حمزه گیلانی
معرف
حمزه گیلانى، #از حکماى شیعى قرن دوازدهم و شاگرد ملامحمدصادق اردستانى*.
متن
حمزه گیلانى، از حکماى شیعى قرن دوازدهم و شاگرد ملامحمدصادق اردستانى*.وى اهل گیلان و ساکن اصفهان بوده و به همین سبب به اصفهانى نیز مشهور است (قزوینى، ص 135 و پانویس 2؛ آقابزرگ طهرانى، 1372ش، ص 228). تاریخ تولد او در منابع ذکر نشده و تاریخ وفات وى را حزین لاهیجى (ص210) اواخر محاصره اصفهان توسط افغانها (1134) گزارش کرده است.ملاحمزه از برترین شاگردان ملامحمدصادق اردستانى بود و در زمان استادش به تبحر در فلسفه مشهور بود (حزین لاهیجى، همانجا؛ قزوینى، ص 136) وى در حوزه فلسفى اصفهان از طبقه‌اى از فیلسوفان به‌شمار مى‌آید که در نضج فلسفه ملاصدرا و شناساندن آن مؤثر بوده‌اند (رجوع کنید به صدرالدین شیرازى، مقدمه آشتیانى، ص صد و نوزده ـ صد و بیست). قزوینى (همانجا) وى را فیلسوفى بزرگ، حکیمى برجسته و محققى ژرف‌اندیش در مسائل حکمى و مطالب عالى دانسته است. از شاگردان او اطلاع چندانى در دست نیست و ظاهرآ ملااسماعیل خواجویى* در محفل علمى او و ملامحمدصادق اردستانى شرکت مى‌کرده است (خواجویى، ج 4، مقدمه آشتیانى، ص 153).از حمزه‌گیلانى این آثار به‌جا مانده است: 1) حکمت صادقیه که تقریر درسهاى ملامحمدصادق اردستانى است. حمزه گیلانى که درواقع فرزند معنوى او به‌شمار مى‌رفته، در خلال تعلیم گرفتن مبحث نفس و قواى انسانى نزد استاد، به امر ایشان به تدوین آن پرداخته است. اما نگارش آن به سبب حمله افغانها به پایان نرسیده است. بعدها ملااسماعیل خواجویى آن را تکمیل کرد و دیباچه آن را ملامحمد على تونى خراسانى، به درخواست وى تدوین کرد و کتاب را الحکمة الصادقیة نامید (رجوع کنید به حمزه گیلانى، ص 9؛ آقابزرگ طهرانى، 1403، ج 7، ص 57ـ58). به نظر آقابزرگ طهرانى (1403، همانجا) رساله منسوب به ملاحمزه گیلانى با عنوان فى تحقیق مطالب النفس و مسائلها باید همان حکمت صادقیه باشد. ترتیب فصول این اثر همانند فن ششم طبیعیات شفاء است (رجوع کنید به قزوینى، ص 136ـ137)، اما از جهت محتوا متأثر از حکمت ذوقى و فلسفه ملاصدراست (صدرالدین شیرازى، همان مقدمه، ص صدوهجده). این رساله در جلد چهارم منتخباتى از آثار حکماى الهى ایران، به همت سیدجلال‌الدین آشتیانى در 1358ش در مشهد چاپ شده است. 2) رسالة فى التشکیک (آقابزرگ طهرانى، 1403، ج 11، ص 148). 3)حواشى بر شفاء ابن‌سینا (حمزه گیلانى، مقدمه آشتیانى، ص 3ـ4). 4)شرح بخش «ان الجوهریة و العرضیة من ثوانى المعقولات» از تجریدالکلام خواجه نصیرالدین طوسى (آقابزرگ طهرانى، 1403، ج 6، ص 32، ج 14، ص 24).منابع: محمدمحسن آقابزرگ طهرانى، الذریعة الى تصانیف الشیعة، چاپ على‌نقى منزوى و احمد منزوى، بیروت 1403/1983؛ همو، طبقات اعلام‌الشیعة: الکواکب المنتشرة فى القرن الثانى بعد العشرة، چاپ على‌نقى منزوى، تهران 1372ش؛ محمدعلى‌بن ابى‌طالب حزین لاهیجى، تاریخ و سفرنامه حزین، چاپ على دوانى، تهران 1375ش؛ حمزه گیلانى، حکمت صادقیه، در منتخباتى از آثار حکماى الهى ایران از عصر میرداماد و میرفندرسکى تا زمان حاضر، ج 4، چاپ جلال‌الدین آشتیانى، مشهد: انجمن فلسفه، 1358ش؛ اسماعیل‌بن محمدحسین خواجویى، ثمرة الفؤاد فى نبذمن مسائل المعاد، در همان؛ محمدبن ابراهیم صدرالدین شیرازى (ملاصدرا)، الشواهد الربوبیة فى المناهج السلوکیة، با حواشى ملاهادى سبزوارى، چاپ جلال‌الدین آشتیانى، تهران 1360ش؛ عبدالنبى‌بن محمدتقى قزوینى، تتمیم امل الآمل، چاپ احمد حسینى، قم 1407.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

شهناز شایان فر

حوزه موضوعی

فلسفه

رده های موضوعی
جلد 14
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده