بخاراییان سیبریه
معرف
گروه‌ قومی‌ کوچکی‌ از مسلمانان‌ حنفی‌ مذهب‌ سیبریه‌، از بازماندگان‌ تجّار و کاروانیانی‌ که‌ اصل‌ آنها از ترکستان‌ بوده‌ است‌
متن
بُخاراییان‌ سیبریه‌ ، گروه‌ قومی‌ کوچکی‌ از مسلمانان‌ حنفی‌ مذهب‌ سیبریه‌، از بازماندگان‌ تجّار و کاروانیانی‌ که‌ اصل‌ آنها از ترکستان‌ بوده‌ است‌. نام‌ محلی‌ این‌ گروه‌ قومی‌ بُخارلیک‌ و پخارلیک‌ و (در بعضی‌ متون‌ بُخارلیق‌) و نام‌ رسمی‌ آن‌ بخارتسی‌ سیبرسکیه‌ است‌. محل‌ زندگی‌ این‌ قوم‌ مناطق‌ اومسکِ شمالی‌ و تیومن‌ در سیبریة‌ غربی‌ است‌. این‌ گروه‌ قومی‌ از قرن‌ دهم‌/پانزدهم‌ ـ شانزدهم‌ در این‌ مناطق‌ مستقر شده‌ است‌. در آن‌ زمان‌ امیرنشینهای‌ بخارا و سیبریه‌ مناسبات‌ تجاری‌ و اقتصادی‌ فعّالی‌ با یکدیگر داشتند، و کالاهایی‌ چون‌ چرم‌ و خز و ماهی‌ از طریق‌ رود ایرتیش‌ و رودهای‌ قابل‌ قایقرانی‌ به‌ صفحات‌ ترکستان‌ و ماوراءالنهر برده‌ و در عوض‌ محصولاتی‌ چون‌ کاغذ و میوه‌های‌ خشک‌شده‌ و اشیای‌ زینتی‌ و مصنوعات‌ فلزی‌ به‌ سیبریه‌ و نواحی‌ شمالی‌ آورده‌ می‌شد. عده‌ای‌ از بازرگانان‌ بخارایی‌ که‌ بخش‌ عمدة‌ این‌ داد و ستد اقتصادی‌ را در دست‌ داشتند به‌ نواحی‌ اومسک‌ و تیومن‌ کوچ‌ کردند و در آن‌ نقاط‌ ساکن‌ شدند؛ در آنجا با تاتارهای‌ بومی‌ درآمیختند و با گذشت‌ زمان‌ زبان‌ تاتار را برگزیدند و دین‌ اسلام‌ را در میان‌ آنها رواج‌ دادند.آمیزش‌ بخاراییان‌ سیبریه‌ با تاتارها به‌ حدّی‌ است‌ که‌ تعیین‌ کردن‌ عدة‌ آنها عملاً ممکن‌ نیست‌. در سرشماری‌ 1305ش‌/ 1926 دولت‌ شوروی‌، عدة‌ آنها 012 ، 12 تن‌ برآورد شده‌ است‌. از آن‌ پس‌ با توجه‌ به‌ سیاستهای‌ حکومت‌ شوروی‌ در ادغام‌ گروههای‌ کوچک‌ قومی‌ در گروههای‌ بزرگتر و نیز ضرورت‌ آمیزش‌ بیشتر اقوام‌ با یکدیگر، بخاراییان‌ سیبریه‌ به‌ عنوان‌ گروهی‌ مستقل‌ به‌ شمار نیامده‌ و با اقوام‌ تاتار یک‌ گروه‌ شناخته‌ شده‌اند وازینرو آمار دقیقی‌ از آنان‌ در دست‌ نیست‌.از بخاراییانی‌ که‌ نزدیک‌ توبولسک‌ زندگی‌ می‌کنند، گروه‌ مستقلی‌ نیز نزدیک‌ تومسک‌ دیده‌ شده‌ است‌. بخاراییان‌ سیبریه‌ به‌ گویشهای‌ محلی‌ تاتار تکلّم‌ می‌کنند، اما در زبان‌ آنها تعداد زیادی‌ واژة‌ فارسی‌ دیده‌ می‌شود. زبان‌ ادبی‌ تاتاری‌ رایج‌ در قازان‌، زبان‌ کتبی‌ بخاراییان‌ سیبریه‌ است‌.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

بنیگسن ( د. اسلام ) ؛ با اضافاتی از د.ج .اسلام

حوزه موضوعی
رده های موضوعی
جلد 2
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده