باطن (۲)
معرف
وادی‌ پر وسعتی‌ در شمال‌ شرقی‌ عربستان‌ که‌ سابقاً قسمت‌ سفلای‌ وادی‌ الرُّمَه‌ بوده‌ ولی‌ اکنون‌ شنهای‌ الدَّهناء آن‌ را از وادی‌ الرُّمه‌ جدا کرده‌ است‌
متن
باطن‌ (2) ، وادی‌ پر وسعتی‌ در شمال‌ شرقی‌ عربستان‌ که‌ سابقاً قسمت‌ سفلای‌ وادی‌ الرُّمَه‌ بوده‌ ولی‌ اکنون‌ شنهای‌ الدَّهناء آن‌ را از وادی‌ الرُّمه‌ جدا کرده‌ است‌. باطن‌، در مسافتی‌ به‌ طول‌ 385 کیلومتر، از پایین‌ خُشوم‌ الثُّمامی‌ در الدهناء * شروع‌ می‌شود و تا جلگه‌ای‌ در 15 کیلومتری‌ جنوب‌ غربی‌ زُبَیْر، در جهت‌ شمال‌ شرقی‌ ادامه‌ می‌یابد. پهنای‌ آن‌ تغییر چندانی‌ نمی‌کند، به‌ این‌ معنی‌ که‌ فاصلة‌ میان‌ کناره‌های‌ آن‌ 10 تا 13 و پهنای‌ بستر آن‌ 2 تا 3 کیلومتر است‌. یگانه‌ آب‌ سطحی‌ آن‌ سیلابهای‌ جانبی‌ است‌ که‌ بر اثر بارانهای‌ محلی‌ پدید آمد.چون‌ جلگه‌های‌ الدَبْدِبِه‌ در دو قسمت‌ حاوی‌ ریگهای‌ سپر (حاجز) عربستان‌ است‌، بیشتر وادی‌ باطن‌ به‌ صورت‌ آبراهی‌ وسط‌ رسوبات‌ سابق‌ وادی‌ است‌ (رجوع کنید به در جزیرة‌العرب‌ * ).با اینکه‌ جاده‌ تاریخی‌ بصره‌ به‌ حجاز از وادی‌ باطن‌ می‌گذرد، آثار باستانی‌ شناخته‌ شدة‌ آن‌ معدود است‌، مهمترین‌ آنها 42 چاه‌ سنگی‌ است‌ که‌ ممکن‌ است‌ همان‌ حَفْر ابوموسی‌ نزدیک‌ دهکدة‌ حَفْر الباطن‌ باشد که‌ یاقوت‌ از آن‌ یاد کرده‌ است‌ (ج‌ 2، ص‌ 294). حفر، یگانه‌ منطقة‌ مسکونی‌ باطن‌ و تابع‌ محافظة‌ (والی‌نشین‌) ولایت‌ شرقی‌ در دَمّام‌ است‌.در نقطه‌ای‌ که‌ دقیقاً مشخص‌ نشده‌ و در ملتقای‌ باطن‌ و شعبة‌ آن‌ العوجاء واقع‌ است‌، مرزهای‌ عربستان‌ سعودی‌ و کویت‌ و عراق‌ و منطقة‌ بی‌طرف‌ میان‌ عربستان‌ و عراق‌، که‌ به‌ موجب‌ قرارداد عُقَیْر در 1922 تعیین‌ شده‌ است‌، به‌ هم‌ می‌پیوندند.منابع‌ : ابن‌بُلَیْهد، صحیح‌ الاخبار ، قاهره‌ 1370ـ1373؛ ابن‌حائک‌، صفة‌ جزیرة‌العرب‌ ، چاپ‌ محمدبن‌ علی‌ الاکوع‌، بیروت‌ 1403/1983؛ یاقوت‌ حموی‌، معجم‌ البلدان‌ ، چاپ‌ ووستنفلد، لایپزیگ‌ 1866ـ1873؛H. Dickson, Kuwait and her Neighbours , London 1956: J. G. Lorimer, Gazetteer of the Persian Gulf, ف Oma ¦ n, and Central Arabia , Calcutta 1908-1915.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

د. اسلام / هدلی

حوزه موضوعی

جغرافیا

رده های موضوعی
جلد 1
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده