خوئینیزنجانی عبدالکریم بن ابراهیم
معرف
فقیه امامى قرن چهاردهم
متن
خوئینىزنجانى، عبدالکریم‌بن ابراهیم، فقیه امامى قرن چهاردهم. در حدود 1291 در خوئین (از توابع زنجان) در خانواده‌اى روحانى به دنیا آمد. پدرش، ابراهیم‌بن اسحاق (متوفى پس از 1300)، از شاگردان شیخ انصارى و از عالمان مشهور و بانفوذ خوئین (← آقابزرگ طهرانى، 1404، قسم 1، ص 3) و مادرش، دختر عبدالکریم روغنى قزوینى (از عالمان قزوین) و زنى فاضل و آگاه از دانش فقه بود (← احمدى ابهرى، ص 358؛ احمدى زنجانى، ص 45ـ46)؛ از این‌رو، عبدالکریم به قزوینى نیز ملقب شده است (آقابزرگ طهرانى، 1404، قسم 3، ص 1155). خوئینى پس از آموختن دروس مقدماتى و میانى در خوئین و قزوین، در هجده سالگى براى تکمیل تحصیلات به نجف رفت (احمدى ابهرى، ص 360). او در نجف در درسهاى خارج فقه و اصول فقیهان مشهورى چون آخوند ملامحمدکاظم خراسانى*، سیدمحمدکاظم طباطبایى یزدى* و ملافتح‌اللّه شریعت اصفهانى* شرکت کرد (آقابزرگ طهرانى، همانجا؛ احمدى ابهرى، ص 361؛ امینى، ج 2، ص 555) و از شاگردان فاضل و شناخته شده درس آخوند خراسانى شد (← احمدى ابهرى، همانجا؛ احمدى زنجانى، ص 46).خوئینى درحالى‌که اجازاتى از آخوند خراسانى، میرزا محمدتقى شیرازى* و شریعت اصفهانى دریافت کرده بود (← احمدى ابهرى، ص 366؛ احمدى زنجانى، همانجا)، در حدود 1326 (قس احمدى ابهرى، ص 361، 366، که بازگشت خوئینى از نجف را پس از درگذشت آخوند خراسانى در 1329، دانسته است) به زنجان بازگشت. او در آنجا به تدریس فقه و اصول، تربیت طلاب و دیگر فعالیتهاى دینى پرداخت و مرجع امور دینى مردم گردید (آقابزرگ طهرانى، همانجا؛ احمدى ابهرى، ص 358، 361، 366). شاگردىِ خوئینى نزد آخوند خراسانى و تسلط او بر کتاب کفایة‌الاصول* که خبر تألیف آن به حوزه‌هاى دیگر رسیده بود و اشتیاق آشنایى با سبک و روش آن در این حوزه‌ها، موجب شد که خوئینى ضمن تألیف شرح گونه‌اى فارسى بر این کتاب (با عنوان خودآموز کفایة‌الاصول) درس کفایه را نیز آغاز کند. میرزا باقر زنجانى و سیداحمد زنجانى* از شرکت‌کنندگان در این درس بودند (احمدى ابهرى، ص 361؛ براى تنى چند از دیگر شاگردان او ← موسوعة طبقات‌الفقهاء، ج 14، قسم 1، ص 358).خوئینى در 1360 به خوئین و پس از پنج سال به قم رفت و تا هنگام وفات در همانجا ماند. او در قم به تدریس خارج فقه و اصول پرداخت و از مدرّسان مشهور حوزة علمیة قم شد. خوئینى در 1371 در قم درگذشت و در همان شهر به خاک سپرده شد (← آقابزرگ طهرانى؛ امینى، همانجاها؛ احمدى ابهرى، ص 366؛ قس احمدى زنجانى، همانجا؛ کحّاله، ج 5، ص 313، که سال درگذشت وى را به ترتیب، 1369 و 1372 دانسته‌اند).آثار خوئینى عبارت‌اند از: شرحى فارسى بر کفایة‌الاصول آخوند خراسانى، به نام خودآموز کفایه که آن را در سالهاى اقامت در نجف نوشته است. این اثر بارها به چاپ رسیده است؛ حاشیه‌اى ناتمام بر العروة‌الوثقى*؛ رسالة عملیه‌والفوائد که شامل برخى آراى اصولى خوئینى بوده و از بین رفته است (آقابزرگ طهرانى، 1404، قسم 3، ص 1155ـ1156؛ احمدى ابهرى، ص 362؛ مشار، ج 2، ستون 1944؛ نیز ← آقابزرگ طهرانى، 1403، ج 14، ص 35).منابع : محمدمحسن آقابزرگ طهرانى، الذریعة الى تصانیف‌الشیعة، چاپ على‌نقى منزوى و احمد منزوى، بیروت 1403/1983؛ همو، طبقات اعلام‌الشیعة: نقباءالبشر فى‌القرن الرابع عشر، مشهد، قسم 1ـ4، 1404؛ ابراهیم احمدى ابهرى، تاریخ زنجان: علماء و دانشمندان، تهران ]1352ش[؛ زین‌العابدین احمدى زنجانى، علماء نامدار زنجان در قرن چهاردهم (ھ .ق)، قم 1374ش؛ محمدهادى امینى، معجم رجال‌الفکر و الادب فى‌النجف خلال الف عام، ]نجف [1413/1992؛ عمررضا کحّاله، معجم المؤلفین، دمشق 1957ـ1961، چاپ افست بیروت ]بى‌تا.[؛ خانبابا مشار، فهرست کتابهاى چاپى فارسى، تهران 1350ـ1355ش؛ موسوعة طبقات‌الفقهاء، اشراف جعفر سبحانى، قم: مؤسسة الامام‌الصادق، 1418ـ1424.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

شهرام صحرائی

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 16
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده