خکارندوی غوری
معرف
نخستین قصیده ‌سراى ادبیات پشتو در سده هفتم
متن
خُکارَندوىِ غورى، نخستین قصیده ‌سراى ادبیات پشتو در سده هفتم. چون در زبان پشتو، اِبدال حرف «خ» به «ش» وجود دارد، او را شُکارندو نیز گفته‌اند. پدرش، احمد کوتوال، در فیروزه‌کوه (نخستین پایتخت غوریان) مى‌زیست. پس از گشوده شدن شهر غزنى/ غزنه در 569، پادشاهان غورى ]در نواحى غور[ به سلطنت رسیدند. وقتى معزالدین محمد سام ]حک : 600ـ 603[، در پى مرگ برادر بزرگ‌ترش غیاث‌الدین محمد، بر تخت نشست، خکارندو قصایدى در مدح او سرود و این نشان مى‌دهد که شاعر در نیمه دوم سده ششم و اوایل سده هفتم مى‌زیسته است. او احتمالا در فیروزکوه و شهرهاى بُست و غزنى اقامت داشته، و شاعر دربار بوده و در لشکرکشیهاى معزالدین به هند، او را همراهى مى‌کرده است.خکارندوى غورى، از نخستین شاعران دوره اول ادبیات پشتو (718ـ1497) به‌شمار مى‌آید. در بخش بازمانده از دیوان او، ماجراى عبور معزالدین از رود سند و رسیدن او به ناحیه سند، و تسلط وى بر شهرهاى لاهور و دهلى، به‌طرز درخشانى وصف شده‌است. اشعار او علاوه بر ارزش ادبى، از حیث وصف طبیعت، به‌ویژه بهار، در نهایت زیبایى و سرزندگى است و سندى تاریخى و باارزش به شمار مى‌رود.منابع :اردو دائره معارف اسلامیه، لاهور 1384ـ1410/ 1964ـ1989، ذیل «خکارندوى غورى» (از عبدالحى حبیبى)؛ فارغ بخارى و رضا همدانى، پشتو شاعرى، کراچى 1966، ص 104ـ107؛ پشتو ادب، چاپ جلیل قدوائى، کراچى 1951، ص 7ـ14؛ عبدالحى حبیبى، تاریخ ادب پشتو، کابل 1950، ص 53ـ59؛ محمد هوتک‌بن داود، پوتّا خزانه، چاپ حبیبى، کابل 1944، ص 234ـ244؛ صادق‌اللّه مختصر، تاریخ ادب پشتو، کابل 1946، ص 4؛ شاه‌محمد مدنى عباسى، پشتو زبان، اور، ادب کى تاریخ، لاهور 1969، ص30ـ31؛O. Caroe, The pathans, Karachi 1984, XVIII, XIX, 35-37, 120-125.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

حنیف فوق (د.ا.د.ترک)

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 15
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده