داوود ظاهری ← داوودبن علی اصفهانی
معرف
داوود ظاهرى ← داوودبن على اصفهانى#
متن
داوود ظاهرى ← داوودبن على اصفهانىNNNNداوود قیصرى ← قیصرى، داوودNNNNداوودى ← مستعلویهNNNNداوودى، احمدبن نصر اسدى، کنیه‌اش ابوجعفر، فقیه، محدّث و متکلم مالکى قرن چهارم. تاریخ تولد و زادگاه وى در منابع ذکر نشده، ولى اشبیلى (ص 87) او را اهل مَسِیله (اکنون شهرى در الجزایر) دانسته‌است (قس قاضى‌عیاض، ج 7، ص 102 که مى‌گوید برخى اصل او را از بَسْکَره* دانسته‌اند).داوودى براى فراگرفتن دانش به طرابلس غرب رفت و در آنجا اقامت کرد (عادل نویهض، ص 46). وى در علوم دینى به جایگاه والایى رسید. داوودى استاد مشهورى نداشت و بیشتر علوم را با تکیه بر تلاش و استعداد خویش فراگرفت (قاضى‌عیاض، ج 7، ص 103؛ ابن‌فرحون، ج 1، ص 166) و همین امر موجب طعن بعضى از معاصرانش به وى گردید (← قاضى‌عیاض، همانجا).ابوعبدالملک مروان‌بن على قطّان، ابوبکربن محمد قَیروانى و ابوعلى‌بن وفاء از شاگردان معروف وى بوده‌اند. همچنین برخى مانند ابن‌عبدالبرّ، صاحب الإستیعاب، از او اجازة نقل حدیث داشته‌اند (همان، ج 7، ص 104؛ اشبیلى؛ ابن‌فرحون، همانجاها).داوودى با باطنیان و اسماعیلیان سخت دشمن بود و چون فاطمیان اسماعیلى‌مذهب بودند، داوودى هرگونه همکارى و همزیستى با ایشان را ناروا مى‌دانست. به نظر او خطیبى که در خطبه نماز جمعه آنان را دعا کند، کافر و جان و مالش مباح است (جیلالى، ج 1، ص 273). همچنین چون قیروان*جزو قلمرو فاطمیان بود، داوودى بسیارى از فقهاى معاصر خود را که در قیروان مى‌زیستند، مورد طعن قرار مى‌داد (← قاضى‌عیاض، ج 7، ص 103).داوودى پس از مدتى به تِلِمْسان* رفت (مخلوف، ص 111). وى در 402 در آنجا درگذشت (قاضى‌عیاض، ج 7، ص 104؛ ابن‌فرحون، همانجا) و در باب‌العقبه به خاک سپرده شد (ابن‌فرحون، همانجا؛ جیلالى، ج 1، ص 272). البته در برخى منابع سالهاى وفات دیگرى براى داوودى ذکر شده‌است (براى نمونه ← مخلوف، همانجا: 440؛ زرکلى، ج 1، ص 264 :307؛ جیلالى، همانجا: 442) که گاه سبب آن را تشابه نام داوودى با اشخاصى دیگر چون احمدبن نصر باجى (متوفى 307) دانسته‌اند (براى نمونه ← عبدالوهاب‌بن منصور، ج 2، ص 255).داوودى، فقیهى زبان‌آور، توانا در جدل، و صاحب دانشى گسترده وصف شده‌است و وى را از امامان مذهب مالکى شمرده‌اند (← قاضى‌عیاض، ج 7، ص 102ـ103؛ ذهبى، حوادث و وفیات 401ـ420 ﻫ .، ص 57؛ ابن‌فرحون، همانجا؛ مخلوف، ص 110).آثار فقهى داوودى عبارت‌اند از: الواعى فى‌الفقه؛ الاموال، دربارة احکام سرزمینها و غنایمى که به تصرف مسلمانان درمى‌آید؛ اجوبة‌الداودى دربارة مسائل مستحدث فقهى (نوازل)؛ النّامى فى شرح المُوَطَّأ که داوودى آن را در طرابلس بر شاگردانش املا کرد (قاضى‌عیاض، ج 7، ص 103؛ حسنى علمى، ج 1، مقدمه، ص 9؛ زرکلى، همانجا)؛ النّصیحة فى شرح‌البخارى که برخى آن را نخستین شرح بر صحیح بخارى دانسته‌اند (جیلالى، همانجا)؛ الایضاح فى الرّدّ على‌القدریة (البکریة یا الفکریّة)؛ البیان؛ و الاصول (قاضى‌عیاض؛ ذهبى؛ ابن‌فرحون، همانجاها؛ کحاله، ج 2، ص 194ـ195).داوودى تفسیرى هم بر قرآن کریم نوشته‌است (جیلالى، همانجا) که برخى مفسران، از جمله عبدالرحمان ثعالبى (متوفى 875)، مطالبى از آن نقل کرده‌اند (براى نمونه ← ج 1، ص 247، ج 2، ص 267، 339).منابع:ابن‌فرحون، الدیباج‌المُذهَب فى معرفة اعیان علماءالمَذهَب، چاپ محمد احمدى ابوالنور، قاهره ?]1394/ 1974[؛ محمدبن خیر اشبیلى، فهرسة ما رواه عن شیوخه من‌الدواوین المصنفة فى ضروب‌العلم و انواع‌المعارف، چاپ فرانسیسکو کودرا و ریبرا تاراگو، ساراگوسا 1893، چاپ افست بیروت 1399/1979؛ عبدالرحمان‌بن محمد ثعالبى، تفسیرالثعالبى، المسمى بالجواهرالحسان فى تفسیرالقرآن، چاپ على محمد معوض و عادل احمد عبدالموجود، بیروت 1418/1997؛ عبدالرحمان جیلالى، تاریخ‌الجزائر العام، بیروت 1403/ 1983؛ على‌بن عیسى حسنى علمى، کتاب‌النوازل، فاس 1403ـ 1409/ 1983ـ1989؛ محمدبن احمد ذهبى، تاریخ‌الاسلام و وفیات المشاهیر والاعلام، چاپ عمر عبدالسلام تدمرى، حوادث و وفیات 401ـ420 ﻫ .، بیروت 1417/1997؛ خیرالدین زرکلى، الاعلام، بیروت 1980؛ عادل نویهض، معجم اعلام الجزائر من صدرالاسلام حتى منتصف‌القرن العشرین، بیروت 1971؛ عبدالوهاب‌بن منصور، اعلام‌المغرب العربى، ج 2، رباط 1399/1979؛ عیاض‌بن موسى قاضى‌عیاض، ترتیب‌المدارک و تقریب المسالک لمعرفة اعلام مذهب مالک، ج 7، چاپ سعید احمد اعراب، مغرب 1402/1982؛ عمررضا کحاله، معجم‌المؤلفین، دمشق 1957ـ 1961، چاپ افست بیروت ]بى‌تا.[؛ محمدبن محمد مخلوف، شجرة‌النور الزکیة فى طبقات‌المالکیة، قاهره 1349ـ1350، چاپ افست بیروت ]بى‌تا.[.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

منی علی نژاد

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 17
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده