دانشگاه قاهره کتابخانه
معرف
از کتابخانه‌هاى مصر که پس از کتابخانة اسکندریه*، دارالکتب المصریه* و معهدالمخطوطات العربیة* چهارمین کتابخانة مهم این کشور است
متن
دانشگاه قاهره، کتابخانه، از کتابخانه‌هاى مصر که پس از کتابخانة اسکندریه*، دارالکتب المصریه* و معهدالمخطوطات العربیة* چهارمین کتابخانة مهم این کشور است. ساخت این کتابخانه در 1310ش/ 1931 در دانشگاه قاهره (تأسیس 1326/ 1908) آغاز گردید و در 7 اسفند 1310/ 26 فوریه 1932، رسماً افتتاح شد (← محمد فتحى عبدالهادى، ص 55؛ کتابخانه‌هاى ملى، ص 89؛ جامعة‌القاهرة، 2012). این کتابخانه از 1372ش/1993 تحت نظارت ادارة کل کتابخانه‌هاى دانشگاهى مصر درآمد (محمد فتحى عبدالهادى، ص 58).در 1374ش/ 1995، این کتابخانه بیش از 000،886 عنوان کتاب، 000،58 پایان‌نامه و رساله و 3700 نشریه داشته‌است (همان، ص 55؛ براى تفصیل بیشتر ← همان، ص 59). در همین سال، این کتابخانه شامل سه قسمت اصلى کتابخانة مرکزى، کتابخانه‌هاى دانشکده‌ها و مراکز پژوهشى و کتابخانه‌هاى دو شعبه دانشگاه در فَیّوم و بنى‌سُوَیف بوده‌است (همان، ص 54؛ براى تفصیل بیشتر ← همان، ص 56ـ57؛ جامعة‌القاهرة، 2012؛ براى آشنایى با بخشهاى گوناگون کتابخانه و وضع فعلى آن ← جامعة‌القاهرة، 2012). گفتنى است که تاریخ تأسیس کتابخانه‌هاى برخى دانشکده‌ها از جمله دانشکده‌هاى اقتصاد و پزشکى به قبل از تأسیس کتابخانة مرکزى (1310ش/1931) برمى‌گردد (محمد فتحى عبدالهادى، ص 55).بنابر گزارشى در 1379ش، این کتابخانة داراى 500،14 نسخة خطى بوده که از این میان حدود چهار هزار نسخه از نسخه‌هاى کمیاب عربى و حدود سه هزار نسخه از نسخه‌هاى بى‌بدیل ترکى، فارسى و امهرى (← حبشه*، زبانها) بوده‌است (کتابخانه‌هاى ملى، همانجا). قدیم‌ترین اثر موجود در این کتابخانه، ترجمة مزامیر داودنبى (ع) به زبان امهرى است که روى پوست آهو نوشته شده‌است. ترجمة اسحاق‌بن حنین از اصول هندسه اقلیدس و الذخیرة اثر ابن‌بَسّام (همان، ص 90) و نیز نسخه‌هاى برخى آثار تقى‌الدین مَقریزى* مانند فضل آل‌البیت، تجریدالتوحید المفید، رسالة فى حرص النفوس على‌الذکر، المقاصد السنیّة فى معرفة‌الأجسام المعدنیة و دو نسخه از الإشارة و الإیماء فى حلِّ لُغَزِ الماء از نسخه‌هاى خطى ارزشمند این کتابخانه است (← مقریزى، 1420الف، ج 1، مقدمة نمیسى، ص 12، 17، 20ـ 21، 26ـ27؛ همو، 1420ب، مقدمة على عاشور، ص 9؛ براى نمونه‌هایى از دیگر نسخ خطى موجود در این کتابخانه ← امین، ج 2، ص 340).از مجموعه‌هاى نسخ خطى این کتابخانه مجموعة امیرابراهیم حِلْمى حاوى کتابهاى تاریخى دربارة مصر، سودان و وادى نیل و مجموعة اهدایى امیر کمال‌الدین حسین است که کتابهاى آن بیشتر در ادبیات، جغرافیا و سفرنامه‌هاست. همچنین مجموعه‌هاى خریدارى شده از مستشرقانى مانند زیبولد ، هاینریش یونکر و ماکس مایرهوف در این کتابخانه موجود است. مجموعة مایرهوف شامل نسخ خطى عربى در تاریخ طب است؛ مجموعة احمد طلعت نیز تعداد زیادى نسخة خطى عربى و فارسى و ترکى دارد و مجموعة محمد عسکر بسیارى از منابع اصلى به زبان عربى مانند لغت‌نامه‌ها، کتب طبى، تاریخى، ادبى و علوم دینى را شامل مى‌شود (← جامعة‌القاهرة، 2012). از مشهورترین و ارزشمندترین کتابهاى اهدایى به این کتابخانه، کتابى است خطى به زبان فرانسه به نام> وصف مصر< که جمعى از دانشمندان فرانسوى در هنگام حملة ناپلئون به مصر آن را نوشته‌اند (همانجا؛ کتابخانه‌هاى ملى، همانجا).این کتابخانه، علاوه بر نسخه‌هاى خطى، گنجینه‌اى از نقشه‌ها، سکه‌ها، مدالها، سنگ‌نوشته‌ها و پاپیروسها در اختیار دارد. مجموعه سکه‌هاى یونانى و رومى این کتابخانه، پس از مجموعة موزة بریتانیا، کامل‌ترین مجموعه در جهان است (← جامعة‌القاهرة، 2012).باتوجه به مشکلات این کتابخانه، مانند نداشتن فضاى کافى و امکانات و تالارهاى مناسب مطالعه و شیوه‌هاى مناسب براى حفاظت از نسخه‌هاى خطى نفیس و فقدان فهرست‌نویسى صحیح علمى (← محمد فتحى عبدالهادى، ص 60ـ62؛ کتابخانه‌هاى ملى، همانجا)، در 1375ش/ 1996 طرح احداث ساختمان جدید کتابخانه به‌تصویب رسید. این طرح عظیم تاکنون (1391ش) به پایان نرسیده‌است ← جامعة‌القاهرة، 2012).از مدیران سابق این کتابخانه، باید از محمدرضا مصرى مالکى (متوفى 1329ش/ 1950)، از شخصیتهاى برجستة علمى و فرهنگى مصر، یاد کرد (← زرکلى، ج 6، ص 127).منابع: حسن امین، مستدرکات اعیان‌الشیعة، بیروت 1408ـ1416/ 1987ـ1996؛ جامعة‌القاهرة.Retrieved Apr. 29, 2012, from http://cu.edu.eg/Arabic/ General Info/ Hostel.aspx;خیرالدین زرکلى، الاعلام، بیروت 1999؛ کتابخانه‌هاى ملى و بزرگ کشورهاى جهان، تهران: کتابخانة ملى جمهورى اسلامى ایران، 1379ش؛ محمد فتحى عبدالهادى، المکتبات و المعلومات العربیة بین‌الواقع و المستقبل، قاهره 1419/1998؛ احمدبن على مَقریزى، امتاع‌الاسماع بماللنبى صلى‌اللـّه علیه‌وسلم من الاحوال و الاموال و الحفدة و المتاع، چاپ محمد عبدالحمید نمیسى، بیروت 1420الف؛ همو، فضل آل‌البیت علیهم‌السلام، چاپ على عاشور، ]بى‌جا? 1420ب[.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

سعید طاوسی مسرو

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 17
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده