دحیم ابوسعید عبدالرحمان بن ابراهیم
معرف
قاضى و محدّث قرن دوم و سوم
متن
دُحَیم، ابوسعید عبدالرحمان‌بن ابراهیم، قاضى و محدّث قرن دوم و سوم. لقب او را دُحَیم ضبط کرده‌اند (← کلاباذى، ج 1، ص 442؛ خطیب بغدادى، ج 11، ص 549)، هر چند وى از لقب دحیم اکراه داشته (ابن‌حِبّان، ج 8 ، ص 381) زیرا دحیم مصغّر دحمان و به معناى خبیث است (سمعانى، ج 2، ص 461). او در 170 به دنیا آمد (ابن‌حبّان، همانجا). از محل ولادت وى اطلاعى در دست نیست. وى در فقه از آراى عبدالرحمان‌بن عمر اوزاعى* پیروى مى‌کرده‌است (خطیب بغدادى، همانجا؛ نیز ← ابن‌عساکر، ج 34، ص 167). عموم رجال‌شناسان اهل سنّت او را ثقه دانسته‌اند (براى نمونه ← ابن‌ابى‌حاتم، ج 2، قسم 2، ص 211ـ212؛ خطیب بغدادى، ج11، ص 549ـ551). وى از ولیدبن مسلم، محمدبن شعیب‌بن شابور و افرادى دیگر حدیث شنیده‌است (← خطیب بغدادى، ج 11، ص 549؛ براى فهرست کامل کسانى که دحیم از آنان روایت کرده‌است ← مِزّى، ج 16، ص 496).از دحیم کسانى چون محمدبن اسماعیل بخارى* و ابوحاتِم رازى* حدیث شنیده‌اند (← خطیب بغدادى، همانجا؛ براى فهرست کامل راویان از دحیم ← مزّى، ج 16، ص 496ـ498). از گفتة خطیب بغدادى (همانجا)، که دحیم را قاضى رمله نامیده، مى‌توان دریافت که دحیم در آن شهر سکونت داشته‌است. دحیم در 210 به بغداد رفت و در آنجا از مشایخ خود، چون ابراهیم‌بن اسحاق حربى* و احمدبن منصور رمادى، به روایت حدیث پرداخت (← همان، ج 11، ص 549ـ550). در آغاز، محدّثان به دلیل روایتى که دحیم در نقد اهل شام روایت کرده بود، از نقل حدیث از او خوددارى مى‌کردند، اما بعدها به سماع حدیث از او رغبت نشان دادند و حتى محدّثانى چون احمدبن حنبل و یحیى‌بن مَعین او را ستودند (← خطیب بغدادى، ج 11، ص 550ـ551؛ مزّى، ج 16، ص 498).اشبیلى (متوفى 575؛ ص 148، 287) از آثار متداول دحیم در روزگار خویش، از دو کتاب نام‌برده‌است: مسند الاوزاعى و کتاب‌البکاء. به نوشتة محمدبن یوسف کندى (ص 475ـ476)، دحیم زمانى که در فلسطین در منصب قضا بود، نامه‌اى از متوکل دریافت کرد که او را به قضاى مصر منصوب کرده بود، اما وى پیش از تصدى این سمت، در 17 رمضان 245 در رمله درگذشت (← خطیب بغدادى، ج 11، ص 551؛ مزّى، ج 16، ص 500).منابع : ابن ابى‌حاتم، کتاب‌الجرح و التعدیل، حیدرآباد، دکن 1371ـ1373/1952ـ1953، چاپ افست بیروت ]بى‌تا.[؛ ابن‌حِبّان، کتاب‌الثقات، حیدرآباد، دکن 1393ـ1403/1973ـ1983، چاپ افست بیروت ]بى‌تا.[؛ ابن‌عساکر، تاریخ مدینة دمشق، چاپ على شیرى، بیروت 1415ـ1421/1995ـ2001؛ محمدبن خیر اشبیلى، فهرسة مارواة عن شیوخه من‌الدواوین المصنفة فى ضروب‌العلم و انواع المعارف، چاپ فرانسیسکو کودرا و ریبرا تاراگو، ساراگوسا 1893، چاپ افست بیروت 1399/1979؛ خطیب بغدادى؛ سمعانى؛ احمدبن محمد کلاباذى، رجال صحیح‌البخارى، المسّمى الهدایة و الارشاد فى معرفة اهل‌الثقة و السداد، چاپ عبداللّه لیثى، بیروت 1407/1987؛ محمدبن یوسف کندى، کتاب الولاة و کتاب‌القضاة، چاپ رفن گست، بیروت 1908، چاپ افست بغداد ]بى‌تا.[؛ یوسف‌بن عبدالرحمان مِزّى، تهذیب‌الکمال فى اسماء الرجال، چاپ بشار عوّاد معروف، بیروت 1422/2002.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

ملیحه خودکار

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 17
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده