حمیده بربریه
معرف
مادر امام کاظم علیه‌السلام
متن
حمیده بربریه، مادر امام کاظم علیه‌السلام. او دختر صاعد اندلسى و از نژاد بربر بود (دلائل الامامة، ص 307؛ ابن‌شهرآشوب، ج 4، ص 323). تاریخ تولد و وفات و زادگاه او مشخص نیست. او کنیزى پاک‌دامن بود که به دستور امام باقر علیه‌السلام خریدارى شد و به عقد امام صادق علیه‌السلام درآمد. هنگام خریدارى، امام باقر علیه‌السلام او را حمیده در دنیا و محموده در آخرت نامید (رجوع کنید به کلینى، ج 1، ص 476ـ477؛ دلائل‌الامامة، ص 308). امام صادق علیه‌السلام حمیده را پاک از هر پلیدى مى‌دانست که به‌سبب کرامت الهى، ملائکه از او محافظت کرده‌اند تا به امام صادق علیه‌السلام برسد. وى ازاین‌رو به «حمیده مُصَفّاة» ملقب شد (رجوع کنید به کلینى، ج 1، ص 477؛ دلائل‌الامامة، همانجا؛ ابن‌شهرآشوب، ج 1، ص 266). لقب دیگر او لُؤلُؤَة است (رجوع کنید به ابن‌شهرآشوب، ج 4، ص 323). حمیده از جمله کسانى بود که امام صادق علیه‌السلام هنگام وفات او را وصى خود قرار داد (رجوع کنید به مفید، ص 71؛ طوسى، 1411، ص 108). روایت شده است که امام صادق علیه‌السلام در هنگام حج، پاسخِ حُکمى را به همسر خود، حمیده، ارجاع داد (رجوع کنید به کلینى، ج 4، ص 301؛ طوسى، 1401، ج 5، ص410). همچنین گفته شده است امام صادق مادرش امّفروه و همسرش حمیده را براى شرکت در مراسم سوگوارى مردم مدینه (حقوقُ اهل‌المدینة) مى‌فرستاد (کلینى، ج 3، ص 217؛ ابن‌بابویه، 1404، ج 1، ص 178). ابوبصیر از حمیده روایتى درباره اهمیت نماز، از امام صادق علیه‌السلام نقل کرده است (رجوع کنید به الاصول الستة عشر، ص 310؛ برقى، ج 1، ص80؛ ابن‌بابویه، 1368ش، ص 228). حمیده چهار فرزند داشت: امام موسى کاظم علیه‌السلام، اسحاق معروف به مؤتَمَن، محمد دیباج و فاطمه (رجوع کنید به ابن‌بابویه، 1363ش، ج 1، ص 105؛ طبرسى، ج 1، ص 546؛ ابن‌عِنَبَه، ص 245، 249).منابع: ابن‌بابویه، ثواب‌الاعمال و عقاب‌الاعمال، قم 1368ش؛ همو، عیون اخبارالرضا، چاپ مهدى لاجورى، قم 1363ش؛ همو، کتاب مَن لایَحضُرُه الفقیه، چاپ على‌اکبر غفارى، قم 1404؛ ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ابى‌طالب، چاپ هاشم رسولى محلاتى، قم ]بى‌تا.[؛ ابن‌عِنَبَه، عمدة‌الطالب فى انساب آل ابى‌طالب، چاپ محمدحسن آل طالقانى، نجف 1380/1961؛ الاختصاص، ]منسوب به[ محمدبن محمد مفید، چاپ على‌اکبر غفارى، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ]بى‌تا.[؛ الاصول الستة عشر من الاصول الاولیة: مجموعة من کتب الروایة الاولیة فى عصرالائمة المعصومین علیه‌السلام، چاپ ضیاءالدین محمودى، قم 1381ش؛ احمدبن محمد برقى، کتاب‌المحاسن، چاپ جلال‌الدین محدث ارموى، تهران 1330ش؛ دلائل الامامة، ]منسوب به [محمدبن جریر طبرى آملى، قم: مؤسسة البعثة، 1413؛ فضل‌بن حسن طبرسى، اعلام الورى باعلام الهدى، قم 1417؛ محمدبن حسن طوسى، تهذیب الاحکام، چاپ حسن موسوى‌خرسان، بیروت 1401/ 1981؛ همو، کتاب‌الغیبة، چاپ عباداللّه طهرانى و على احمد ناصح، قم 1411؛ کلینى؛ محمدبن محمد مفید، الفصول العشرة فى الغیبة، چاپ فارس حسون، ]قم[ 1413.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

فاطمه صادق

حوزه موضوعی

قرآن و حدیث

رده های موضوعی
جلد 14
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده