حورانی آلبرت
معرف
نویسنده‌ و پژوهشگر مسائل خاورمیانه
متن
حورانى، آلبرت، نویسنده‌ و پژوهشگر مسائل خاورمیانه. او در 14 جمادى‌الاولى 1333/ 31 مارس 1915 در شهر منچستر انگلیس، از پدر و مادرى مسیحى، به‌دنیا آمد. پیشتر خانواده‌اش از جنوب لبنان به انگلیس مهاجرت کرده و مذهب خود را از ارتدوکس به پروتستان تغییر داده بودند و پدرش ارشد کلیساى محله خود در شهر منچستر بود (یوسف، ص 86؛ فواز، 2000؛ هاپوود، ص 26). حورانى پس از گذراندن تحصیلات اولیه در منچستر، براى ادامه تحصیل به لندن رفت و از 1312ش/ 1933 در کالج مادلن، در دانشگاه آکسفورد، در رشته‌هاى فلسفه، علوم سیاسى و اقتصاد تحصیل نمود و با کسانى چون چارلز عیساوى (عیسوى)، که بعدها از خاورمیانه‌شناسان برجسته شد، آشنا گردید. او در 1315ش/1936 از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شد (رجایى، ص 686؛ فواز، 2000؛ یوسف، همانجا).حورانى پس از آن به لبنان رفت و دو سال در دانشگاه امریکایى بیروت، در رشته علوم سیاسى، تدریس کرد. با شروع جنگ جهانى دوم در 1318ش/1939، به لندن بازگشت و تا 1322ش/ 1943 در مؤسسه سلطنتى امور بین‌المللى، زیرنظر آرنولد توینبى و همیلتون گیب، از خاورشناسان معروف، به پژوهش پرداخت (فواز، 2000؛ رجایى، ص 686ـ687). وى از 1322 تا 1324ش/ 1943ـ1945 نیز در دفتر نماینده دولت انگلیس در قاهره و پس از آن در دفتر عرب در لندن به تحقیق اشتغال داشت. در 1327ش/1948 عضو هیئت علمى کالج مادلن گردید و در 1332ش/1953، در همین دانشگاه، به عنوان نخستین مدیر مرکز ]مطالعات[ خاورمیانه در کالج سنت آنتونى برگزیده شد. وى در پیشرفت مطالعات خاورمیانه سهم بسزایى داشت، تا اینکه در 1359ش/1980 بازنشسته شد (فواز، 2000؛ رجایى، ص 687). پس از بازنشستگى همچنان به فعالیتهاى علمى ادامه داد و گاهى، در سمت استاد مدعو، در دانشگاههایى چون دانشگاه شیکاگو و هاروارد تدریس کرد. دانشگاه هاروارد کوشید وى را براى مدیریت مرکز مطالعات خاورمیانه جذب کند، اما او نپذیرفت (رجایى، همانجا). حورانى در 27 دى 1371/ 17 ژانویه 1993 در آکسفورد درگذشت (فواز، 2000).از او آثار مهمى به‌جا مانده است که برخى از آنها عبارت‌اند از : >سوریه و لبنان، >اقلیتها در جهان عرب<، >نگرشى تاریخى<، >فکر عربى در عصر لیبرالى: 1798ـ 1939<، >اروپا و خاورمیانه<، >ظهور خاورمیانه جدید<، تاریخ مردمان عرب، >اسلام در اندیشه اروپایى< (رجوع کنید به رجایى، ص 688؛ ویلسون، ص 553ـ 563).حورانى در نوشته‌هاى خود به معرفى مردم خاورمیانه و اندیشه‌هاى آنان و طرحها و راههاى آنان براى تمدن‌سازى پرداخته و همچنین درک دانشمندان اروپایى را از خاورمیانه و اسلام بررسى کرده است. وى، مانند ابن‌خلدون* و آرنولد توینبى، در آثار خود واحد مطالعه را تمدن و حوزه تمدنى قرار داده است؛ حوزه تمدنى و تمدن مورد نظر او جهانى است که براساس آموزه اسلام و به وساطت زبان عربى شکل گرفته و به عنوان جهان اسلام قابل تعریف و شناسایى است (رجایى، ص 690).از دیدگاه حورانى (1996، ص 7ـ12)، اگرچه آشنایى اروپاییان با اسلام در ابتدا بسیار ناقص و غیراصولى بود و ده قرن با جهان اسلام در چالش مذهبى و فکرى بودند، اما از قرن دهم/ شانزدهم به بعد آشنایى آنان با اسلام بیشتر شد و پژوهشهاى جدّى و گسترده‌اى براى درک بیشتر ماهیت اسلام انجام دادند (نیز رجوع کنید به همو، 1980، ص 1ـ18). از سوى دیگر، در جهان اسلام نیز اندیشمندان مسلمان ضمن آشنایى با آموزه‌هاى غربى، براى برون‌رفت از بحرانهاى پیشِرو و رفع موانع پیشرفت سه راهکار در پیش گرفتند: گروهى که جهان جدید و تحولات کشورهاى غربى را نماینده فرهنگ بشرى، فضائل مدنى و دموکراسى تلقى مى‌کردند غرب‌گرایى را در پیش گرفتند. گروه دوم راز عقب‌ماندگى مسلمانان را دورى از آموزه‌هاى اسلامى مى‌دانستند و در پى احیاى تعلیمات اسلامى بودند و گروه سوم راه رهایى را در روى آوردن جهان عرب به ملى‌گرایى عربى و اتحاد عرب براساس زبان مشترک مى‌دانستند (حورانى، 2002الف، ص 67، 103، 245؛ نیز رجوع کنید به رجایى، ص 697ـ698).حورانى ( 2002ب، ص 58) توضیح داده است که مفهوم ملى‌گرایى مدرن براساس زبان مشترک و جامعه سیاسىِ کاملاً مجزا، در جهان اسلام پدید نیامد. او ( 2002الف، ص 341ـ343) از سه نوع ملى‌گرایى در منطقه خاورمیانه نام مى‌برد که به ترتیب زمان ظهورشان عبارت‌اند از: نوعى ملى‌گرایى که وى از آن به ملى‌گرایى دینى یاد مى‌کند؛ ملى‌گرایى سرزمینى یا منطقه‌گرایانه، که به عقیده او شباهتهایى با ملى‌گرایى اروپایى دارد؛ و ملى‌گرایى قومى و زبانى که در عصر حاضر نیرومندترین و نافذترین نوع تفکر سیاسى در خاورمیانه است.به‌طور کلى، آثار حورانى منشأ بسیارى از اندیشه‌هاى تازه و مباحث جدّى شده است. بسیارى از دانشجویان و نویسندگان امور خاورمیانه، او را پدر فکرى خود به‌شمار آورده و مشى او را دنبال نموده‌اند. رسانه‌هاى گروهى نیز همواره با وى درباره خاورمیانه مشورت مى‌کردند (رجایى، ص 688ـ689).منابع: فرهنگ رجایى، «دانشورى و تمدن‌سازى: آلبرت حورانى، یک الگوى دانشگاهى»، فصلنامه خاورمیانه، سال 2، ش 3 (پاییز 1374)؛ محمدخیر یوسف، تکملة معجم‌المؤلفین، بیروت 1418/1997؛Leila Fawaz, "Albert Hourani biography", MESA: Middle East Studies Association, 2000. Retrieved June.21, 2009, from http://www.mesa. arizona. edu/excellence/ houranibio.htm; Derek Hopwood, "Albert Hourani: Islam, Christianity and Orientalism", St. Antony's College, St. Antony's College record 2003. Retrieved June. 21, 2009, from http://www.sant.ox. uk/ antonians/ record 2003. pdf; Albert Hourani, Arabic thought in the liberal age: 1798-1939, Cambridge 2002a; idem, Europe and the Middle East, Berkeley, Calif. 1980; idem, A history of the Arab peoples, London 2002b; idem, Islam in European thought, Cambridge 1996; Mary C. Wilson, "Bibliography of published works by A.H. Hourani", International journal of Middle East studies, vol.16. no.4, (Nov. 1984).
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

محمد مالکی

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 14
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده