دردیریه
معرف
شاخة مصرى طریقت خلوتیه
متن
دَردیریّه، شاخة مصرى طریقت خلوتیه. احمد دَردیر از علماى مصر در قرن دوازدهم و سیزدهم، بانى این طریقت بود (← دردیر*، احمدبن محمد عَدَوى). این طریقت تلفیقى است از طریقتهاى خلوتیه*، شاذلیه* و نقشبندیه* (توفیق طویل، ج 1، ص 87 ؛ مارتین ، ص 303). اصول طریقت عرفانى دردیریه، شامل شرکت در فعالیتهاى اجتماعى و تلفیق شریعت با طریقت است (بانرت ، ص 51). بسیارى از رسوم و عقاید خلوتیه در آن اهمیت داشته‌است، از جمله خلوت‌گزینى، ذکر خفى، ریاضت و توکل (آندره ، ص 263؛ تریمینگام ، ص 74). تمایز دردیریه با خلوتیه در احساس تعهد دردیر و پیروانش به جامعه و التفات به مسائل سیاسى است (← ریموند ، ص 115؛ شیّال ، ص 124)؛ در حالى‌که اغلب مشایخ خلوتیه هر نوع اشتغال به ‌امور دنیوى را، که مانع از خلوت و توجه به خدا باشد، نفى مى‌کنند. هرچند برخى از مشایخ خلوتیه در امور سیاسى دخالت کرده‌اند (آندره، ص 264؛ تصوف*، در مصر).آداب خاص دردیریه را، فقط پیروان زاهد این طریقت در زاویه دردیر در قاهره ادامه مى‌دهند. مجالس ذکر آنان هر هفته در اجتماعات سى نفره، با خواندن آثارى از دردیر، شامل مسبَّعات (اذکارى که ادعا مى‌شود خضر به حضرت موسى تعلیم داد) و منظومة اسماءالحسنى، و نیز خواندن قصیدة بُرده، سرودة شرف‌الدین بوصیرى* در ستایش پیامبر اکرم، برگزار مى‌شود و سپس در ضمن خواندن اذکار و رعایت آداب خاصى در تنفس و تمرکز، حاضران به خلسه مى‌روند (← على‌پاشا مبارک، ج 6، ص 75؛ بانرت، ص 61ـ62). از انشعابات این طریقت، سَباعیّه، صاویّه و شُبراوِیّه هستند. صاویّه در مصر و یمن و حجاز پیروان بیشترى داشته‌است (مارتین، ص 304).منابع: توفیق طویل، التصوف فى مصر إبان العصر العثمانى، ]قاهره [1988؛ على‌پاشا مبارک، الخطط التوفیقیة الجدیدة لمصر و القاهرة و مدنها و بلادها القدیمة و الشهیرة، بولاق 1306، چاپ افست قاهره 1425ـ1426/ 2004ـ2005؛Pierre Jean Daniel André, Contribution à l'étude des confréries religieuses musulmanes, Alger [1956]; Ernst Bannerth, "La Khalwatiyya en Egypte: quelques aspects de la vie d'une confrérie", Mélanges de L'Institut dominicain d'études orientales du Caire, vol.8 (1964-1966); B. G. Martin, "A short history of the Khalwati order of dervishes", in Scholars, Saints, and Sufis: Muslim religious institutions in the Middle East since 1500, ed. Nikki R. Keddie, Berkeley: University of California Press, 1978; André Raymond, "Quartiers et mouvements populaires au Caire au XVIIIéme siécle", in Political and social change in modern Egypt: historical studies from the Ottoman conquest to the United Arab Republic, ed. P. M. Holt, London: Oxford University Press, 1968; Gamal el-Din Shayyal, "Some aspects of intellectual and social life in eighteenth - century Egypt", in ibid; J. Spencer Trimingham, The Sufi orders in Islam, London 1973.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

سپیده نصرت

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 17
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده