حیاتی گیلانی
معرف
شاعر قرن دهم و یازدهم
متن
حیاتى گیلانى، شاعر قرن دهم و یازدهم. تذکره ‌نویسان به نام و سال تولد وى اشاره‌اى نکرده‌اند. او از کودکى تا ابتداى جوانى در رشت مى‌زیست (فخرالزمانى قزوینى، ص 809). در جوانى به تجارت روى آورد و در سفرهایى که به کاشان داشت (آزاد بلگرامى، ص 189) با شاعران آن منطقه آشنا شد (گوپاموى، ص 187). پس از درگیرى با شاعرى متخلص به میلى و مجروح شدنش به ضرب شمشیر وى، به کاشان و پس از آن به هند رفت و به دربار اکبرشاه (حک: 963ـ1014) راه یافت (صدیق حسن‌خان، ص 124؛ گوپاموى، همانجا). حیاتى پس از آن در خدمت شاهزادگان بود (رجوع کنید به امین احمد رازى، ج 2، ص 1304). نقل است که جهانگیرشاه حیاتى را با طلا وزن کرد و به او صله داد (فخرالزمانى قزوینى، ص 809ـ810؛ واله داغستانى، ج 1، ص 587). حیاتى در خدمت دیگر بزرگان هند نیز بود و از این راه ثروت فراوانى به دست آورد. او در اواخر عمر مورد حمایت دربار قرار گرفت (صدیق حسن‌خان؛ گوپاموى، همانجاها).حیاتى در سرودن انواع شعر مهارت داشت (بداؤنى، ج 3، ص 152). فخرالزمانى قزوینى (ص 809) از مثنوى تغلق‌نامه وى نام برده که در بحر خسرو و شیرین نظامى است. همچنین وى (ص 810) دیوان حیاتى را که نزدیک به هفت هزار بیت داشته، دیده است. بداؤنى (همانجا) شعرهاى او را عارى از مایه‌علمى دانسته، اما بر آن است که حیاتى درکى صحیح و دقیق دارد. نسخه‌اى از اشعار حیاتى در کتابخانه ملک (ش 5565) موجود است. این نسخه، در 273 برگ به خط نستعلیق، در دو بخش تنظیم شده است: بخش اول غزلیات و قصاید و بخش دوم داستان حضرت سلیمان در قالب مثنوى.به نوشته برخى تذکره‌نویسان، حیاتى در 1015 درگذشت (رجوع کنید به صدیق حسن‌خان، همانجا؛ گوپاموى، ص 188)، اما به گفته فخرالزمانى قزوینى (همانجا)، وى در 1028 در آگره (اکبرآباد) وفات یافت و همانجا دفن شد.منابع: میرغلامعلى‌بن نوح آزاد بلگرامى، خزانه عامره، چاپ سنگى کانپور 1871؛ امین احمد رازى، تذکره هفت‌اقلیم، چاپ محمدرضا طاهرى (حسرت)، تهران 1378ش؛ عبدالقادربن ملوکشاه بداؤنى، منتخب‌التواریخ، تصحیح احمدعلى صاحب، چاپ توفیق ه . سبحانى، تهران 1379ـ1380ش؛ صدیق حسن‌خان، شمع انجمن، چاپ سنگى بهوپال 1293؛ عبدالنبى‌بن خلف فخرالزمانى قزوینى، تذکره میخانه، چاپ احمد گلچین‌معانى، تهران 1362ش؛ محمد قدرت‌اللّه گوپاموى، کتاب تذکره نتائج الافکار، بمبئى 1336ش؛ علیقلى‌بن محمدعلى واله داغستانى، تذکره ریاض‌الشعراء، چاپ محسن ناجى نصرآبادى، تهران 1384ش.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

منیژه ظفرآبادی

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 14
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده