حمید بن ثورهلالی
معرف
از شعراىُ مُخَضْرَم*
متن
حُمَید بن ثَورهلالى، از شعراىُ مُخَضْرَم*. در منابع نام جدش عبداللّه و همچنین حَزْن ضبط شده است (براى نمونه رجوع کنید به ابوالفرج اصفهانى، ج 4، ص 356؛ یاقوت حموى، ج 3، ص 1222؛ ابن‌اثیر، ج 2، ص 76). حمید شاعر مشهور دوره اسلامى از قبیله بنى‌عامر* است (رجوع کنید به ابن‌قتیبه، ج 1، ص 390؛ ابن‌عساکر، ج 15، ص 269). کنیه‌اش ابوالمُثَنّى، ابوالأخضر، ابوخالد و ابولاحق ذکر شده است (رجوع کنید به بکرى، ج 1، ص 376؛ ابن‌عساکر؛ ابن‌اثیر، همانجاها).حمید در جنگ حنین* (سال هشتم هجرت) به همراه کفار شرکت داشت، اما پس از آن اسلام آورد (ابن‌عبدالبرّ، قسم 1، ص 377؛ ابن‌اثیر، همانجا) و نزد پیامبر رفت و ابیاتى سرود (رجوع کنید به ابن‌عبدالبرّ؛ ابن‌عساکر، همانجاها؛ قس ابن‌حجر عسقلانى، ج 1، ص 356، که این نقل را ضعیف خوانده است).حمید، خلیفه دوم و سوم را درک نمود و نزد آنان ابیاتى سرود و از برخى خلفاى بنى‌امیه نیز به سبب سروده‌هایش صله گرفت (رجوع کنید به ابوالفرج اصفهانى، ج 4، ص 356ـ358؛ ابن‌عبدالبرّ، قسم 1، ص 378؛ ابن‌عساکر، ج 15، ص 269، 273ـ274).ابن‌سلام جمحى (متوفى 231؛ ص 495) وى را در طبقه چهارم شعراى اسلامى قرار داده است. اشعار حمید در بردارنده بسیارى از مضامین شعرى، مانند فخر و حماسه و هجا، است اما وصف و غزل بیش از دیگر مضامین در اشعارش به چشم مى‌خورد (حُمَیدبن‌ثَورِ هلالى، ص ز؛ فرّوخ، ج 1، ص 286). بسیارى شعر او را با اشعار حُمید اَرْقَط، شاعر رجزسراى دوره اموى (رجوع کنید به سزگین، ج 2، جزء3، ص30؛ د. اسلام، چاپ دوم، ذیل «حُمید الارقط»)، اشتباه گرفته‌اند (حمیدبن ثورهلالى، مقدمه میمنى، ص 5).ابوعمرو شیبانى (متوفى 206)، اصمعى (متوفى 216)، ابن‌سکّیت (متوفى 244) و ابوالحسن على‌بن عبداللّه طوسى (قرن سوم) اشعار حمیدبن ثور را جمع‌آورى کرده‌اند (ابن‌ندیم، ص 179). عبدالعزیز میمنى دیوان حمید را در 1330ش/ 1951 در قاهره به چاپ رساند.منابع: ابن‌اثیر، اسدالغابة فى معرفة الصحابة، چاپ عادل احمد رفاعى، بیروت 1417/1996؛ ابن‌حجر عسقلانى، کتاب الاصابة فى تمییز الصحابة، مصر 1328، چاپ افست بیروت ]بى‌تا.[؛ ابن‌سلام جمحى، طبقات فحول الشعراء، چاپ محمود محمد شاکر، ]قاهره 1952[؛ ابن‌عبدالبرّ، الاستیعاب فى معرفة الاصحاب، چاپ على‌محمد بجاوى، قاهره ]1380/ 1960[؛ ابن‌عساکر، تاریخ مدینة دمشق، چاپ على شیرى، بیروت 1415ـ1421/ 1995ـ2001؛ ابن‌قتیبه، الشعر و الشعراء، چاپ احمد محمد شاکر، ]قاهره[ 1386ـ1387/ 1966ـ1967؛ ابن‌ندیم (تهران)؛ ابوالفرج اصفهانى؛ عبداللّه‌بن عبدالعزیز بکرى، سمط اللالى، چاپ عبدالعزیز میمنى، ]قاهره[ 1354/1936؛ حُمَیدبن ثَورِ هلالى، دیوان، چاپ عبدالعزیز میمنى، قاهره 1371/1951؛ فؤاد سزگین، تاریخ التراث العربى، ج 2، جزء3، نقله الى العربیة محمود فهمى حجازى، ریاض 1403/1983؛ عمر فرّوخ، تاریخ الادب العربى، ج 1، بیروت 1984؛ یاقوت حموى، معجم‌الادباء، چاپ احسان عباس، بیروت 1993؛EI2, s.v. "Humayd al- Arkat" (by J.W. Fuck).
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

مریم شمس فلاورجانی

حوزه موضوعی

ادبیات و زبان ها

رده های موضوعی
جلد 14
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده