشتمل است بر دو دهستان به نامهاى اَرْکَوازى و بولى و یک شهر به نام چوار (مرکز بخش). آبادیهاى آن عمدتآ در دشت واقع‌اند. رشته‌کوه زاگرس در قسمتهاى شمال، شمال‌شرقى و شمال‌غربى آن امتداد دارد، از جمله رشته کوه نسبتآ طولانى شَرَه‌زول (بلندترین قله ح 050، 2 متر) به‌طول حدود 41کیلومتر از شمال‌غربى به جنوب‌شرقىِ بخش، کوههاى نیمه‌جنگلىِ اللّه‌خدا (بلندترین قله ح 690، 1 متر)، گِنو (بلندترین قله ح 692 ، 1 متر)، تُواشیرخانى (بلندترین قله ح 505 ، 1 متر) و چَکبورَه (بلندترین قله ح 302 ، 1 متر؛ جعفرى، ج1، ص76، 167، 194، 360، 481). تپه وَرکبود (رجوع کنید به ادامه مقاله) در مغرب آبادى آوِه‌زا (حدود چهار کیلومترى شمال‌غربى شهر چوار)، تنگ گورى در جنوب‌غربى آبادى بانْاَمرود (حدود پانزده کیلومترى شمال‌غربى شهر چوار) و تنگِ حوزه قالب در جنوب‌غربى آبادى پَلگانه (حدود چهارده کیلومترى شمال‌غربى شهر چوار) قرار دارد.رودهاى بخش عبارت‌اند از: رود فصلى تَلخاب، به‌طول حدود 43 کیلومتر، با جهت جنوب‌غربى، که پس از عبور از چمنزار بولى وارد عراق می‌گردد؛ کَلال رود، به طول حدود بیست‌وپنج کیلومتر، که از دامنه کوههاى شره زول و اللّه‌خدا سرچشمه می‌گیرد و با جهت جنوبى از دهستان اَرکوازى می‌گذرد و به رود خوش می‌ریزد؛ رود چوار، به طول حدود بیست‌وپنج کیلومتر، که سرچشمه آن ارتفاعات واقع در حدود هفت کیلومترى شمال‌غربى شهر ایلام و جهت آن جنوب‌غربى است به رود چم آب می‌پیوندد و پس از طى حدود دو کیلومتر به رود خوش می‌ریزد (همان، ج 2، ص 150، 194، 399ـ 400). در این بخش چشمه‌هاى بسیارى وجود دارد و اهالى آن عمدتآ به کشاورزى، باغدارى، دامدارى، مرغدارى، زنبوردارى و از صنایع‌دستى به فرش‌بافى اشتغال دارند. گندم، جو و دام زنده آن صادر می‌شود. بخش چوار داراى معادن شن و ماسه، سنگ ساختمانى، گچ، زغال‌سنگ و نفت است. اهالى آن شیعه‌اند و به زبان فارسى با گویشهاى کردى و لرى و در قسمتهاى غربى، به سبب مجاورت با مرز عراق، به زبان عربى تکلم می‌کنند (فرهنگ جغرافیائى آبادیها، ج 5، ص 1، 23، 38، 40، 48، 56). طوایفى از ایلات ارکوازى، از جمله مَلْکِشْوَنْدى و قَرِه‌شْوَندى، و نیز طوایفى از ایل بولى در آن ییلاق و قشلاق می‌کنند (همان، ج 56، ص 38؛ نیز رجوع کنید به مرکز آمار ایران، 1378ش، ص 35). در 1375ش، جمعیت بخش 195،8 تن بوده است که 713،2 تن (ح 33%) آنها روستانشین بوده‌اند (همو، 1376ش الف، ص 2). راه اصلى ایلام ـ ایوان ـ گیلان غرب از این بخش می‌گذرد.چوار در 1316ش یکى از بخشهاى شهرستان ایلام از استان پنجم (کردستان) بود (ایران. قانون تقسیمات کشورى آبان 1316، ص 9). در 1355ش، بخش چوار به مرکزیت شهر چوار، از تقسیمات استان ایلام شد (ایران. قوانین و احکام، ص 700).برخى از آثار تاریخى چوار عبارت‌اند از: تپه ورکبود، با گورهایى متعلق به اواخر سده هشتم پیش از میلاد و چند گور با اشیایى متعلق به 1200ق م، بقعه سیدمحمد در چمن‌بولى، بقعه حاجی‌بختیار در روستایى به همین نام در نوزده کیلومترى شمال‌غربى شهر چوار، و بقعه سیدعیسى در آبادى بانْسَرو (سَروْصول)، در 23 کیلومترى شمال‌غربى شهر چوار (فرهنگ جغرافیائى آبادیها، ج 56، ص 39، 42؛ علیزاده و ابراهیم‌زاده، ص78). آبادیهاى بخش چوار، مانند دیگر شهرها و آبادیهاى غرب کشور، در جنگِعراق با ایران* آسیب دید (رجوع کنید به ارتش جمهورى اسلامى ایران در هشت سال دفاع مقدس، ج5، ص182).2) شهر چوار، مرکز بخش چوار. در ارتفاع حدود 010، 1 مترى، در حدود پنجاه کیلومترى شمال‌غربى شهر ایلام و در مسیر راه اصلى ایلام ـ کرمانشاه قرار دارد. شهر چوار با کوههاى گنو در حدود 5ر2 کیلومترى شمال‌غربى، کرمرور در حدود سه کیلومترى مشرق و پلل‌غاز در حدود 5ر1 کیلومترى جنوب‌غربى احاطه شده است و رود چوار در جنوب غربى آن جریان دارد. آب و هواى آن معتدل و نیمه مرطوب است. بالاترین دماى سالیانه آن ْ6ر37 در مرداد و شهریور و کمترین آن ْ10- در اسفند و میانگین بارش سالانه آن حدود 667 میلیمتر است (سازمان هواشناسى کشور، ص 64). این شهر با راه اصلى به شهرهاى ایلام و ایوان (حدود هفده کیلومتر به سمت شمال) مرتبط است. راه اصلى ایلام ـ اسلام‌آباد غرب نیز از آن می‌گذرد. جمعیت شهر در 1375ش،482 ، 5 تن ضبط شده است (مرکز آمار ایران، 1376ش ب، ص هفتاد و پنج). از آثار تاریخى این شهر، قلعه پشت قلعه/ پشت قلاع متعلق به دوره ساسانى است (فرهنگ جغرافیائى آبادیها، ج 56، ص 40).چوار در حدود دویست سال پیش، با اسکان اجبارى یکى از تیره‌هاى مَلکشوَندى (از ایل اَرکوازى) به نام چوار، شکل گرفته و به‌تدریج روستایى به نام چوار به وجود آمده است، با این حال آثار متعلق به دوره ساسانى در شمال آن مشاهده می‌شود (فرهنگ جغرافیائى آبادیها، همانجا؛ رزم‌آرا، ج 5، ص 134). در حدود 1331ش، حسینعلى رزم‌آرا (همانجا) نوشته که جمعیت آبادى چوار چهارصد تن و محصولات آنجا گندم، جو، حبوبات و برنج است. وى نیز از بافت قالیچه و گلیم در آنجا سخن می‌گوید. آبادى چوار در 1344ش به شهر تبدیل شد (ایران. وزارت کشور. معاونت سیاسى، ص 18).منابع : اطلس راههاى ایران، تهران: گیتاشناسى، 1369ش؛ ایران. قانون تقسیمات کشورى آبان 1316، قانون تقسیمات کشور و وظایف فرمانداران و بخشداران، مصوب 16 آبان ماه 1316، چاپ دوم، تهران ]بی‌تا.[؛ ایران. قوانین و احکام، مجموعه قوانین و مقررات مربوط به وزارت کشور: از آغاز پیروزى انقلاب اسلامى تا پایان سال 1369، تهران 1370ش؛ ایران. وزارت کشور، تقسیمات کشور شاهنشاهى ایران، تهران 1355ش؛ ایران. وزارت کشور. معاونت سیاسى. دفتر تقسیمات کشورى، نشریه تاریخ تأسیس عناصر تقسیماتى به همراه شماره مصوبات آن، تهران 1380ش؛ عباس جعفرى، گیتاشناسى ایران، تهران 1368ـ1379ش؛ ارتش جمهورى اسلامى ایران در هشت سال دفاع مقدس، تألیف محمد جوادی‌پور و دیگران، تهران: سازمان عقیدتى سیاسى ارتش جمهورى اسلامى ایران، 1373ـ1376ش؛ رزم‌آرا؛ سازمان هواشناسى کشور، سالنامه آمارى هواشناسى: 76ـ 1375، تهران 1378ش؛ على علیزاده و حسن ابراهیم‌زاده، سیماى ایلام: سراى صداقت، قم 1377ش؛ فرهنگ جغرافیائى آبادیهاى کشور جمهورى اسلامى ایران، ج :56 ایلام، تهران: سازمان جغرافیائى نیروهاى مسلح، 1372ش؛ مرکز آمار ایران، سرشمارى اجتماعى ـ اقتصادى عشایر کوچنده :1377 نتایج تفصیلى کل کشور، تهران 1378ش؛ همو، سرشمارى عمومى نفوس و مسکن :1375 شناسنامه آبادیهاى کشور، استان ایلام، شهرستان ایلام، تهران 1376ش الف؛ همو، سرشمارى عمومى نفس و مسکن :1375 نتایج تفصیلى کل کشور، تهران 1376ش ب؛ نقشه تقسیمات کشورى ایران، مقیاس 000،500 ،1:2، تهران: گیتاشناسى، 1377ش؛ نقشه تقسیمات کشورى جمهورى اسلامى ایران، مقیاس 000، 500، 1:2، تهران: سازمان نقشه‌بردارى کشور، 1383ش.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

معصومه بادنج

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 12
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده