حماد بن اسامة بن زید قرشی
معرف
محدّث و حافظ کوفى در قرن دوم
متن
حَمّاد بن اُسامَة بن زید قُرَشى، محدّث و حافظ کوفى در قرن دوم. کنیه‌اش ابواُسامه و از موالى بنى‌هاشم* (عباسیان) بود (رجوع کنید به ابن‌سعد، ج 6، ص 394ـ395؛ مِزّى، ج 7، ص 218). به نوشته ذهبى (ج 9، ص 277)، حماد در حدود 120 به‌دنیا آمد. این سخن براساس گفته ابن‌سعد (ج 6، ص 395) است که حماد را در هنگام وفات، هشتاد ساله ذکر کرده است. باتوجه به شهرت حماد به کوفى و اغلب مشایخ وى که محدّثان کوفى بودند (رجوع کنید به مزّى، ج 7، ص 218ـ220)، وى احتمالا در کوفه پرورش یافته، چنان‌که سفیان ثورى او را عاقل‌ترین جوان اهل کوفه خوانده است (همان، ج 7، ص 223). وى از محدّثان مشهورى چون ابواسحاق ابراهیم‌بن محمد فَزارى، سلیمان‌بن مهران مشهور به اَعْمَش، سفیان ثورى و هشام‌بن عروة بن زبیر حدیث نقل کرده است (براى فهرست مشایخ او رجوع کنید به همان، ج 7، ص 218ـ220). از او کسانى چون احمدبن محمدبن حنبل، على‌بن اسحاق مدینى، محمدبن ادریس شافعى، نصربن على جَهضَمى و یحیى‌بن مَعین حدیث نقل کرده‌اند (براى فهرست راویان او رجوع کنید به همان، ج 7، ص220ـ221). ابن‌سعد (همانجا) گفته که حماد احادیث فراوانى روایت کرده است. او حماد را به تدلیس* در حدیث متهم کرده، اما ابن ابى‌حاتم (ج 3، ص 132ـ133)، از قول احمدبن حنبل، حماد را یکى از اَثباتِ نقل حدیث خوانده که هرگز خطا نمى‌کرده و او را به کتابت درست و روایت صحیح احادیث ستوده است. ابن‌حِبّان (ج 6، ص 222) به روایت محدّثان عراقى و خراسانى از حماد اشاره کرده است. ذهبى (ج 9، ص 278) او را فردى آگاه به اخبار و وقایع کوفه معرفى کرده است. حماد به زهد و عبادت مشهور بود و از وى به عنوان یکى از زهاد زمانش یاد شده است (مزّى، ج 7، ص 223). وى در شوال 201 درگذشت و بر جنازه او، محمدبن اسماعیل‌بن على‌بن عبیداللّه‌بن عباس هاشمى، به دلیل سن زیاد و جایگاهش، هرچند در آن هنگام والى کوفه نبود، نماز گزارد (ابن‌سعد، همانجا). نام حماد در سلسله سند روایات کتابهاى شش‌گانه و دیگر آثار حدیثى اهل سنّت آمده است (ذهبى، ج 9، ص 279).منابع: ابن‌ابى‌حاتم، کتاب الجرح و التعدیل، حیدرآباد، دکن 1371ـ 1373/ 1952ـ1953، چاپ افست بیروت ]بى‌تا.[؛ ابن‌حِبّان، کتاب الثقات، حیدرآباد، دکن 1393ـ1403/ 1973ـ1983، چاپ افست بیروت ]بى‌تا.[؛ ابن‌سعد (بیروت)؛ ذهبى؛ یوسف‌بن عبدالرحمان مِزّى، تهذیب‌الکمال فى اسماء الرجال، چاپ بشار عواد معروف، بیروت 1422/2002.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

هادی بِزدی ثانی

حوزه موضوعی

قرآن و حدیث

رده های موضوعی
جلد 14
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده