درسدن مارک یان

معرف

ایران‌شناس و هندشناس هلندى و پژوهشگر ادبیات باستان
متن
درسدن، مارک‌یان ، ایران‌شناس و هندشناس هلندى و پژوهشگر ادبیات باستان. در 26 آوریل 1911/ 7 اردیبهشت 1290 در خانواده‌اى اهل موسیقى، در آمستردام هلند، به دنیا آمد. پس از گذراندن تحصیلات مقدماتى، به دانشگاه زادگاهش رفت و به تحصیل در دورة کارشناسى مطالعات هندوایرانى پرداخت. پس از به پایان رساندن این دوره در 1933/1312ش، بلافاصله دورة کارشناسى‌ارشد در رشتة ادبیات باستان را آغاز کرد و آن را در 1937/1316ش به پایان رساند (فراى ، ص 261؛ )احوال و آثار 134 دانشمند( ، ص 122).درسدن در سالهاى 1937 تا 1938/1316ـ1317ش با کسب بورس مبادلات دولتى فرانسه، در مدرسة کاربردى مطالعات عالى در پاریس زیرنظر امیل بنونیست* ، خاورشناس و زبان‌شناس فرانسوى، به‌تحصیل پرداخت. سپس براى ادامة تحصیل به اوترخت بازگشت و در رشتة مطالعات ودایى به راهنمایى یان خندا ، استاد نامدار مطالعات ودایى، روى متون آیینى وداها کار کرد. رسالة دکترى وى برگردان )مانَوَگرْهْیَه سوتْرَه: راهنماى ودایى آیینهاى محلى( به‌همراه تفسیر متن و مقدمه‌اى بر آن بود که در 1941 در خرونینگن منتشر شد (فراى، همانجا؛ د. ایرانیکا، ذیل مادّه).درسدن در 1938/1317ش به همکارى با دانشگاه آمستردام دعوت شد و در سالهاى پیش و پس از جنگ جهانى دوم در آنجا مطالعات ودایى تدریس کرد (فراى، همانجا). او در 1947/ 1326ش و از 1948 تا 1949/ 1327ـ1328ش در دانشگاه کیمبریج انگلستان در دورة تکمیلى شرکت کرد ()احوال و آثار 134 دانشمند(، همانجا). در 1949/1328ش به دعوت دانشگاه پنسیلوانیا براى تدریس به امریکا رفت و از 1952/ 1331ش تابعیت این کشور را پذیرفت. در 1960/ 1339ش به مقام استادى دانشگاه پنسیلوانیا رسید و تا بازنشستگى در 1977/1356ش، در این مقام بود؛ هرچند طى این سالها بارها در مقام استاد مهمان در چند دانشگاه دیگر امریکا نیز تدریس کرد (فرهنگ خاورشناسان، ج 4، ص60؛ فراى، همانجا؛ )احوال و آثار 134 دانشمند(، همانجا).درسدن چند بار موفق به دریافت بورسهاى پژوهشى شد؛ در سالهاى 1954/1333ش و 1955/1334ش بورس بنیاد گوگنهایم را به‌دست آورد. در سالهاى 1960/ 1339ش و 1961/ 1340ش با کسب بورس شوراى تحقیقات علوم اجتماعى و بورس تحقیقات فولبرایت در هند و در سالهاى 1971/ 1350ش و 1972/1351ش با بورس همین مؤسسه در ایران به پژوهش دربارة تاریخ و فرهنگ ایران و هند پرداخت (فرهنگ خاورشناسان؛ )احوال و آثار 134 دانشمند(، همانجاها).درسدن از بنیان‌گذاران انجمن مطالعات خاورمیانه و معاون مؤسسه امریکایى مطالعات ایرانى در تهران و در سالهاى 1973/1352ش و 1974/1353ش رئیس انجمن خاورشناسى امریکا بود. او ضمن همکارى با چندین مؤسسة پژوهشى، در شمارى از انجمنهاى علمى دیگر نیز عضویت داشت (← فراى؛ فرهنگ خاورشناسان؛ )احوال و آثار 134 دانشمند(، همانجاها).درسدن در 16 اوت 1986/ 26 مرداد 1365 در فیلادلفیا درگذشت (د.ایرانیکا، همانجا). او با همکارى چند تن دیگر، )کتاب قرائت فارسى امروز( را تألیف کرد که در 1958 در نیویورک انتشار یافت (همانجا). در 1962 یک متن بودایى دیگر را به‌چاپ رساند و سپس کتاب راهنماى فارسى دیگرى تألیف کرد که دانشگاه پنسیلوانیا آن را در 1964 منتشر کرد ()احوال و آثار 134 دانشمند(، ص 123). او چند مقاله دربارة اسطوره‌هاى ایرانى، زبانهاى ایرانى میانه، به‌ویژه زبانهاى خُتَنى و سُغدى، و نسخه‌هاى ‌خطى این زبانها و نیز تاریخ مطالعات دینهاى ایرانى به چاپ رساند و کتابى با عنوان )درآمدى‌ بر مطالعه تاریخى و تطبیقى ‌زبانهاى ‌ایرانى( منتشر ساخت(← فرهنگ خاورشناسان، ج4، ص61ـ62؛ )احوال و آثار 134 دانشمند(، ص 124؛ نیز ← ماهیار نوابى ، ج 7، ص20، 103، 291ـ292، 424، 734). از واپسین آثار منتشرشده او، مقاله «زبان و ادبیات سغدى»، براى تاریخ ایران کیمبریج و مدخل «اخلاق زردشت» در )فرهنگ اخلاق مسیحى وست‌مینستر( است (فراى، ص 263). مقالة مفصّل او باعنوان «زبانهاى ایرانى میانه» با ترجمة احمد تفضلى به فارسى منتشر شده‌است.درسدن پس از سالها پژوهش در باب متنهاى ایرانى و هندى باستان و انتشار کتابها و مقالاتى دربارة آنها، کار روى دینکرد (از مهم‌ترین و دشوارترین متنهاى پهلوى، مشهور به دانشنامه دین زردشتى) را آغاز کرد. او کامل‌ترین نسخة قدیمى این متن، معروف به نسخة B (محفوظ در مؤسسة شرق‌شناسى کاما در بمبئى)، را به‌همراه دیباچه و مقدمه‌اى در شرح ویژگیهاى نسخه و نیز جدول تطبیق دو ویراست دیگر این اثر ، در 1966 در ویسبادن ، منتشر کرد.منابع : فرهنگ خاورشناسان: زندگینامه و کتاب‌شناسى ایران‌شناسان و اسلام‌شناسان، ج 4، به‌سرپرستى پرویز مشکین‌نژاد، تهران: پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى، 1388ش؛Bio-bibliographies de 134 savants, Acta Iranica, 20, Leiden: Brill, 1979; EIr., s.v. "Dresden, Mark Jan" (by Hiroshi Kumamoto); Richard Nelson Frye, "Mark Jan Dresden (1911-1986)", Studia Iranica, vol.16, fasc.2 (1987); Yahya Māhyār-e Navvabi, A bibliography of Iran, Tehran 1347-1371sh.
نظر شما
مولفان
عسکر بهرامی ,
گروه
رده موضوعی
جلد17
تاریخ93
وضعیت چاپ
  • چاپ شده