حوفی علی بن ابراهیم
معرف
نحوى و مفسر قرن چهارم و پنجم
متن
حَوفى، على‌بن ابراهیم، نحوى و مفسر قرن چهارم و پنجم. کنیه‌اش ابوالحسن و به روستاى حَوف در مصر منتسب است (سمعانى، ج 2، ص 290؛ یاقوت حموى، ج 12، ص 221ـ 222). از تاریخ ولادتش اطلاعى در دست نیست. وى در مصر به یادگیرى عربى پرداخت (قفطى، ج 2، ص 219) و از محضر بزرگانى چون اُدْفُوِىّ (نحوى و مفسر، متوفى 388) بهره برد (یاقوت حموى، ج 12، ص 222؛ قفطى، همانجا). مقدار زیادى از مکتوبات ابوجعفر نَحّاس* (نحوى و مفسر، متوفى 338) نزد او بود (سمعانى، همانجا؛ ابن‌خلّکان، ج 3، ص 300).عده‌اى از علماى مغرب و همچنین بسیارى از مصریها در مصر از محضر وى استفاده بردند (قفطى، همانجا؛ داوودى، ج 1، ص 388). مطابق شیوه علما و بزرگان، دستخط وى براى اجازه قرائت، در بسیارى از کتابهاى ادبى دیده شده است (ابن‌خلّکان، همانجا). نام وى در سلسله‌اى از راویانِ حدیثى از رسول اکرم آمده است (رجوع کنید به سمعانى، همانجا؛ قفطى، ج 2، ص 220). حوفى اول ذیحجه 430 درگذشت (یاقوت حموى؛ ابن‌خلّکان، همانجاها).حوفى تألیفات مهم بسیارى داشته است (ابن‌خلّکان، ج 3، ص 301)، از جمله: اَلْمُوَضَّح فى‌النّحو که علماى صرف و نحو از آن بهره بردند (یاقوت حموى؛ قفطى؛ ابن‌خلّکان، همانجاها). کتاب دیگر وى اِعراب‌القرآن در ده مجلد است، که علما در استفاده از آن با یکدیگر رقابت مى‌کردند (قفطى؛ ابن‌خلّکان؛ داوودى، همانجاها)؛ و البُرهان فى تفسیر القرآن، در سى مجلد که با خطى خوانا نگاشته شده است (یاقوت حموى، همانجا؛ سیوطى، ج 2، ص 140؛ داوودى، همانجا؛ قس حاجى‌خلیفه، ج 1، ستون 122، 241 که این دو کتاب را یکى دانسته است). سیوطى (همانجا) پس از ذکر البرهان فى تفسیرالقرآن، «علوم‌القرآن» را آورده که به نظر مى‌رسد مراد وى همان البرهان است (نیز رجوع کنید به بروکلمان، ج 1، ص 523).منابع: ابن‌خلّکان؛ حاجى‌خلیفه؛ محمدبن على داوودى، طبقات‌المفسّرین، بیروت 1403/1983؛ سمعانى؛ عبدالرحمان‌بن ابى‌بکر سیوطى، بغیة‌الوعاة فى طبقات اللغویین و النحاة، چاپ محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره 1384؛ على‌بن یوسف قفطى، اِنباه الرواة على اَنباه النحاة، چاپ محمد ابوالفضل ابراهیم، ج 2، قاهره 1371/1952؛ یاقوت‌حموى، معجم‌الادباء، بیروت 1400/ 1980؛Carl Brockelmann, Geschichte der arabischen Litteratur, Leiden 1943-1949.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

زهرا نهاوندی

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 14
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده