تاریخ مبارکْشاهی
معرف
تاریخ‌ پادشاهان‌ دهلی‌ از ابتدای‌ قرن‌ هفتم‌ تا نیمة‌ قرن‌ نهم‌، به‌ فارسی‌، تألیف‌ یحیی‌بن‌ احمد سرهندی‌ در سدة‌ نهم‌
متن
تاریخ‌ مبارکْشاهی‌ ، تاریخ‌ پادشاهان‌ دهلی‌ از ابتدای‌ قرن‌ هفتم‌ تا نیمة‌ قرن‌ نهم‌، به‌ فارسی‌، تألیف‌ یحیی‌بن‌ احمد سرهندی‌ در سدة‌ نهم‌. این‌ کتاب‌، تاریخ‌ محلی‌ است‌ و مؤلف‌، آن‌ را به‌ معزّالدین‌ مبارک‌شاه‌ (حک : 824 ـ837)، دومین‌ پادشاه‌ از خاندان‌ سیدها (یا بنی‌خِضر)، تقدیم‌ کرده‌ و آن‌ را به‌ نام‌ وی‌، تاریخ‌ مبارک‌شاهی‌ نامیده‌ است‌ (سرهندی‌، ص‌ 3ـ4). از زندگی‌ سرهندی‌ اطلاعی‌ در دست‌ نیست‌. ادعای‌ > تاریخ‌ و فرهنگ‌ مردم‌ هند < (ج‌ 6، ص‌ 4) که‌ او را یگانه‌ مورخ‌ شیعیِ دربار دهلی‌ دانسته‌ از آنرو که‌ در خطبة‌ کتاب‌ نام‌ حضرت‌ علی‌ و دو فرزندش‌، امام‌ حسن‌ و امام‌ حسین‌ علیهم‌السلام‌، را ذکر کرده‌ است‌، با توجه‌ به‌ مضامین‌ خطبة‌ کتاب‌ مقرون‌ به‌ صواب‌ نیست‌ (رجوع کنید به سرهندی‌، ص‌ 1ـ2).سرهندی‌، بخش‌ اعظم‌ تاریخ‌ مبارک‌شاهی‌ را پیش‌ از شعبان‌ 831 نوشت‌ (ص‌ 211). وی‌ در این‌ کتاب‌ پس‌ از بیان‌ سبب‌ تألیف‌ (تدوین‌ تاریخ‌ سلاطینی‌ که‌ «در تختگاه‌ دهلی‌ ضابط‌ بودند»، از ابتدای‌ استقرار حاکمان‌ مسلمان‌ بر این‌ ناحیه‌ تا زمان‌ تألیف‌ کتاب‌)، به‌ فتوحات‌ محمدبن‌ سام‌ غوری‌ (حک : 558 ـ 599) و معزّالدین‌ محمد سام‌غوری‌ (حک : 569 ـ602)، از غوریان‌ یا شَنسَبانیان‌، از آغاز حکومت‌ او بر غزنین‌ (569) پرداخته‌ (ص‌ 5) و سپس‌ رویدادها را تا 838، یعنی‌ ابتدای‌ سلطنت‌ محمدشاه‌ (838 ـ 849)، جانشین‌ مبارک‌شاه‌، ادامه‌ داده‌ است‌ (ص‌ 236 به‌ بعد).بخش‌ ارزشمند این‌ اثر، تاریخ‌ خاندان‌ سیدهاست‌ که‌ حدود یک‌ چهارم‌ کتاب‌ را دربرمی‌گیرد. سرهندی‌ بسیاری‌ از حوادث‌ را دیده‌ یا شنیده‌ بوده‌ است‌ (ص‌ 4) و مطالب‌ او را مورخان‌ بعدی‌ گاه‌ عیناً در کتابهای‌ خود تکرار کرده‌اند، از جمله‌ نظام‌الدین‌ احمد در طبقات‌اکبری‌ و عبدالقادر بداؤنی‌ در منتخب‌التواریخ‌ و ملامحمدشاه‌ در تاریخ‌ فرشته‌ (سرهندی‌، مقدمة‌ هدایت‌ حسین‌، ص‌ VI ). سرهندی‌ از منابع‌ خود فقط‌ از قِران‌السعدینِ امیرخسرو دهلوی‌ نام‌ برده‌ است‌ (رجوع کنید به ص‌ 55).نثر کتاب‌ ساده‌ و بدون‌ عبارت‌پردازی‌ است‌ و مؤلف‌ در بارة‌ رویدادها، از جمله‌ در بارة‌ حملة‌ تیمور به‌ دهلی‌ و فجایع‌ متعاقب‌ آن‌، اظهارنظر نکرده‌ است‌.محمد هدایت‌حسین‌، این‌ کتاب‌ را بر اساس‌ نسخه‌ای‌ که‌ در 957 استنساخ‌ شده‌ بود (همان‌، ص‌ 244)، در 1310ش‌/1931 در کلکته‌ به‌ چاپ‌ رساند. بسو این‌ کتاب‌ را به‌ انگلیسی‌ برگردانیده‌ و با افزودن‌ مقدمه‌ای‌، در 1311ش‌/1932 در بروده‌ منتشر کرده‌ است‌.منابع‌: یحیی‌بن‌ احمدسرهندی‌، تاریخ‌ مبارک‌شاهی‌ ، چاپ‌ محمد هدایت‌ حسین‌، کلکته‌ 1931؛The History and culture of the Indian people , ed. R. C. Majumdar, VI: The Delhi sultanate , Bombay 1967.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

آذرمیدخت مشایخ فریدنی

حوزه موضوعی

تاریخ

رده های موضوعی
جلد 6
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده