تحریم سوره
معرف
شصت‌وششمین‌سورة‌قرآن‌کریم‌در ترتیب‌مصحف‌و یکصدوهفتمین‌در ترتیب‌نزول‌
متن
تحریم‌، سوره‌، شصت‌وششمین‌سورة‌قرآن‌کریم‌در ترتیب‌مصحف‌و یکصدوهفتمین‌در ترتیب‌نزول‌. از آخرین‌سوره‌های‌مَدَنی‌است‌. 12 آیه‌، 240 کلمه‌و 1060 حرف‌دارد. آن‌را سورة‌«متحرّم‌» نیز خوانده‌اند (زرکشی‌، ج‌، ص‌؛ فیروزآبادی‌، ج‌، ص‌). نام‌سوره‌از آیة‌نخست‌آن‌گرفته‌شده‌است‌.نخستین‌آیات‌سوره‌به‌ماجرایی‌میان‌پیامبر و برخی‌از همسرانش‌اشاره‌دارد که‌در آنها خداوند به‌پیامبر خطاب‌می‌کند که‌چرا یکی‌از حلالهای‌الاهی‌را بر خود حرام‌کرده‌است‌تا رضایت‌برخی‌همسرانش‌را به‌دست‌آورد، سپس‌به‌آن‌حضرت‌فرمان‌می‌دهد که‌سوگند خود را بشکند. طباطبائی‌(ج‌ 19، ص‌) این‌هشدار و عتاب‌را، به‌دلیل‌آیات‌بعدی‌، در واقع‌متوجه‌همسران‌، و برای‌یاری‌رساندن‌به‌پیامبر دانسته‌است‌. آیات‌سوم‌و چهارم‌سوره‌به‌بخش‌دیگری‌از این‌ ماجرا اشاره‌می‌کند که‌در آن‌یکی‌از همسران‌پیامبر (در تفاسیر: حَفصَه‌) این‌راز پیامبر (احتمالاً تحریم‌آن‌حلال‌ الاهی‌) را با دیگری‌(در تفاسیر: عایشه‌) در میان‌می‌گذارد و قرآن‌کریم‌آن‌دو را به‌توبه‌از آزار پیامبر فرامی‌خواند و می‌گوید که‌در صورت‌همدستی‌شما بر ضد او، خداوند و جبرئیل‌و مؤمنان‌صالح‌و فرشتگان‌پشتیبان‌او هستند. در بارة‌سبب‌نزول‌این‌آیات‌و تعیین‌دقیق‌همسران‌پیامبر که‌در این‌ماجرا دست‌داشته‌اند، روایات‌متعددی‌با مضامین‌مختلف‌نقل‌شده‌است‌( رجوع کنید به طبری‌، ج‌ 28، ص‌ 100ـ 106؛ طبرسی‌، ج‌ 10، ص‌ـ 472). طباطبائی‌(ج‌ 19، ص‌ 337ـ 338، 340) انطباق‌کامل‌بسیاری‌از این‌روایات‌را بر آیات‌یاد شده‌استوار نمی‌داند.در ادامة‌سوره‌، قرآن‌کریم‌مؤمنان‌را به‌دوری‌خود و خانواده‌شان‌از آتش‌جهنم‌و توبة‌نَصوح‌(خالصانه‌) فرامی‌خواند، به‌ایشان‌وعدة‌بهشت‌، عدم‌خِذلان‌و تمامیت‌ نور الاهی‌می‌دهد و پیامبر را به‌جهاد با کافران‌و منافقان‌ و سخت‌گیری‌بر ایشان‌فرمان‌می‌دهد. سه‌آیة‌پایانی‌سوره‌ با ذکر نمونه‌هایی‌چون‌همسر نوح‌، همسر لوط‌، همسر فرعون‌و مریم‌دختر عمران‌ــ که‌دو فرد نخست‌به‌دلیل‌اعمال‌خود اهل‌آتش‌شدند و دو تن‌بعدی‌اهل‌بهشت‌ ــ در صدد بیان‌این‌نکته‌است‌که‌قرابت‌با نیکان‌، بدون‌ایمان‌رستگاری‌نمی‌آورد و انتساب‌به‌مفسدان‌در صورت‌وجود صدق‌و ایمان‌مانع‌رستگاری‌نمی‌گردد.منابع‌: علاوه‌بر قرآن‌؛ محمدبن‌بهادر زرکشی‌، البرهان‌فی‌علوم‌ القرآن‌، چاپ‌محمد ابوالفضل‌ابراهیم‌، بیروت‌1408/1988؛ طباطبائی‌؛ طبرسی‌؛ طبری‌، جامع‌؛ محمدبن‌یعقوب‌فیروزآبادی‌، بصائر ذوی‌التّمییز فی‌لطائف‌الکتاب‌العزیز ، چاپ‌محمدعلی‌نجار، ج‌، قاهره‌1406/1986.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

مرتضی کریمی نیا

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 6
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده