باباشاه اصفهانی (باباشاه عراقی ) ملقب به رئیس الرؤسا
معرف
از نستعلیق‌ نویسان‌ نامی‌ در قرن‌ دهم‌
متن
باباشاه‌ اصفهانی‌ (باباشاه‌ عراقی‌) ملقب‌ به‌ رئیس‌ الرؤسا، از نستعلیق‌ نویسان‌ نامی‌ در قرن‌ دهم‌. در کوهپایه‌ اصفهان‌ متولد شد و در همانجا پرورش‌ یافت‌ و سرانجام‌ در جوانی‌ در سفری‌ به‌ بغداد (996) درگذشت‌ (منشی‌قمی‌، ص‌ 119). بعضی‌ از تذکره‌ها او را شاگرد میرعلی‌ هروی‌ (متوفی‌ 952) دانسته‌اند، ولی‌ با ملاحظه‌ سال‌ وفات‌ و عمر کوتاه‌ او این‌ ادعا از نظر تاریخی‌ درست‌ به‌ نظر نمی‌آید (بیانی‌، ص‌ 85ـ86). باباشاه‌ در عصر خود از مشهورترین‌ خطاطان‌ بوده‌ است‌ و خطش‌ را به‌ «عذوبت‌» و پختگی‌ و لطافت‌ ستوده‌اند (امین‌ احمد رازی‌، ج‌ 2، ص‌ 430) و نوشته‌های‌ او را «به‌ قیمت‌ اعلی‌» می‌خریدند (اسکندرمنشی‌، ج‌ 1، ص‌ 171). به‌ سبب‌ اخلاق‌ درویشانه‌ از نزدیکی‌ با سلاطین‌ و امرا پرهیز می‌کرد و روزگار را در گوشه‌نشینی‌ به‌ کتابت‌ می‌گذرانید. اجرت‌ هر هزار سطر کتابت‌ او، به‌ گفته‌ امین‌ احمد رازی‌ (ج‌ 2، ص‌ 430) سه‌ تومان‌ بوده‌ است‌. باباشاه‌ شعر نیز می‌سروده‌ و «حالی‌» تخلص‌ می‌کرده‌ است‌ (بیانی‌،ص‌ 86). نمونه‌هایی‌ از اشعار او در برخی‌ از تذکره‌ها آمده‌ است‌. منظومه‌ای‌ در آداب‌ خوشنویسی‌ بدو نسبت‌ داده‌اند. رساله‌ آداب‌ * المشق‌ نیز که‌ به‌خطا به‌ میرعماد * (متوفی‌ 1024) نسبت‌ داده‌ شده‌ از باباشاه‌ اصفهانی‌ است‌ (ایرانی‌، ص‌ 140ـ141). این‌ رساله‌ را محمد شفیع‌ براساس‌ نسخه‌ محفوظ‌ در کتابخانه‌ دانشگاه‌ پنجاب‌ چاپ‌ کرده‌ است‌ (بیانی‌، ص‌ 87ـ 88). از باباشاه‌، که‌ به‌ «کتابت‌» بیش‌ از «قطعه‌نویسی‌» گرایش‌ داشت‌، چند قطعه‌ در کتابخانه‌های‌ ترکیه‌ هست‌، و نسخه‌های‌ متعددی‌ از آثار ادبی‌ فارسی‌ را که‌ به‌ خطّ اوست‌ در برخی‌ از کتابخانه‌ها می‌توان‌ یافت‌.منابع‌: اسکندرمنشی‌، تاریخ‌ عالم‌ آرای‌ عباسی‌ ، تهران‌ 1350 ش‌؛ امین‌ احمد رازی‌، هفت‌ اقلیم‌ ، چاپ‌ جواد فاضل‌، تهران‌ ] بی‌تا. [ ؛ عبدالمحمد ایرانی‌، کتاب‌ پیدایش‌ خط‌ و خطاطان‌ ، مصر 1306 ش‌؛ مهدی‌ بیانی‌، احوال‌ و آثار خوشنویسان‌ ، تهران‌ 1363 ش‌؛ عبدالرسول‌ خیامپور، فرهنگ‌ سخنوران‌ ، تبریز 1340 ش‌، ص‌ 150؛ هدایت‌ الله‌ سپهر، تذکره‌ خوشنویسان‌ ، ] تهران‌،بی‌تا. [ ، ص‌ 87؛ احمدبن‌حسین‌ منشی‌ قمی‌، گلستان‌ هنر ، چاپ‌ احمد سهیلی‌ خوانساری‌، تهران‌ 1366 ش‌.
نظر شما
ایمیل ایمیل
مولفان

منوچهرقدسی

حوزه موضوعی

هنرومعماری

رده های موضوعی
جلد 1
تاریخ چاپ 93
وضعیت انتشار
  • چاپ شده