خواص سلیمان
معرف
عارف قرن دوم
متن
خَوّاص، سلیمان، عارف قرن دوم. از زندگانى و تاریخ تولد وى اطلاع زیادى در دست نیست. همین‌قدر مى‌دانیم که کنیه‌اش ابوایوب و اهل شام بود و مدتى در بیروت اقامت داشت، اما بیشتر عمرش را در بیت‌المقدس به‌سر برد (ابن‌عساکر، ج10، ص 194؛ صفدى، ج 15، ص 375). وى معاصر عرفایى چون ابراهیم ادهم، ابن‌اسباط و حذیفه مرعشى بود (ابن‌عساکر، ج10، ص 195ـ196). به گزارش مُناوى (ج 1، قسم 1، ص 313)، خوّاص به همراه سفیان ثورى، ابراهیم ادهم و ابن‌اسباط یکى از ائمة چهارگانه در تصوف به‌شمار مى‌رود. از استادان و شاگردان وى گزارشى در دست نیست.سلیمان خوّاص را به زهد و حُسن خلق مى‌شناختند و به نظر اوزاعى، اگر خواص و ابراهیم ادهم در عصر پیامبر اکرم صلى‌اللّه‌علیه‌وآله‌وسلم بودند، از برگزیدگان و خاصان اصحاب آن حضرت به شمار مى‌آمدند (← ابن‌عساکر، ج10، ص 195؛ ذهبى، ج 8 ، ص 178؛ مناوى، همانجا).یوسف‌بن اسباط سلوک ابراهیم ادهم را مبتنى بر ذکر، و سلوک سلیمان خوّاص را مبتنى بر عمل دانسته است. سلیمان خواص فردى بى‌اعتنا به دنیا بود و براى امور دنیوى خویش را به تکلف نمى‌انداخت (مناوى، همانجا). او همواره به عبادت اشتغال داشت (← ابن‌جوزى، ج 4، ص 274) و از آن دسته عارفانى بود که در مسلک تصوف از جوع (گرسنگى) مدد مى‌گرفتند و معتقد بودند با امساک چهل‌روزه از طعام، براى سالک قدرت ملکوتى حاصل شده و برخى از اسرار الهى بر او آشکار مى‌گردد (مناوى، ج 1، قسم 2، ص 635).از نظر سلیمان خوّاص، مقام رضا فراتر از مقام صبر است، بنابر آنکه رضا قبل از نزول مصیبت است و صبر پس از آن (← ابونعیم اصفهانى، ج 8 ، ص 277). وى معتقد بود حسن توکل و صدق نیت در طاعت خدا موجب نیازمندى سلاطین و دیگران به انسان عابد مى‌گردد (← ابن‌عساکر، ج10، ص 196).سلیمان خوّاص، بى‌نیازى را در توکل و همة شرور را در نومیدى مى‌دانست (همانجا). وى در 162 (مناوى، ج 1، قسم 1، ص 313) و به روایتى حدود 170 درگذشت (صفدى، همانجا). از او اثرى برجاى نمانده است.منابع : ابن‌جوزى، صفة‌الصفوة، چاپ محمود فاخورى و محمد رواس قلعجى، بیروت 1399/1979؛ ابن‌عساکر، مختصر تاریخ دمشق، لابن منظور، ج10، چاپ ریاض عبدالحمید مراد، دمشق 1406/1986؛ ابونعیم اصفهانى، حلیة‌الاولیاء و طبقات‌الاصفیاء، چاپ محمدامین خانجى، بیروت 1387/1967؛ذهبى؛صفدى؛ محمد عبدالرووف‌بن تاج‌العارفین مُناوى، طبقات‌الصوفیة، چاپ محمد ادیب جادر، بیروت 1999.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان
حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 16
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده