خنیْزی علی بن حسن علی
معرف
فقیه امامى قرن سیزدهم و چهاردهم
متن
خُنَیْزى، على‌بن حسن على، فقیه امامى قرن سیزدهم و چهاردهم. کنیه‌اش ابوعبدالکریم بود. او در 1285 در شهر قَطیف*، در عربستان، به دنیا آمد. پس از فراگیرىِ خواندن، نوشتن و قرائت قرآن به تجارت مشغول شد، اما پس از مدتى به ادامه تحصیلات دینى علاقه‌مند گردید و در 1308 به نجف مهاجرت کرد. در آنجا علوم مقدماتى و سطوح را نزد علمایى چون محمد عوامى، حسن‌على بدر، حسین آل‌عبدالجبار، على‌بن حسن تاروتى و سیدمحمد شُبّر آموخت. او دروس عالى فقه و اصول را از سیدمحمدکاظم طباطبایى یزدى، شیخ طه نجف و شیخ‌الشریعه اصفهانى فراگرفت و در 1323 به زادگاهش بازگشت (رجوع کنید به آقابزرگ طهرانى، 1404، قسم 4، ص 1393ـ 1394؛ امین، ج 8، ص 298).خنیزى در قطیف به نشر معارف دینى و ارشاد مردم و تدریس و تربیت شاگرد پرداخت. منصور زائر، محمدحسین آل‌عبدالجبار و منصور آل‌سیف از شاگردان او بودند (همانجاها). او را که عالمى برجسته و در منطقه قطیف بسیار بانفوذ بود، حاکم عثمانى به منصب قضا در قطیف برگزید. در حمله ملک عبدالعزیزبن عبدالرحمان آل‌سعود به احساء، خنیزى براى جلوگیرى از کشتار مردم، حاکم قطیف را به خروج از شهر و مقابله نکردن با سعودیان ترغیب کرد. پس از اشغال قطیف به دست عبدالرحمان‌بن سُوَیْلم سعودى در 1331، خنیزى همچنان منصب قضا را در این شهر برعهده داشت (رجوع کنید به امین، ج 8، ص 298ـ299؛ حسین خلف خزعل، ج 2، ص 194ـ195؛ سبیعى، ص 183ـ184).خنیزى، که فقیهى فاضل و عالمى ادیب و متتبّع وصف شده است، در 1362/1322ش در بحرین ــکه براى معالجه به آنجا رفته بودــ وفات یافت و در قطیف به خاک سپرده شد (آقابزرگ طهرانى، 1404، قسم 4، ص 1394؛ امین، همانجا؛ امینى، ص 503). پسرعمویش، عبداللّه‌بن على خنیزى، کتاب ذکرى الزعیم الخنیزى را تألیف کرد، که شامل مقالات و قصایدى درباره شخصیت اوست. این کتاب در 1373 به چاپ رسید. همچنین عبدالکریم فرزند خنیزى نیز شرح‌حال پدرش را نگاشت (آقابزرگ طهرانى، 1404، قسم 4، ص 1395؛ همو، 1403، ج 26، ص 304ـ305).تألیفات خنیزى که همگى به‌جز یک اثر ناتمام ماندند، عبارت‌اند از: تبصرة‌الناسک فى اعمال المناسک، کامل‌ترین اثر او؛ اسفارُالناظرین شرحى بر تبصرة‌المتعلمین علامه‌حلّى، فقط شامل بخشى از مبحث طهارت؛ شرح ناتمام نجاة‌العباد که رساله فتوایى صاحب جواهر است؛ و شرحى بر شرح‌النظام نظام‌الدین حسن نیشابورى در علم صرف (بحرانى، ص 377؛ آقابزرگ طهرانى، 1404؛ امینى، همانجاها).منابع : محمدمحسن آقابزرگ طهرانى، الذریعة الى تصانیف الشیعة، چاپ على‌نقى منزوى و احمد منزوى، بیروت 1403/1983؛ همو، طبقات اعلام‌الشیعة: نقباء البشر فى القرن الرابع عشر، مشهد، قسم 1ـ4، 1404؛ امین؛ محمدهادى امینى، معجم رجال الفکر و الادب فى النجف خلال الف عام، نجف 1384/1964؛ على‌بن حسن بحرانى، انوارالبدرین فى تراجم علماء القطیف و الاحساء و البحرین، چاپ محمدعلى محمدرضا طبسى، نجف 1377، چاپ افست قم 1407؛ حسین خلف خزعل، تاریخ الکویت السیاسى، بیروت 1962ـ1965؛ عبداللّه سبیعى، التصدى السعودى للحکم العثمانى للاحساء و القطیف : 1288ـ 1331 ه / 1871ـ1913 هـ، ]ریاض[ 1420/ 1999.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

زهره خانی

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 16
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده