خرم آباد (۲)
معرف
شهرى در بخش مرکزى شهرستان تنکابن، در استان مازندران
متن
خرّم‌آباد (2)، شهرى در بخش مرکزى شهرستان تنکابن، در استان مازندران. این شهر در قسمت شمالى شهرستان، در دهستان بلده در ارتفاع حدود پانزده مترى قرار دارد. فاصله آن با شهر تنکابن* (مرکز شهرستان) در شمال، حدود یک کیلومتر و تا دریاى خزر حدود سه کیلومتر است. در شمال‌شهر دشت حاصلخیز و در جنوب آن، به فاصله کمى (حدود چهار کیلومتر) دامنه‌هاى شمالى رشته‌کوه البرز مرکزى قرار گرفته است. کوه و گردنه قلعه گردن (قلاگردن، بلده سابق رجوع کنید به ستوده، ج 3، ص 69) در حدود یک کیلومترى جنوب و جنوب‌غربى شهر واقع است و رود سه‌هزار (چشمه کیله) با جهت جنوبى ـ شمالى از مغرب آن مى‌گذرد (رجوع کنید به فرهنگ جغرافیائىآبادیها، ج26، ص225، 443). متوسط دماى سردترین ماه (آذر) ْ5، متوسط دماى گرم‌ترین ماه (مرداد) ْ8ر25 و میزان بارش سالیانه 043، 1 میلیمتر است. رطوبت نسبى در خرّم‌آباد بالاست و میانگین آن در روز میان 88 تا 91% متغیر است (رجوع کنید به سازمان هواشناسى کشور، ص 448).در 1323ش، آبادى خرّم‌آباد جزو دهستان خرّم‌آباد در شهرستان شهسوارِ (رجوع کنید به تنکابن*) استان دوم (مازندران) بود (رجوع کنید به ایران. وزارت کشور. اداره کل آمار و ثبت احوال، ج 1، ص 211). این آبادى در 1330ش به شهر تبدیل شد (رجوع کنید به ایران. وزارت کشور. معاونت سیاسى، ذیل «استان مازندران»). در 1365ش، نام دهستان خرّم‌آباد به بلده (به مرکزیت آبادى قلعه‌گردن) تغییر یافت (رجوع کنید به ایران. وزارت کشور، ذیل «استان مازندران»؛ مشایخى، ص 518ـ519).مهم‌ترین‌آثار شهر و پیرامون‌آن، عمدتآ از دوره‌قاجاریه(1210ـ 1344/1304ش) است، از جمله: سبزه‌میدان، ساختمان ناصریه معروف به ساختمان آیینه (داراى آیینه‌کارى و گچ‌برى)، ساختمان سردرب (محل زندگى سرداراسعد)، مسجد قدیمى و ویرانه‌هاى عمارت دیوان‌خانه در جنوب‌شرقى شهر، عمارت عالیه‌خانم در مشرق دیوان‌خانه و امامزاده شیرعلى در آبادى میانْناحیه خرّم‌آباد (فرهنگ جغرافیائى آبادیها، ج 26، ص 226ـ227؛ مشایخى، ص605، 619؛ ستوده، ج3، ص62). جمعیت شهر خرّم‌آباد طبق سرشمارى 1385ش، 936، 9 تن بوده است (مرکز آمار ایران، ذیل «استان مازندران»). از پیشینه این شهر قبل از دوره قاجاریه اطلاعى در دست نیست. در دوره قاجاریه، خرّم‌آباد مرکز بلوک تنکابن بود و آبادى تنکابن بندر آن شمرده مى‌شد (رابینو، ص50، 53).اعتمادالسلطنه (ج1، ص812) از مسجد، حمامها و باغ معروف به باغ ناصرى (رجوع کنید به مشایخى، ص 373) در خرّم‌آباد یاد کرده است. به نوشته معصوم‌علیشاه، در 1313 بلوک خرّم‌آباد یکى از شش بلوک تنکابن و آبادى خرّم‌آباد حاکم‌نشین و دارالحکومه و داراى تلگرافخانه بوده است. او از استقرار تجار باکو در کنار رودهاى نزدیک خرّم‌آباد یاد کرده است (ج 3، ص 618ـ619، 627).رابینو که در 1327/ 1909 به خرّم‌آباد رفته، آنجا را داراى 250 خانه پراکنده و یک کاروان‌سرا توصیف و از میدان شهر و خانه امیراسعد در کنار آن و شنبه‌بازار و سه‌شنبه‌بازار آنجا یاد کرده است (رجوع کنید به ص 49، 51، 53).در دوره پهلوى با احیا و نوسازى در تنکابن و انتقال ادارات دولتى از خرّم‌آباد به تنکابن، مرکزیت منطقه به تدریج تغییر کرد (مشایخى، ص510، 554). در مقابل، باغهاى مرکّبات و اراضى چاى خرّم‌آباد گسترش یافت (راهنماى مازندران، ص 93).منابع: اعتمادالسلطنه؛ ایران. وزارت کشور، تقسیمات کشور شاهنشاهى ایران، تهران 1355ش؛ ایران. وزارت کشور. اداره کل آمار و ثبت‌احوال، کتاب اسامى دهات کشور، ج 1، تهران 1329ش؛ ایران. وزارت کشور. معاونت سیاسى.دفترتقسیماتکشورى، نشریه تاریخ تأسیس عناصر تقسیماتى به همراه شماره مصوبات آن، تهران 1381ش؛ یاسنت لویى رابینو، مازندران و استرآباد، ترجمه غلامعلى وحید مازندرانى، تهران 1365ش؛ راهنماى مازندران، ]سارى: استاندارى استان مازندران، 1345ش[؛ سازمان هواشناسى کشور، سالنامه آمارى هواشناسى: 74ـ 1373، تهران 1375ش؛ منوچهر ستوده، از آستارا تا اِستارباد، تهران 1349ش ـ؛ فرهنگ جغرافیائى آبادیهاى کشور جمهورى اسلامى ایران، ج :26 قزوین، تهران: سازمان جغرافیائى نیروهاى مسلح، 1378ش؛ مرکز آمار ایران، سرشمارى عمومى نفوس و مسکن :1385 نتایج تفصیلى کل کشور، 1385ش.Retrieved Feb. 21,2010,from http://www.sci.org.ir/portal/ faces/public/census85/census85.natayej/census85.rawdata;حبیب‌اللّه مشایخى، نگاهى همه سویه به تنکابن، تهران 1380ش؛ محمدمعصوم‌بن‌زین‌العابدین معصوم‌علیشاه، طرائق‌الحقائق، چاپ محمد جعفر محجوب، تهران 1339ـ1345ش؛ نقشهتقسیمات‌کشورى ایران، مقیاس 000، 500، 2 :1، تهران:گیتاشناسى، 1377ش؛ نقشهراههاىشمال ایران، مقیاس 000، 1:500،تهران : سازمان نقشه‌بردارى‌کشور، 1379ش.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

وحید ریاحی

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 15
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده