داناسرشت اکبر
معرف
متخلص به صیرفى؛ قاضى، مترجم و نویسندة معاصر
متن
داناسرشت، اکبر، متخلص به صیرفى؛ قاضى، مترجم و نویسندة معاصر. نام او به اشتباه على‌اکبر نیز ضبط شده‌است (← آقا شیخ‌محمد و نورى‌نشاط، ص 274). وى فرزند حاجى میرزا علینقى صراف‌باشى بود و در 1290ش در تهران زاده شد. شهرتش به‌تبع پدر صراف‌باشى بود که بعدها آن را به داناسرشت تغییر داد. او علاوه بر تحصیلات رسمى، و شش سال آموزش صرف و نحو و شعر و نثر عربى، فقه و علوم اسلامى را نزد شیخ محمدرضا تنکابنى آموخت (داناسرشت، 1364ش، ص 4). شیخ ضیاءالدین درّى، عبدالرزاق بُغایرى* و سیدحسن مشکان طبسى از دیگر استادان او بودند (همان، ص 4، 7؛ نیز ← افشار، ص 670). او نجوم و اصول هندسه و ریاضیات را از سیدجلال‌الدین طهرانى* و سیدباقرخان هَیَوى* آموخت (داناسرشت، 1364ش، ص 7). در 1314ش امتحانات نهایى دورة سوم آموزشگاه قضائى را با موفقیت پشت سر گذاشت. در 1316ش درجة مدرّسى در رشتة معقول را از دانشکدة معقول و منقول دریافت کرد و در 1319ش به استخدام وزارت دادگسترى (عدلیه) درآمد. او در 1320ش نام‌خانوادگى خود را از صراف‌باشى به داناسرشت تغییر داد (ایران. وزارت دادگسترى. کارگزینى قضات قوة قضائیه، پروندة ش 2644).در سالهاى فعالیت در وزارت دادگسترى، داناسرشت در سارى، کجور، تهران و کرمانشاه خدمت کرد. در دوره‌اى (از 1342ش) نیز به عضویت کمیسیون مشورتى تعیین اصطلاحات و لغات قضائى اداره حقوقى وزارت دادگسترى درآمد که وظیفة اظهارنظر دربارة لغات و اصطلاحات قضائى به‌کار رفته در طرحهاى قانونى را داشت (همانجا). داناسرشت در اردیبهشت 1348 با سمت مستشار دادگاه استان مرکز بازنشسته شد. به‌نظر مى‌رسد وى چندان به کار قضاوت علاقه‌مند نبودهاست (← همانجا).وى به‌سبب آگاهى عمیق از زبان عربى، علاقه و مطالعه مبادى ریاضى و نجوم و علاقه به شعر (به‌ویژه در دهه‌هاى نخست زندگى)، آثارى در حوزه‌هاى گوناگون پدید آورد. بنا به اظهار خود داناسرشت (1364ش، ص 6)، پاره‌اى از سروده‌هاى زمان جوانى وى را محمدتقى بهار* تصحیح کرده‌است. تخلص او صیرفى ذکر شده‌است (← همو، 1347ش، ص 594؛ براى فهرست اشعار او ← معراجى، ص 193ـ194). او به عربى نیز شعر مى‌سرود و برخى از مقالاتش به این زبان در مجلة الاکاء به چاپ رسیده‌است (داناسرشت، 1364ش، همانجا).مهم‌ترین دستاورد داناسرشت در حوزة ترجمه، برگردان کتاب آثارالباقیة ابوریحان بیرونى از عربى به فارسى است. این ترجمه براى نخستین‌بار در 1321ش منتشر شد (براى آگاهى از تعداد چاپهاى این ترجمه ← باشتنى و همکاران، ج 1، ص 87). داناسرشت بخشهایى از کتاب تحقیق ماللهند بیرونى و شفاى ابن‌سینا را نیز به فارسى ترجمه کرد. جدیدترین تجدید چاپ از ترجمه بخشى از شفا به همت او در 1386ش انجام شده‌است.نخستین اثر تألیفى داناسرشت کتاب کوچکى با عنوان افکار سهروردى و ملاصدرا در 1314ش منتشر شد که اثرى در حوزة فلسفه است. داناسرشت کتاب تاریخ فلسفه در اسلام را نیز در 1315ش منتشر کرد (داناسرشت، 1315ش، ص 74؛ افشار، همانجا). در حوزة علوم، علاوه بر چند مقاله دربارة تاریخ پزشکى، ریاضیات و گاه‌شمارى، داناسرشت دو رسالة کوتاه دربارة تسطیح کره و نیز گاه‌شمارى تألیف کرد که علاوه بر چاپهاى جداگانه در ابتداى چاپ جدید آثارالباقیه (تهران 1363ش) نیز به‌صورت الحاقى به چاپ رسیده‌اند (براى آگاهى از عنوان و زمان چاپ آثار داناسرشت، اعم از ترجمه و تألیف ← مشار، ج 1، ستون 644ـ645؛ آینده، ج 15، ش 6ـ9، شهریور ـ آذر 1368، ص 615؛ افشار، همانجا؛ اثر آفرینان، ج 3، ص 9ـ10؛ آقاشیخ‌محمد و نورى‌نشاط، همانجا). داناسرشت در 1368ش در تهران درگذشت.منابع : مریم آقاشیخ‌محمد و سعید نورى‌نشاط، گلزار مشاهیر : زندگینامه درگذشتگان مشاهیر ایران، 1358ـ 1376، تهران 1377ش؛ اثر آفرینان: زندگینامه نام‌آوران فرهنگى ایران، از آغاز تا سال 1300 هجرى شمسى، زیرنظر کمال حاج‌سیدجوادى و عبدالحسین نوایى، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگى، 1377ـ1380ش؛ ایرج افشار، نادره کاران: سوکنامه ناموران فرهنگى و ادبى، 1304ـ1381ش، به کوشش محمود نیکویه، تهران 1383ش؛ موسى‌الرضا باشتنى، مهین فضائلى‌جوان، و عباس کیهانفر، فهرست کتابهاى فارسى شده چاپى از آغاز تا سال 1370، مشهد 1380ش؛ اکبر داناسرشت، «استاد اکبر داناسرشت و ریاضیات از ̕بیرونى، تا معاصران» (مصاحبه)، کیهان فرهنگى، سال 2، ش 5 (مرداد 1364)؛ همو، تاریخ فلاسفة اسلام : شرح‌حال شیخ شهاب‌الدین سهروردى و ملاصدراى شیرازى، تهران 1315ش؛ همو، «تضمین»، یغما، سال 21، ش 10 (دى 1347)؛ خانبابا مشار، مؤلفین کتب چاپى فارسى و عربى، تهران 1340ـ1344ش؛ شیرین معراجى، فهرست موضوعى مجلة یغما، تهران 1374ش.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

نسترن طباطبای

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 17
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده