داوودبن حصین
معرف
راوى امامى سدة دوم
متن
داوودبن حُصَین، راوى امامى سدة دوم. وى به اعتبار پیوند ولاء با قبیله بنى‌اسد به اسدى (← ابن‌بابویه ]محمدبن على[، ج 4، ص 466؛ نجاشى، ص 159) و به اعتبار سکونت خود و خانواده‌اش در کوفه به کوفى مشهور است (← طوسى، 1415، ص 202). موحد ابطحى (ج 5، ص 490ـ 491) احتمال داده که حصین‌بن منصور اسدى کوفى مذکور در کتابهاى رجالى اهل سنّت که او را ثقه دانسته‌اند، پدر همین داوود باشد (دربارة او ← مِزّى، ج 6، ص 543ـ545)، هرچند در کتابهاى رجالى شیعه سخنى از وى (حُصین‌بن منصور) نیست. در خلاصة‌الرجال علامه حلّى (ص 345) نام پدر داوود حسین ضبط شده که ظاهراً تصحیفِ حصین است (قس همو، 1415، ص 178). در منابع رجالى اهل سنّت از راوى دیگرى با نام داوودبن حصین یاد شده (← مزّى، ج 6، ص 379ـ 382) که بى‌شک غیر از این داوودبن حصین است (← شوشترى، ج 4، ص 237).داوود در شمار اصحاب امام‌صادق و امام‌کاظم علیهماالسلام ذکر شده (← نجاشى، همانجا؛ طوسى، 1415، ص 202، 336)، اما روایتى از امام‌کاظم علیه‌السلام نقل نکرده‌است (موحد ابطحى، ج 5، ص 493). در حالى که نجاشى (همانجا) او را ثقه دانسته‌است، ابن‌عُقده* (← علامه حلّى، 1417، همانجا) و طوسى (1415، ص 336) از او با عنوان واقفى یاد کرده‌اند (نیز ← ابن‌داوود حلّى، ص 245) که به اختلاف‌نظرِ رجالیان متأخر دربارة وثاقت داوود انجامیده‌است. ابن‌داوود حلّى یک بار با نقل قول نجاشى، او را در شمار ممدوحان آورده (← ص 90) و بار دیگر به اعتبار سخن طوسى، او را در قسم دوم کتاب در شمار کسانى آورده‌است که جرح شده‌اند (ص 245). علامه حلّى (1417، همانجا) نیز او را در بخش دوم کتاب و در شمار ضعفا آورده و به توقف در قبول روایات وى حکم کرده‌است. هرچند میرداماد (التعلیقة، ص 152؛ الرواشح، ص 244) معتقد است که علامه در جاى دیگر (← 1316ـ 1333، ج 1، ص 337، ذیل بحث قنوت نماز جمعه) روایت وى را صحیح دانسته، اما در آنجا نیز علامه حلّى طریق روایت تا داوود را صحیح شمرده‌است نه خود روایت را (← مازندرانى حائرى، ج 3، ص 197؛ شوشترى، ج 4، ص 236ـ 237). برخى جرح شیخ را بر توثیق نجاشى ترجیح داده و روایات داوود را ضعیف دانسته‌اند (← آبى، ج 1، ص 476ـ 477؛ شهید ثانى، ص 192). در مقابل، برخى دیگر اقوال نجاشى و طوسى را متعارض ندانسته و با جمع میان این دو قول، او را غیرامامى موثق خوانده‌اند (← مقدس اردبیلى، ج 3، ص 262؛ جزائرى، ج 3، ص 203؛ محمدامین‌بن محمدعلى کاظمى، ص 58؛ مجلسى، ص 76؛ عبدالنبى کاظمى، ج 1، ص 491؛ زنجانى، ص 741). برخى دیگر هم قول نجاشى را به دلیل دقیق‌تر بودنش ترجیح داده‌اند (← کرباسى، ص 242؛ بهبهانى، ص 135؛ کلباسى، ج 2، ص 445؛ مامقانى، ج 26، ص 157؛ خویى، ج 7، ص 98). به علاوه، بهبهانى (ص 134) روایت راویان ثقه‌اى چون صفوان و جعفربن بشیر از او را مؤید دیگرى بر ترجیح قول نجاشى دانسته‌است (نیز ← مامقانى، ج 26، ص 160، پانویس؛ موحد ابطحى، ج 5، ص 492). موسوى عاملى (1410، ج 4، ص 364) در واقفى بودن داوود تشکیک کرده و قول طوسى را برگرفته از نظر ابن‌عقده و فاقد اعتبار برشمرده‌است (نیز ← میرداماد، التعلیقة، ص 154). اما این سخن پذیرفته نیست چه بدان معناست که طوسى بدون اطلاع و صرفاً از روى تقلید نظر داده، به علاوه ابن‌عقده خود ثقه و آراى او معتبر است (← بحرانى، ج 11، ص 155؛ عبدالنبى کاظمى، همانجا؛ مامقانى، ج 26، ص 156ـ 157). افزون بر این، موسوى عاملى در جاى دیگر (1413، ج 1، ص 113) به استناد واقفى بودن داوود، به ضعف روایت وى حکم کرده‌است. در این میان، میرداماد (التعلیقة، ص 152ـ 153؛ الرواشح، همانجا) دربارة توثیق داوود مدعى اجماع شده و اظهار داشته که واقفى بودن او ثابت نشده‌است.داوودبن حصین کتابى داشته‌است که نجاشى (ص 160) یک طریق و طوسى (1420، ص 181) دو طریق به آن ذکر کرده‌اند. داوود هم‌نشینِ ابوالعباس فضل‌بن عبدالملک بَقباق*، از اصحاب سرشناس امام‌صادق علیه‌السلام، و راوى کتاب او بوده (← نجاشى، ص 159، 308) و روایات فراوانى نیز از او نقل کرده‌است (براى نمونه ← کلینى، ج 2، ص 94، ج 4، ص 175ـ 176، ج 5، ص 376، 396، 479، ج 6، ص 99، 476، ج 7، ص 140، 279). همچنین نام او در سندهاى قریب به نود حدیث از کتب اربعة شیعه آمده‌است. وى علاوه بر روایت بى‌واسطه از امام‌صادق علیه‌السلام (← همان، ج 2، ص 654، ج 6، ص 45، 400؛ طوسى، 1401، ج 4، ص 328، ج 5، ص 75، 402)، از راویان سرشناسى چون عمربن حَنظَله، عُبَیدبن زراره* و منصوربن حازم* روایت کرده‌است. همچنین راویان ثقه‌اى نظیر احمدبن محمدبن ابى‌نصر بزنطى*، صفوان‌بن یحیى* و ابومحمد جعفربن بشیر بَجَلى از وى روایت کرده‌اند (براى تفصیل بیشتر ← اردبیلى، ج 1، ص 303؛ خویى، ج 7، ص 99، 399ـ402).بیشتر روایاتى که از داوود نقل شده در ابواب مختلف فقهى از جمله روزه (← کلینى، ج 4، ص 83، 175ـ 176)، حج (همان، ج 4، ص 345)، نکاح (← همان، ج 5، ص 376، 396، 479) و طلاق (همان، ج 6، ص 99ـ100) است؛ روایاتى در موضوعاتى چون حق مؤمن بر مؤمن (← همان، ج 2، ص 654)، غیبت امام مهدى (ابن‌بابویه ]على‌بن حسین[، ص 119ـ120) و یک روایت در تفسیر آیه‌اى از قرآن (کلینى، ج 2، ص 94) از او نقل شده‌است. همچنین حدیث مشهور عمربن حنظله دربارة رفع اختلاف حدیث را همو نقل کرده‌است (← همان، ج 1، ص 67ـ 68).منابع:حسن‌بن ابى‌طالب آبى، کشف‌الرموز فى شرح‌المختصرالنافع، چاپ على‌پناه اشتهاردى و حسین یزدى، قم 1408ـ 1410؛ ابن‌بابویه (على‌بن حسین)، الامامة والتبصرة من‌الحیرة، قم 1363ش؛ ابن‌بابویه (محمدبن على)، کتاب من لایـَحضُرُه الفقیه، چاپ على‌اکبر غفارى، قم 1404؛ ابن‌داوود حلّى، کتاب‌الرجال، چاپ محمدصادق آل بحرالعلوم، نجف 1392/1972، چاپ افست قم ]بى‌تا.[؛ محمدبن على اردبیلى، جامع‌الرواة و ازاحة‌الاشتباهات عن الطرق و الاسناد، بیروت 1403/1983؛ یوسف‌بن احمد بحرانى، الحدائق الناضرة فى احکام‌العترة الطاهرة، قم 1363ـ1367ش؛ محمدباقربن محمداکمل بهبهانى، تعلیقات على منهج‌المقال، در محمدبن على استرآبادى، منهج المقال فى تحقیق احوال الرجال المعروف بالرجال‌الکبیر، چاپ سنگى ]تهران[ 1307؛ عبدالنبى‌بن سعدالدین جزائرى، حاوى‌الاقوال فى معرفة‌الرجال، قم 1418؛ خویى؛ موسى‌بن عبداللّه زنجانى، کتاب‌الجامع فى الرجال، ]قم [1394؛ شوشترى؛ زین‌الدین‌بن على شهید ثانى، البدایة فى علم الدرایة، چاپ غلام حسین قیصریه‌ها،در رسائل فى درایة الحدیث، چاپ ابوالفضل حافظیان بابلى، ج 1، قم : دارالحدیث، 1382ش؛ محمدبن حسن طوسى، تهذیب‌الاحکام، چاپ حسن موسوى خرسان، بیروت 1401/1981؛ همو، رجال‌الطوسى، چاپ جواد قیومى اصفهانى، قم 1415؛ همو، فهرست کتب‌الشیعة و اصولهم و اسماء المصنفین و اصحاب‌الاصول، چاپ عبدالعزیز طباطبائى، قم 1420؛ علامه حلّى، ایضاح‌الاشتباه، چاپ محمد حسون، قم 1415؛ همو، خلاصة‌الاقوال فى معرفة‌الرجال، چاپ جواد قیومى اصفهانى، ]قم [1417؛ همو، کتاب منتهى‌المطلب فى تحقیق المذهب، چاپ سنگى تبریز ] 1316[ـ1333، چاپ افست ]بى‌جا، بى‌تا.[؛ عبدالنبى کاظمى، تکملة الرجال، چاپ محمدصادق بحرالعلوم]قم[1425؛ محمدامین‌بن محمدعلى کاظمى، هدایة‌المحدثین الى طریقة‌المحمدین، چاپ مهدى رجایى، قم 1405؛ محمدجعفربن محمدطاهر کرباسى، اکلیل‌المنهج فى تحقیق‌المطلب، چاپ جعفر حسینى اشکورى، قم 1382ش؛ ابوالهدى کلباسى، سماءالمقال فى علم‌الرجال، چاپ محمد حسینى قزوینى، قم 1419؛ کلینى؛ محمدبن اسماعیل مازندرانى حائرى، منتهى‌المقال فى احوال‌الرجال، قم 1416؛ عبداللّه مامقانى، تنقیح‌المقال فى علم‌الرجال، چاپ محیى‌الدین مامقانى، قم 1423ـ ؛ محمدباقربن محمدتقى مجلسى، الوجیزة فى‌الرجال، چاپ محمدکاظم رحمان ستایش، تهران 1378ش؛ یوسف‌بن عبدالرحمان مِزّى، تهذیب‌الکمال فى اسماءالرجال، چاپ بشار عوّاد معروف، بیروت 1422/2002؛ احمدبن محمد مقدس اردبیلى، مجمع‌الفائدة و البرهان فى شرح ارشاد الاذهان، چاپ مجتبى عراقى، على‌پناه اشتهاردى، و حسین یزدى اصفهانى، ج 3، قم 1362ش؛محمدعلى موحد ابطحى، تهذیب‌المقال فى تنقیح کتاب‌الرجال للشیخ الجلیل ابى‌العباس احمدبن على النجاشى، ج 5، قم 1417؛ محمدبن على موسوى عاملى، مدارک‌الاحکام فى شرح شرائع‌الاسلام، قم 1410؛ همو، نهایة‌المرام فى شرح مختصر شرائع‌الاسلام، چاپ مجتبى عراقى، على‌پناه اشتهاردى، و حسین یزدى، قم 1413؛ محمدباقربن محمد میرداماد، التعلیقة على اصول‌الکافى، تهران: خیام، ]بى‌تا.[؛ همو، الرواشح‌السماویة، چاپ غلامحسین قیصریه‌ها و نعمت‌اللّه جلیلى، قم 1380ش؛ احمدبن على نجاشى، فهرست اسماء مصنّفى الشیعة ﺑ رجال النجاشى، چاپ موسى شبیرى زنجانى، قم 1407.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

رقیه صادقی نیری

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 17
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده