حورانی آلبرت

معرف

نویسنده‌ و پژوهشگر مسائل خاورمیانه
متن
حورانى، آلبرت، نویسنده‌ و پژوهشگر مسائل خاورمیانه. او در 14 جمادى‌الاولى 1333/ 31 مارس 1915 در شهر منچستر انگلیس، از پدر و مادرى مسیحى، به‌دنیا آمد. پیشتر خانواده‌اش از جنوب لبنان به انگلیس مهاجرت کرده و مذهب خود را از ارتدوکس به پروتستان تغییر داده بودند و پدرش ارشد کلیساى محله خود در شهر منچستر بود (یوسف، ص 86؛ فواز، 2000؛ هاپوود، ص 26). حورانى پس از گذراندن تحصیلات اولیه در منچستر، براى ادامه تحصیل به لندن رفت و از 1312ش/ 1933 در کالج مادلن، در دانشگاه آکسفورد، در رشته‌هاى فلسفه، علوم سیاسى و اقتصاد تحصیل نمود و با کسانى چون چارلز عیساوى (عیسوى)، که بعدها از خاورمیانه‌شناسان برجسته شد، آشنا گردید. او در 1315ش/1936 از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شد (رجایى، ص 686؛ فواز، 2000؛ یوسف، همانجا).حورانى پس از آن به لبنان رفت و دو سال در دانشگاه امریکایى بیروت، در رشته علوم سیاسى، تدریس کرد. با شروع جنگ جهانى دوم در 1318ش/1939، به لندن بازگشت و تا 1322ش/ 1943 در مؤسسه سلطنتى امور بین‌المللى، زیرنظر آرنولد توینبى و همیلتون گیب، از خاورشناسان معروف، به پژوهش پرداخت (فواز، 2000؛ رجایى، ص 686ـ687). وى از 1322 تا 1324ش/ 1943ـ1945 نیز در دفتر نماینده دولت انگلیس در قاهره و پس از آن در دفتر عرب در لندن به تحقیق اشتغال داشت. در 1327ش/1948 عضو هیئت علمى کالج مادلن گردید و در 1332ش/1953، در همین دانشگاه، به عنوان نخستین مدیر مرکز ]مطالعات[ خاورمیانه در کالج سنت آنتونى برگزیده شد. وى در پیشرفت مطالعات خاورمیانه سهم بسزایى داشت، تا اینکه در 1359ش/1980 بازنشسته شد (فواز، 2000؛ رجایى، ص 687). پس از بازنشستگى همچنان به فعالیتهاى علمى ادامه داد و گاهى، در سمت استاد مدعو، در دانشگاههایى چون دانشگاه شیکاگو و هاروارد تدریس کرد. دانشگاه هاروارد کوشید وى را براى مدیریت مرکز مطالعات خاورمیانه جذب کند، اما او نپذیرفت (رجایى، همانجا). حورانى در 27 دى 1371/ 17 ژانویه 1993 در آکسفورد درگذشت (فواز، 2000).از او آثار مهمى به‌جا مانده است که برخى از آنها عبارت‌اند از : )سوریه و لبنان، )اقلیتها در جهان عرب(، )نگرشى تاریخى(، )فکر عربى در عصر لیبرالى: 1798ـ 1939(، )اروپا و خاورمیانه(، )ظهور خاورمیانه جدید(، تاریخ مردمان عرب، )اسلام در اندیشه اروپایى( (رجوع کنید به رجایى، ص 688؛ ویلسون، ص 553ـ 563).حورانى در نوشته‌هاى خود به معرفى مردم خاورمیانه و اندیشه‌هاى آنان و طرحها و راههاى آنان براى تمدن‌سازى پرداخته و همچنین درک دانشمندان اروپایى را از خاورمیانه و اسلام بررسى کرده است. وى، مانند ابن‌خلدون* و آرنولد توینبى، در آثار خود واحد مطالعه را تمدن و حوزه تمدنى قرار داده است؛ حوزه تمدنى و تمدن مورد نظر او جهانى است که براساس آموزه اسلام و به وساطت زبان عربى شکل گرفته و به عنوان جهان اسلام قابل تعریف و شناسایى است (رجایى، ص 690).از دیدگاه حورانى (1996، ص 7ـ12)، اگرچه آشنایى اروپاییان با اسلام در ابتدا بسیار ناقص و غیراصولى بود و ده قرن با جهان اسلام در چالش مذهبى و فکرى بودند، اما از قرن دهم/ شانزدهم به بعد آشنایى آنان با اسلام بیشتر شد و پژوهشهاى جدّى و گسترده‌اى براى درک بیشتر ماهیت اسلام انجام دادند (نیز رجوع کنید به همو، 1980، ص 1ـ18). از سوى دیگر، در جهان اسلام نیز اندیشمندان مسلمان ضمن آشنایى با آموزه‌هاى غربى، براى برون‌رفت از بحرانهاى پیشِرو و رفع موانع پیشرفت سه راهکار در پیش گرفتند: گروهى که جهان جدید و تحولات کشورهاى غربى را نماینده فرهنگ بشرى، فضائل مدنى و دموکراسى تلقى مى‌کردند غرب‌گرایى را در پیش گرفتند. گروه دوم راز عقب‌ماندگى مسلمانان را دورى از آموزه‌هاى اسلامى مى‌دانستند و در پى احیاى تعلیمات اسلامى بودند و گروه سوم راه رهایى را در روى آوردن جهان عرب به ملى‌گرایى عربى و اتحاد عرب براساس زبان مشترک مى‌دانستند (حورانى، 2002الف، ص 67، 103، 245؛ نیز رجوع کنید به رجایى، ص 697ـ698).حورانى ( 2002ب، ص 58) توضیح داده است که مفهوم ملى‌گرایى مدرن براساس زبان مشترک و جامعه سیاسىِ کاملاً مجزا، در جهان اسلام پدید نیامد. او ( 2002الف، ص 341ـ343) از سه نوع ملى‌گرایى در منطقه خاورمیانه نام مى‌برد که به ترتیب زمان ظهورشان عبارت‌اند از: نوعى ملى‌گرایى که وى از آن به ملى‌گرایى دینى یاد مى‌کند؛ ملى‌گرایى سرزمینى یا منطقه‌گرایانه، که به عقیده او شباهتهایى با ملى‌گرایى اروپایى دارد؛ و ملى‌گرایى قومى و زبانى که در عصر حاضر نیرومندترین و نافذترین نوع تفکر سیاسى در خاورمیانه است.به‌طور کلى، آثار حورانى منشأ بسیارى از اندیشه‌هاى تازه و مباحث جدّى شده است. بسیارى از دانشجویان و نویسندگان امور خاورمیانه، او را پدر فکرى خود به‌شمار آورده و مشى او را دنبال نموده‌اند. رسانه‌هاى گروهى نیز همواره با وى درباره خاورمیانه مشورت مى‌کردند (رجایى، ص 688ـ689).منابع: فرهنگ رجایى، «دانشورى و تمدن‌سازى: آلبرت حورانى، یک الگوى دانشگاهى»، فصلنامه خاورمیانه، سال 2، ش 3 (پاییز 1374)؛ محمدخیر یوسف، تکملة معجم‌المؤلفین، بیروت 1418/1997؛Leila Fawaz, "Albert Hourani biography", MESA: Middle East Studies Association, 2000. Retrieved June.21, 2009, from http://www.mesa. arizona. edu/excellence/ houranibio.htm; Derek Hopwood, "Albert Hourani: Islam, Christianity and Orientalism", St. Antony's College, St. Antony's College record 2003. Retrieved June. 21, 2009, from http://www.sant.ox. uk/ antonians/ record 2003. pdf; Albert Hourani, Arabic thought in the liberal age: 1798-1939, Cambridge 2002a; idem, Europe and the Middle East, Berkeley, Calif. 1980; idem, A history of the Arab peoples, London 2002b; idem, Islam in European thought, Cambridge 1996; Mary C. Wilson, "Bibliography of published works by A.H. Hourani", International journal of Middle East studies, vol.16. no.4, (Nov. 1984).
نظر شما
مولفان
محمد مالکی ,
گروه
رده موضوعی
جلد14
تاریخ93
وضعیت چاپ
  • چاپ شده