خریت بن راشد ناجی
معرف
از صحابه و از خوارج*
متن
خِرّیت بن راشد ناجى، از صحابه و از خوارج*. در منابع مطالب اندکى در شرح‌حال او آمده و نام او گاه به حارث ‌بن راشد (رجوع کنید به ابن‌حجر عسقلانى، ج 1، ص 667) و حریث‌بن اسد (نجاشى، ص320) نیز تصحیف شده است. به ‌نوشته مسعودى (ج 3، ص 159) بنوناجیه ادعا داشتند که از فرزندان سامة‌بن لُؤَىّبن غالب‌اند، اما مسعودى (همانجا) در صحت این ادعا تردید کرده است (نیز رجوع کنید به ابن‌عبدالبرّ، قسم 2، ص 459).به‌نظر سیف‌بن عمر تمیمى در کتاب الفتوح، خرّیت به همراه گروهى از بنوسامه، در منطقه‌اى میان مکه و مدینه با پیامبر دیدار کرد (به نقل ابن‌عبدالبرّ، ج 2، ص 458ـ459؛ ابن‌حجر عسقلانى، ج 2، ص 235). در جنگهاى رِدّه* در ایام خلافت ابوبکر، مسلمانان به یارى خرّیت که رهبرى بنوناجیه را برعهده داشت، بر لقیط‌بن مالک ازدى، حاکم شورشى عمان، پیروز شدند (رجوع کنید به ابن‌حجرعسقلانى، ج 2، ص 235، ج 3، ص 375). به نوشته سیف‌بن عمر، خرّیت در دوره عثمان نیز به فرمان عبداللّه‌بن عامربن کریز به امارت منطقه‌اى در فارس رسید (رجوع کنید به ابن‌عبدالبرّ، قسم 2، ص 459؛ ابن‌حجر عسقلانى، ج 2، ص 235).مفصّل‌ترین گزارش از زندگى خرّیت‌ بن راشد، درباره شورش او در ایام خلافت حضرت على علیه‌السلام است. وى در جنگ جمل* جانب طلحه و زبیر را گرفت (طبرى، ج 4، ص 505؛ ابن‌عبدالبرّ، همانجا؛ قس بلاذرى، ج 2، ص 296). بنوناجیه پس از جنگ جمل بر موضع خود پایدار ماندند و قصد نبرد با حضرت على را داشتند. در باب موضع خرّیت در این هنگام، در منابع سخنى نیامده است. گزارش ثقفى از این واقعه (ج 1، ص 330ـ331) حاکى از مسیحى بودن بنوناجیه است.خرّیت به همراه سى تن از اصحاب خود پس از جنگ صفّین* نزد امام على علیه‌السلام رفت و پس از اعلام مخالفت خود با آن حضرت، تصمیم به جدا شدن از ایشان گرفت. امام ضمن یادآورى عهد خرّیت در بیعت با خود، او را از این کار برحذر داشت (ثقفى، ج 1، ص 332ـ333؛ قس طبرى، ج 5، ص 113ـ 132 که تعداد همراهان خرّیت را سیصد تن نوشته است). به گفته مسعودى (ج 3، ص 159ـ160) خرّیت‌بن راشد پس از آن به همراه سیصد تن به دین مسیحیت بازگشت و همان شب از سپاه امام جدا شد. حضرت براى سرکوب شورش او، زیادبن خَصَفه را همراه گروهى به تعقیب خرّیت فرستاد. خرّیت و یارانش به دهکده نِفَّر در اطراف کوفه رفتند و زادان‌بن فرح را که از هواداران حضرت و احتمالا والى آنجا بود، به قتل رساندند. زیاد در منطقه مذّار بین واسط و بصره با خرّیت درگیر شد. خرّیت شکست خورد و با دویست تن از هوادارانش که تازه از کوفه به او پیوسته بودند، به اهواز گریخت. با بالاگرفتن خطر خرّیت و شورش برخى از بنوناجیه، حضرت على سپاهى به فرماندهى مَعْقِل‌بن قیس ریاحى براى سرکوب او فرستاد. خرّیت پس از شکست از معقل، نزد قبیله عبدالقیس رفت و توانست آنها را به شورش بر حضرت وادارد. اما در پى اعلان امان معقل، شمارى از هوادارى خرّیت دست کشیدند و گروه کثیرى از هوادارانش او را ترک کردند. سرانجام، نعمان‌بن صهبان در نبردى خرّیت را به قتل رساند (ثقفى، ج 1، ص 334ـ361؛ نیز رجوع کنید به ابن‌حجر عسقلانى، همانجا).منابع :ابن‌حجر عسقلانى، الاصابة فى تمییز الصحابة، چاپ عادل احمد عبدالموجود و على محمد معوض، بیروت 1415/ 1995؛ ابن‌عبدالبرّ، الاستیعاب فى معرفة الاصحاب، چاپ على‌محمد بجاوى، قاهره ]1380/ 1960[؛ احمدبن یحیى بلاذرى، انساب‌الاشراف، چاپ محمود فردوس‌عظم، دمشق 1996ـ2000؛ ابراهیم‌بن محمد ثقفى، الغارات، چاپ جلال‌الدین محدث ارموى، تهران 1355ش؛ طبرى، تاریخ (بیروت)؛ مسعودى، مروج (بیروت)؛ احمدبن على نجاشى، فهرست اسماءمصنّفى الشیعة المشتهر ب رجال النجاشى، چاپ موسى شبیرى زنجانى، قم 1407.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

مینا احمدیان

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 15
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده