خواهرزاده محمدبن محمود ← کردریمحمد
معرف
خواهرزاده، محمدبن محمود ← کردرى،محمد#
متن
خواهرزاده، محمدبن محمود ← کردرى،محمدNNNNخوب‌اللّه اله‌آبادى، محمدیحیى، معروف به شاه‌خوب‌اللّه، دانشمند و صوفى هندى قرن دوازدهم. در 1080 در سیدپور از بخشهاى غازى‌پور به دنیا آمد. در نوجوانى پس از درگذشت پدرش، محمدامین، به اله‌آباد (واقع در استان اوتارپرادش در شمال هند؛ ← د. اردو، ذیل «اله‌آباد») رفت و نزد عمویش، شیخ محمدافضل اله‌آبادى، از شیوخ طریقت نقشبندیه که بیش از پنجاه اثر در تصوف و علوم دیگر به وى منسوب است (← رحمان‌على، ص 181ـ182)، به تحصیل علوم و معارف دینى مشغول شد و پس از طى مدارج سلوک به حلقه ارادت شیخ‌افضل درآمد و تا 32 سال تحت تعلیم و تربیت وى قرار گرفت. خوب‌اللّه ضمن آشنایى کامل با قرآن، حدیث و علم تصوف، از علوم دیگر نیز بهره‌مند شد و شهرت فراوان یافت (آزادبلگرامى، دفتر2، ص 212؛ رحمان‌على، ص 59؛ اخترمهدى، ص 123). گفته شده که وى حنفى مذهب بوده است (منزوى، ج 3، ص 1809).شاه خوب‌اللّه همچنین داماد و خلیفه شیخ‌افضل بود و پس از وفات شیخ مدت بیست سال به ارشاد مریدان و شاگردان پرداخت (اخترمهدى، ص 124؛ بیل ، ص 218). برخى از شاگردان خوب‌اللّه عبارت‌اند از: شاه‌عبدالعزیز بسمل گورکهپورى و فرزندانش محمدطاهر، محمدفاخر (معروف به زایر) و محمدناصر افضلى. بعد از مرگ خوب‌اللّه، محمدناصر، که صاحب آثارى چون جواهر نفیسه، اذکار عشره و دیوان شعر است، جانشین پدر شد و ارشاد مریدان را به عهده گرفت (آزاد بلگرامى، دفتر2، ص 219ـ220؛ اخترمهدى، ص 154، 157؛ براى اطلاع از آثار محمدطاهر و محمدفاخر ← آقابزرگ طهرانى، ج 9، قسم 2، ص400؛ منزوى، ج 3، ص 2108ـ 2109؛ اخترمهدى، ص 136ـ137، 147ـ148).خوب‌اللّه در 1144 درگذشت و در کنار قبر شیخ‌افضل به‌خاک سپرده شد (بیل، همانجا؛ اخترمهدى، ص 124).آثار بسیارى به عربى و فارسى در تصوف، فقه، کلام و موضوعات دیگر به شاه خوب‌اللّه منسوب است از جمله : مکتوبات در چهار مجلد در پاسخ به پرسشهاى اهل علم و مشایخ در اظهار حقیقت تصوف که تنها جلد اول و سوم آن به جا مانده است (آزادبلگرامى، دفتر2، ص 212؛ اخترمهدى، ص 127)؛ وفیات الاعلام که به دو نام دیگر نیز معروف است و به شیوه نفحات‌الانس جامى نوشته شده‌است (← اختر مهدى، همانجا)؛ الکلمات‌المؤتلفة فى المقاصدالمختلفة؛ الکلام‌المفید فیما یتعلق بالشیخ والمرید؛ البضاعة‌المزجات؛ خلاصة‌الاعمال؛ دیوان و بسیارى آثار دیگر (← منزوى، ج 3، ص 1809، 2108؛ رحمان‌على، همانجا؛ اخترمهدى، ص 132ـ133).منابع : میرغلامعلى‌بن نوح آزاد بلگرامى، مآثرالکرام، دفتر1، آگره 1328/1910، دفتر2، حیدرآباد، دکن 1331/1913؛ آقابزرگ طهرانى؛ اخترمهدى، شاه محمداجمل اله‌آبادى و ادب فارسى، دهلى‌نو ?]1371ش[؛ اردو دائره معارف اسلامیه، لاهور 1384ـ1410/ 1964ـ1989، ذیل «اله‌آباد» (از نورالحسن)؛ رحمان‌على، تذکره علماى هند، لکهنو 1914؛ احمد منزوى، فهرست مشترک نسخه‌هاى خطى فارسى پاکستان، اسلام‌آباد 1362ـ1370ش؛Thomas William Beale, An Oriental biographical dictionary, Delhi 1971.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

مریم شفیعی

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 16
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده