درویش احمد قابض
معرف
از وزیران دورة تیموریان*
متن
درویش‌احمد قابض، از وزیران دورة تیموریان*. اطلاع چندانى دربارة وى در دست نیست. درویش‌احمد ابتدا در دیوان سلطان‌حسین‌میرزا بایقرا* به شغل قابضى (تحصیل مالیات دیوانى کردن؛ دهخدا، ذیل «قابضى»؛ نیز ← رشیدالدین فضل‌اللّه، ج 2، ص 1439) مشغول شد (← خواندمیر، 1317ش، ص 453). پس از چندى، درویش‌احمد به منصب امیرتومان هرات ارتقا یافت (خواندمیر، همانجا).در 911، خواجه صاین‌الدین على (وزیر سلطان‌حسین بایقرا)، درویش‌احمد را به اختلاس و فساد متهم کرد. در پى این اتهام، سلطان‌بایقرا دستور دستگیرى درویش‌احمد را صادر کرد (همانجا). یکى از امرا به نام امیر محمدولى‌بیگ، در اواخر حکومت سلطان‌حسین بایقرا قدرت فوق‌العاده‌اى یافت، به طورى که تمام امور مالى و کشورى را در دست داشت (همو، 1362ش، ج 4، ص 365). خواجه صاین‌الدین على بدون مشورت با محمدولى‌بیگ، درویش‌احمد را زندانى کرده بود. این امر موجب شد که محمدولى‌بیگ کینة صاین‌الدین را در دل بگیرد، از این‌رو به حمایت از درویش‌احمد برخاست. او صاین‌الدین را به تصرف اموال بسیار متهم کرد و اعلام نمود که آنچه دربارة درویش‌احمد گفته شده افترا و بهتان است. سلطان‌حسین بایقرا دستور آزادى درویش‌احمد را صادر کرد و او را به جاى صاین‌الدین به وزارت منصوب نمود. همچنین سلطان‌حسین بایقرا فرمان داد که از آن به بعد درویش‌احمد را قابض نخوانند و او را درویش‌احمد کافى بنامند (همو، 1317ش، ص 453ـ454).بعد از مرگ سلطان‌حسین بایقرا، پسرانش بدیع‌الزمان‌میرزا و مظفرحسین‌میرزا متفقاً در هرات به سلطنت رسیدند. درویش‌احمد مى‌خواست تا وزارت هر دو را برعهده داشته باشد که میسر نشد و به اتفاق خواجه قطب‌الدین یحیى وزیر مظفر حسین‌میرزا شد. دورة وزارت درویش‌احمد چندان طول نکشید زیرا در ذیحجه 912 در خانة امیریوسف على کوکلتاش، حاکم هرات، در حالى که شراب نوشیده بود، میان وى و ترخانى‌بیگ (برادر امیریوسف) مشاجره‌اى رخ داد و ترخانى‌بیگ، درویش‌احمد را به قتل رساند (← همو، 1362ش، همانجا؛ همو، 1317ش، ص 455ـ456).خواندمیر (1317ش، ص454ـ456) درویش‌احمد را وزیرى ظالم دانسته‌است. مرگ درویش‌احمد شادى مردم را در پى‌آورد و چون احتمال حملة مردم هرات به تابوت وى وجود داشت، جسدش را پس‌از سه‌روز به‌دستور کوکلتاش به‌صورت پنهانى و در گورى نامعلوم در بیرون شهر به خاک سپردند (همان، ص 456).منابع : غیاث‌الدین‌بن همام‌الدین خواندمیر، تاریخ حبیب‌السیر فى اخبار افراد البشر، چاپ محمد دبیرسیاقى، تهران 1362ش؛ همو، دستورالوزراء، چاپ سعید نفیسى، تهران 1317ش؛ دهخدا؛ رشیدالدین فضل‌اللّه.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

شهناز چراغ

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 17
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده