حمید کشمیری ملاحمیدالله
معرف
نویسنده و بزرگ‌ترین حماسه‌سراى کشمیر در سده سیزدهم
متن
حمید کشمیرى، ملاحمیداللّه، نویسنده و بزرگ‌ترین حماسه‌سراى کشمیر در سده سیزدهم. پدرش، مولوى حمایت‌اللّه، از علماى معروف کشمیر بود.از تاریخ تولد وى اطلاعى در دست نیست. او در دهکده نوپگ در کشمیر، در خانواده‌اى علمى و مذهبى به دنیا آمد. در اسلام‌آباد کشمیر علوم دینى و ادبى را آموخت. کشمیرى به زبان فارسى و عربى تسلط داشت و با توجه به کاربرد واژه‌هاى پشتو در شعرش، به نظر مى‌رسد که با این زبان نیز آشنا بوده است (رجوع کنید به ظهورالدین احمد، ج 4، ص 272؛ آفاقى کشمیرى، ص 4؛ حبیب، ص 55). او با حکمرانان وقت، سیکها، مخالف بود و بر ضد آنان در کشمیر قیام کرد. مدتى به دربار افغان پیوست، اما به اسلام‌آباد برگشت و به تدریس پرداخت (ظهورالدین احمد، همانجا). وى به سلسله نقشبندیه وابسته بود و در اکبرنامه (ص 5ـ11) آنها را ستایش کرده است.معروف‌ترین اثر کشمیرى، اکبرنامه است که در 1260، در بحر متقارب مقصور، و به پیروى از شاهنامه فردوسى* سروده شده است و به همین سبب او را فردوسى کشمیر لقب داده‌اند (آفاقى‌کشمیرى، همانجا). در اکبرنامه به جنگ اول افغانها و انگلستان پرداخته شده است. این منظومه از 1327 به مدت دو سال و نیم در مجله آریانا در کابل به چاپ مى‌رسید و سپس انجمن تاریخ افغانستان آن را در هزار نسخه چاپ کرد (کابل 1330ش).اثر دیگر او چاى‌نامه است که در برابر ساقینامه ظهورى ترشیزى* سروده شده و نسخه‌اى از آن در کتابخانه شیخوپوره موجود است. دیگر آثار منظوم اوست: بى‌پوچ‌نامه/ بى‌بوج نامه که هرج و مرج و بى‌نظمى کشمیر را نشان مى‌دهد، و شکرستان (راشدى، بخش 1، ص 216).وى دو اثر منثور نیز دارد: ناپُرسان‌نامه، که آن را بهترین نثر طنزآمیز کشمیر دانسته‌اند؛ و دستورالعمل (رجوع کنید به منزوى، ج 8، ص 1278؛ تیکو، ص 162؛ آفاقى‌کشمیرى، ص 5؛ راشدى، همانجا). حمید کشمیرى در 1264، یعنى چهار سال بعد از اتمام اکبرنامه، در کشمیر وفات یافت (راشدى، بخش 1، ص 215؛ آفاقى‌کشمیرى، ص 4).منابع: صابر آفاقى‌کشمیرى، «حمید کشمیرى، یا، فردوسى کشمیر»، آریانا، سال 28، ش 1 (دلو و حوت 1348)؛ گردارى لعل تیکو، برگزیده از پارسى‌سرایان کشمیر، تهران 1342ش؛ اسداللّه حبیب، «جنبش جنگنامه‌سرایى در شعر درى سده نزده افغانستان»، خراسان، سال 2، ش 1 (جدى ـ حوت 1360)؛ حمیداللّه‌بن حمایت‌اللّه حمید کشمیرى، اکبرنامه: اثر منظوم حمید کشمیرى، به‌تصحیح محمد ابراهیم خلیل و به اهتمام محمدشفیع رهگذر، ]کابل[ 1330ش؛ حسام‌الدین راشدى، تذکره شعراى کشمیر، بخش 1، لاهور 1983؛ ظهورالدین احمد، پاکستان‌مین فارسى ادب، ج 4، لاهور 1985؛ احمد منزوى، فهرست مشترک نسخه‌هاى خطى فارسى پاکستان، اسلام‌آباد 1362ـ1370ش.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

فیروزه دلفانی

حوزه موضوعی

ادبیات و زبان ها

رده های موضوعی
جلد 14
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده