درسدن مارک یان
معرف
ایران‌شناس و هندشناس هلندى و پژوهشگر ادبیات باستان
متن
درسدن، مارک‌یان ، ایران‌شناس و هندشناس هلندى و پژوهشگر ادبیات باستان. در 26 آوریل 1911/ 7 اردیبهشت 1290 در خانواده‌اى اهل موسیقى، در آمستردام هلند، به دنیا آمد. پس از گذراندن تحصیلات مقدماتى، به دانشگاه زادگاهش رفت و به تحصیل در دورة کارشناسى مطالعات هندوایرانى پرداخت. پس از به پایان رساندن این دوره در 1933/1312ش، بلافاصله دورة کارشناسى‌ارشد در رشتة ادبیات باستان را آغاز کرد و آن را در 1937/1316ش به پایان رساند (فراى ، ص 261؛ >احوال و آثار 134 دانشمند< ، ص 122).درسدن در سالهاى 1937 تا 1938/1316ـ1317ش با کسب بورس مبادلات دولتى فرانسه، در مدرسة کاربردى مطالعات عالى در پاریس زیرنظر امیل بنونیست* ، خاورشناس و زبان‌شناس فرانسوى، به‌تحصیل پرداخت. سپس براى ادامة تحصیل به اوترخت بازگشت و در رشتة مطالعات ودایى به راهنمایى یان خندا ، استاد نامدار مطالعات ودایى، روى متون آیینى وداها کار کرد. رسالة دکترى وى برگردان >مانَوَگرْهْیَه سوتْرَه: راهنماى ودایى آیینهاى محلى< به‌همراه تفسیر متن و مقدمه‌اى بر آن بود که در 1941 در خرونینگن منتشر شد (فراى، همانجا؛ د. ایرانیکا، ذیل مادّه).درسدن در 1938/1317ش به همکارى با دانشگاه آمستردام دعوت شد و در سالهاى پیش و پس از جنگ جهانى دوم در آنجا مطالعات ودایى تدریس کرد (فراى، همانجا). او در 1947/ 1326ش و از 1948 تا 1949/ 1327ـ1328ش در دانشگاه کیمبریج انگلستان در دورة تکمیلى شرکت کرد (>احوال و آثار 134 دانشمند<، همانجا). در 1949/1328ش به دعوت دانشگاه پنسیلوانیا براى تدریس به امریکا رفت و از 1952/ 1331ش تابعیت این کشور را پذیرفت. در 1960/ 1339ش به مقام استادى دانشگاه پنسیلوانیا رسید و تا بازنشستگى در 1977/1356ش، در این مقام بود؛ هرچند طى این سالها بارها در مقام استاد مهمان در چند دانشگاه دیگر امریکا نیز تدریس کرد (فرهنگ خاورشناسان، ج 4، ص60؛ فراى، همانجا؛ >احوال و آثار 134 دانشمند<، همانجا).درسدن چند بار موفق به دریافت بورسهاى پژوهشى شد؛ در سالهاى 1954/1333ش و 1955/1334ش بورس بنیاد گوگنهایم را به‌دست آورد. در سالهاى 1960/ 1339ش و 1961/ 1340ش با کسب بورس شوراى تحقیقات علوم اجتماعى و بورس تحقیقات فولبرایت در هند و در سالهاى 1971/ 1350ش و 1972/1351ش با بورس همین مؤسسه در ایران به پژوهش دربارة تاریخ و فرهنگ ایران و هند پرداخت (فرهنگ خاورشناسان؛ >احوال و آثار 134 دانشمند<، همانجاها).درسدن از بنیان‌گذاران انجمن مطالعات خاورمیانه و معاون مؤسسه امریکایى مطالعات ایرانى در تهران و در سالهاى 1973/1352ش و 1974/1353ش رئیس انجمن خاورشناسى امریکا بود. او ضمن همکارى با چندین مؤسسة پژوهشى، در شمارى از انجمنهاى علمى دیگر نیز عضویت داشت (← فراى؛ فرهنگ خاورشناسان؛ >احوال و آثار 134 دانشمند<، همانجاها).درسدن در 16 اوت 1986/ 26 مرداد 1365 در فیلادلفیا درگذشت (د.ایرانیکا، همانجا). او با همکارى چند تن دیگر، >کتاب قرائت فارسى امروز< را تألیف کرد که در 1958 در نیویورک انتشار یافت (همانجا). در 1962 یک متن بودایى دیگر را به‌چاپ رساند و سپس کتاب راهنماى فارسى دیگرى تألیف کرد که دانشگاه پنسیلوانیا آن را در 1964 منتشر کرد (>احوال و آثار 134 دانشمند<، ص 123). او چند مقاله دربارة اسطوره‌هاى ایرانى، زبانهاى ایرانى میانه، به‌ویژه زبانهاى خُتَنى و سُغدى، و نسخه‌هاى ‌خطى این زبانها و نیز تاریخ مطالعات دینهاى ایرانى به چاپ رساند و کتابى با عنوان >درآمدى‌ بر مطالعه تاریخى و تطبیقى ‌زبانهاى ‌ایرانى< منتشر ساخت(← فرهنگ خاورشناسان، ج4، ص61ـ62؛ >احوال و آثار 134 دانشمند<، ص 124؛ نیز ← ماهیار نوابى ، ج 7، ص20، 103، 291ـ292، 424، 734). از واپسین آثار منتشرشده او، مقاله «زبان و ادبیات سغدى»، براى تاریخ ایران کیمبریج و مدخل «اخلاق زردشت» در >فرهنگ اخلاق مسیحى وست‌مینستر< است (فراى، ص 263). مقالة مفصّل او باعنوان «زبانهاى ایرانى میانه» با ترجمة احمد تفضلى به فارسى منتشر شده‌است.درسدن پس از سالها پژوهش در باب متنهاى ایرانى و هندى باستان و انتشار کتابها و مقالاتى دربارة آنها، کار روى دینکرد (از مهم‌ترین و دشوارترین متنهاى پهلوى، مشهور به دانشنامه دین زردشتى) را آغاز کرد. او کامل‌ترین نسخة قدیمى این متن، معروف به نسخة B (محفوظ در مؤسسة شرق‌شناسى کاما در بمبئى)، را به‌همراه دیباچه و مقدمه‌اى در شرح ویژگیهاى نسخه و نیز جدول تطبیق دو ویراست دیگر این اثر ، در 1966 در ویسبادن ، منتشر کرد.منابع : فرهنگ خاورشناسان: زندگینامه و کتاب‌شناسى ایران‌شناسان و اسلام‌شناسان، ج 4، به‌سرپرستى پرویز مشکین‌نژاد، تهران: پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى، 1388ش؛Bio-bibliographies de 134 savants, Acta Iranica, 20, Leiden: Brill, 1979; EIr., s.v. "Dresden, Mark Jan" (by Hiroshi Kumamoto); Richard Nelson Frye, "Mark Jan Dresden (1911-1986)", Studia Iranica, vol.16, fasc.2 (1987); Yahya Māhyār-e Navvabi, A bibliography of Iran, Tehran 1347-1371sh.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

عسکر بهرامی

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 17
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده