حورانی جرج فضلو
معرف
شرق‌شناس لبنانى‌الاصل امریکایى
متن
حورانى، جرج فَضلو، شرق‌شناس لبنانى‌الاصل امریکایى. وى در 3 ژوئن 1913/ 27 جمادى‌الآخره 1331، در دیدزبرى در حومه مَنچستر به‌دنیا آمد. چهارمین فرزند خانواده‌اى لبنانى با مذهب ارتدوکس یونانى بود که از لبنان به انگلستان مهاجرت کرده و به کلیساى مشایخى پیوسته بودند.آلبرت حورانى*، شرق‌شناس مشهور، برادر کوچک‌تر او بود. جرج پس از گذراندن تحصیلات ابتدایى در دیدزبرى، به دبیرستان میل هیل واقع در حومه لندن رفت و در آنجا یک دوره فشرده زبان یونانى و لاتین را گذراند. از 1932 تا 1936/ 1311ـ1315ش، در بلیول‌کالج آکسفورد به تحصیل ادبیات و تاریخ یونان و روم و فلسفه جدید پرداخت. در تابستان 1934/ 1313ش، به لبنان رفت و ضمن آن، سفرهاى کوتاهى به فلسطین و مصر کرد. سپس به تشویق پروفسور فیلیپ خورى حِتّى، تصمیم گرفت تحصیلاتش را در گروه مطالعات شرقى دانشگاه پرینستون ادامه دهد. وى زبان عربى و تاریخ خاور نزدیک را به صورت فشرده آموخت و هفت ماه در دانشگاه امریکایى بیروت مطالعه کرد.حورانى‌در 1939/ 1318ش از پرینستون درجه دکترى گرفت. عنوان رساله او >دریانوردى عرب در اقیانوس هند در سده‌هاى نهم و دهم میلادى< بود. وى در همان سال، تدریس در کالج عربى دولت انگلیس در بیت‌المقدّس را آغاز کرد و در آنجا یونانى، لاتین، منطق و تاریخ فلسفه درس داد. با پایان قیمومت بریتانیا بر فلسطین و شکل‌گیرى رژیم اشغالگر اسرائیل در 1948/ 1327ش، حورانى به انگلستان بازگشت و در آکسفورد مشغول به کار شد. در 1950/ 1329ش، به دعوت پروفسور جورج گلن‌کمرون به‌تدریس عربى در دانشگاه میشیگان در ان‌اربر پرداخت. در آنجا، استادیار و بعد استاد تمام شد. او و همکارانش گروه مطالعات خاور نزدیک را در دانشگاه میشیگان بنیاد نهادند. در 1952/ 1331ش دوره درسى در فلسفه اسلامى برگزار کرد و تا 1967/ 1346ش در آنجا فعال بود.حورانى در این دوره چند بار به مصر و شامات سفر کرد. مهم‌ترین سفرش در 1956/ 1335ش به مصر بود که از نزدیک شاهد بحران کانال سوئز بود. او که به تازگى شهروند امریکا شده بود، در مقابل انگلیس جانب مصریها را گرفت. در این زمان، در دانشگاه امریکایى قاهره سخنرانیهایى درباره ابن‌رشد کرد. در بازگشت به دانشگاه میشیگان، از 1964 تا 1970/ 1343ـ 1349ش دبیر بخش خاور نزدیک اسلامى >مجله انجمن شرق‌شناسى امریکا< بود. در 1967/ 1346ش، در گروه فلسفه دانشگاه دولتى نیویورک سخنرانى کرد و در پى آن، به خواهش رئیس این دانشگاه تا 1983/ 1362ش، در همان گروه تدریس نمود.حورانى در 1970/ 1349ش، با همکارى محسن مهدى و پرویز مروج، انجمن مطالعه فلسفه و علوم اسلامى و مجموعه «مطالعات در فلسفه و علوم اسلامى» را تأسیس کرد. در این مجموعه، او در 1975/ 1354ش، >مقالاتى در فلسفه و کلام اسلامى< را منتشر ساخت.حورانى در 1969/ 1348ش به ریاست انجمن مطالعات خاورمیانه برگزیده شد و از 1978 تا 1979/ 1357ـ1358ش، رئیس انجمن شرق‌شناسى امریکا بود. در 1980/ 1359ش، رتبه استادى ممتاز در تفکر و تمدن اسلامى به او اعطا شد. در 1984/ 1363ش، به افتخار حورانى جشن‌نامه‌اى به نام >کلام و فلسفه اسلامى< منتشر کردند. وى در 19 سپتامبر 1984/ 28 شهریور 1363 بر اثر بیمارى قلبى درگذشت. او را به‌سبب رعایت انصاف و بى‌طرفى علمى در تحقیقاتش ستوده‌اند.آثار علمى حورانى مشتمل است بر: 1) دریانوردى عرب در دریاى هند، در روزگار باستان و در نخستین سده‌هاى میانه، که در 1951/ 1330ش در انتشارات دانشگاه پرینستون منتشر و در 1963/ 1342ش تجدید چاپ شد و در 1995/ 1374ش چاپ ویراسته و بسط‌یافته آن، به کوشش جان کارزول، در پرینستون منتشر گردید. حورانى در این کتاب ابتدا راههاى تجارى پیش از اسلام، یعنى دریانوردى یونانیان و رومیان و ساسانیان و بیزانسیان و سپس راههاى تجارى دوره خلفا را شرح داده و به ویژه به تجارت ایرانیان و عربها با خاور دور و افریقاى شرقى و سایر سواحل افریقا پرداخته و تأکید کرده است که بیشتر ناخداها نام ایرانى داشتند. وى در نهایت، کشتیهاى عربى و پارسى و تجهیزاتشان را وصف کرده است. محمد مقدّم این کتاب را در 1338ش با عنوان دریانوردى عرب در دریاى هند، در روزگار باستان و در نخستین سده‌هاى میانه، به فارسى ترجمه کرد. ترجمه عربى آن با عنوان العرب و الملاحة فى المحیط الهندى فى العصور القدیمة و اوائل القرون الوسطى، به‌قلم یعقوب بکر در 1958/ 1337ش در مصر انتشار یافت.2) اولین و مهم‌ترین کتاب حورانى درباره اخلاق، >ارزش اخلاقى< است که در 1956/ 1335ش منتشر شد. او در این اثر به شرح و بسط نوعى اخلاق نزدیک به فایده‌گرایى پرداخته و در نهایت مسئله اختلاف‌نظر اخلاقى ناشى از تکثر ادیان را مطرح کرده و راه‌حل آن را تنها یک نظریه اخلاقى فایده‌گرایانه برشمرده است.3) حورانى در 1959/ 1338ش، فصل المقال ابن‌رشد را به ضمیمه فصلى از کتاب الکشف عن مناهج الادله، در لیدن چاپ کرد. دو سال بعد، ترجمه انگلیسى آن را در لندن منتشر ساخت.4) در 1971/ 1350ش، حورانى کتاب >عقل‌گرایى اسلامى: فلسفه اخلاق عبدالجبار< را در آکسفورد منتشر کرد که در آن، المغنى اثر قاضى عبدالجبار معتزلى، چاپ جرج قَنَواتى و فؤاد سید، را مبنا قرار داد. حورانى در این کتاب، به تفصیل و ژرف‌کاوانه، برداشت فلسفى ـ عقلى قاضى عبدالجبار از اخلاق اسلامى را وصف کرده و در پایان، به مقایسه‌اى کوتاه بین آن و نظریه‌هاى اخلاقى غربى پرداخته است.5) در 1975/ 1354ش، حورانى >مقالاتى درباره فلسفه و علوم اسلامى< را منتشر کرد. این اثر مشتمل است بر سخنرانیهاى دو همایش درباره این موضوع که در 1970/ 1349 و 1971/ 1350ش در دو دانشگاه امریکا برگزار شده بود. مقالاتى از خود حورانى، لوئى گارده، سیدحسین نصر، پرویز مروج و فضل‌الرحمان در آن آمده است.حورانى درباره جنبه‌هاى اخلاقى کلام و فلسفه اسلامى مقاله‌هاى بسیارى منتشر کرده، که مهم‌ترین آنها در 1985/ 1364ش در کتاب >عقل و سنّت در اخلاق اسلامى< (تجدید چاپ در 2007) به‌چاپ رسیده است (براى مشخصات مهم‌ترین مقاله‌ها و نوشته‌هاى دایرة‌المعارفى حورانى رجوع کنید به مارمورا، 1984، ص 7ـ10).منابع:Michael E. Marmura, "A biographical sketch of George F. Hourani and a bibliography", in Islamic theology and philosophy: studies in honor of George F. Hourani, ed. Michael E. Marmura, Albany, NewYork: State University of NewYork Press, c1984; idem, "George Fadlo Hourani: June 3, 1913- September 19, 1984", Journal of the American oriental society, vol. 105, no.1 (January-March 1985).
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

رلاند پیچ

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 14
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده