درفش ← پرچم(۱)
معرف
درفش ← پرچم(1)#
متن
درفش ← پرچم(1)NNNNدرفش کاویان ← کاوهNNNNدرقاوى، محمد عربى‌بن احمدبن حسن حسنى، صوفى مغربى قرن دوازدهم و سیزدهم و مؤسس طریقه درقاویه*. کنیه‌اش ابوعبداللّه و ابوحامد و از قبیلة بنى‌زَروال بود. در 1150 در قریة بوبِریح به دنیا آمد (درقاوى، مقدمة ابن‌خیاط، ص 15؛ معلمة‌المغرب، ج 12، ص 4013). وجه تسمیة وى انتساب او به نام یکى از اجدادش، محمدبن یوسف ملقب به ابودَرقه (درقه تن‌پوشى چرمى که در جنگها به تن مى‌کردند، است (درقاوى، همان مقدمه، ص 13ـ14؛ معلمة‌المغرب، همانجا؛ د. اسلام، چاپ دوم، ذیل "Darkaāwa"). درقاوى در زادگاه خود قرآن را فراگرفت. سپس در شهر فاس، در مدرسة مصباحیه، به تحصیل علم پرداخت (درقاوى، ص30، مقدمة ابن‌خیاط، ص 15ـ16). از برجسته‌ترین استادان او در تصوف، ابوالحسن على‌بن عبدالرحمان (ملقب به جَمَل) بوده که درقاوى تصریح کرده، از 1182 در فاس دو سال با او مصاحبت داشته و ذکر را از او گرفته‌است (همان، ص 27ـ28؛ کتّانى، ج 1، ص 192؛ معلمة‌المغرب، همانجا). درقاوى، على‌بن عبدالرحمان جمل را قطب کبیر خوانده و یکى دیگر از مشایخ خود، محمدبن على‌بن رَیسون، را هم‌رتبه او دانسته‌است. طیب‌بن محمد و عربى بَقّال از دیگر استادان او بودند (درقاوى، ص230ـ231، مقدمة ابن‌خیاط، ص 17ـ18).درقاوى شاگردان بسیارى تربیت کرد که به تصریح خود او، محمدبن احمد بوزید غُمارى بهترین آنان بود (همان، مقدمة ابن‌خیاط، ص 24ـ25). عبدالواحد دباغ، مالک زَرهونى، احمد بدوى، احمدبن عبدالمؤمن غُمارى و محمدبن حسن‌بن حمزه مدنى نیز از دیگر شاگردان او بودند (معلمة‌المغرب، ج 12، ص 4017؛ تریمینگام ، ص 112ـ113). اهتمام به حفظ شریعت و انجام دادن واجبات، اجتناب از کسب قدرت و بدعت‌گذارى، تحقیر نفس، نفى اختیار و اشتغال به ذکر، از محورهاى سیر و سلوک نزد درقاوى است (درقاوى، ص 121، 217؛ کتّانى، همانجا).درقاوى بر تجرید ظاهرى و باطنى از دنیا تأکید داشت و بر دخالت نکردن طریقتهاى صوفیانه در امور دنیوى اصرار مى‌ورزید (درقاوى، همان مقدمه، ص 23؛ تریمینگام، ص 111)؛ اما به‌تدریج، طریقة او به جنبش سیاسى ـ مذهبى بدل شد. مولاى‌سلیمان (ﺣک : 1207ـ1238)، از شرفاى علوى فلالى، ابتدا از این جنبش براى تحکیم موقعیت خود در برابر ترکهاى استانهاى اوران و تِلِمْسان حمایت کرد و درقاوى را به خدمت گرفت و برخى امور مهم را به او سپرد. اما بعدها مناسبات او و مولاى‌سلیمان خصمانه شد، تا آنجا که درقاوى از رهبران شورشیان بربر حمایت کرد و به همراه پیروان خویش به جنگ با مولاى‌سلیمان برخاست؛ ازاین‌رو، به دستور سلیمان زندانى شد و تلاش فرزندانش براى رهایى او بى‌ثمر ماند و پس از درگذشت سلیمان، مولاى‌عبدالرحمان (ﺣک : 1238ـ1276) او را آزاد کرد (← تریمینگام، همانجا؛ معلمة‌المغرب، ج 12، ص 4013ـ 4014؛ د. اسلام، همانجا).درقاوى در 1238 درگذشت و در زاویه‌اش در بوبریح به خاک سپرده شد (کتّانى، همانجا؛ تریمینگام، ص 112؛ معلمة‌المغرب، ج 12، ص 4014). تنها اثر بر جامانده از او رسائلى در تصوف است که با عنوان بَشورالهدیة فى مذهب‌الصوفیة چاپ شده‌است. در این کتاب درقاوى به برخى احوال و کرامات خود اشاره کرده‌است (براى نمونه ← ص 188ـ190، 193ـ205، 215).منابع : محمد عربى‌بن احمد درقاوى، بشورالهدیة فى مذهب‌الصوفیة و هى مجموع رسائل مولاى العربى الدرقاوى، چاپ عاصم ابراهیم کیّالى، بیروت 1424/2003؛ محمدبن جعفر کتّانى، سَلوة‌الانفاس و محادثة الاکیاس بمن اقبر من العلماء و الصلحاء بفاس، چاپ عبداللّه کامل کتّانى، حمزة‌بن محمد طیب کتّانى، و محمد حمزة‌بن على کتّانى، دارالبیضاء 1425/2004؛ معلمة‌المغرب، سلا: مطابع سلا، 1410ـ1436/ 1989ـ2005، ذیل «الدرقاوى، العربى» و «الدرقاویّة» (از محمد شیاظمى)؛EI2, s.v. "Darkāwa" (by R. Le Tourneau); J. Spencer Trimingham, The Sufi orders in Islam, London 1973.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

شهناز شایان ف

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 17
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده