زیّادی

معرف

فقيه شافعى قرن دهم و يازدهم.
متن


زَيّادى، على بن  يحيى، فقيه شافعى قرن دهم و يازدهم. لقبش نورالدين است و به زَيّاد، منطقهاى در استان بُحَيرَه* در شمال مصر، منسوب است ( ← غَزّى، سفر2، ص 568، 570؛ محبى، ج 3، ص 195، 197). از تاريخ ولادت، زادگاه و خاندان او اطلاع دقيقى در دست نيست، ولى اگر گفته غزّى (سفر2، ص 578) كه او حدود نود سال عمر كرده، درست باشد مىبايستى در حدود 934 بهدنيا آمده باشد (قس موسوعة طبقاتالفقهاء، ج 11، ص 209، كه ولادت وى را حدود 936 دانستهاست). منابع از دوران كودكى و تحصيلات مقدماتى او نيز اطلاعى بهدست نمىدهند، ولى مسلّم است كه وى سالهايى را در قاهره نزد شمار زيادى از عالمان الازهر به فراگيرى علوم اسلامى بهويژه فقه گذراندهاست. برخى از استادان و مشايخ وى عبارتاند از: ابوالعباس ابنحَجَر هَيتمى*، جمالالدين يوسف ارميونى، شهابالدين احمد برلسى (مشهور به عميره)، شيخالاسلام بدر غزّى، نورالدين على طندتائى، شهابالدين احمد بلقينى، ابوالحسن بكرى، شهابالدين احمدبن حمزه رَملى و فرزندش، شيخالاسلام شمس رَملى (غزّى، سفر2، ص 568ـ569؛ محبى، ج 3، ص 195ـ196). زيّادى پس از چندى از مدرّسان نامآور الازهر شد. او در فقه به جايگاه معتبرى رسيد، چنانكه رياست عالمان مصر را برعهده گرفت. او مجلس درس باشكوهى داشت كه عالمان بزرگ قاهره در آن شركت مىجستند. از مهمترين شاگردان وى علىبن على شَبرامَلَّسى*، شهابالدين احمدبن محمد خفاجى*، علىبن محمد اُجهُورى*، محمدبن احمد شوبرى، محمدبن على بابلى، احمدبن احمد قََليُوبى*، سلطانبن احمد مزّاحى و به ويژه سالم شبشيرى بودهاند (محبى، ج 3، ص 196). زيّادى در 1024 در قاهره درگذشت و در همانجا بهخاك سپرده شد (غزّى، سفر2، ص 578؛ حاجىخليفه، ج 2، ستون 1613؛ محبى، ج 3، ص 197). نام دو اثر او در منابع ذكر شدهاست كه هر دو در فقه شافعى است: 1) حاشيه بر فتحالوهاب بشرح منهجالطلاب اثر زكريابن محمد انصارى* (متوفى 925). اين حاشيه نزد شافعيان از شهرت و اعتبار بسزايى برخوردار است؛ 2) شرحى بر المحرّر فى فروعالشافعية از عبدالكريمبن محمد رافعى قزوينى* (متوفى 623). محمدبن هدايتاللّه كردى كورانى (صاحب رياضالخلود) بر اين كتاب شرحى نوشتهاست ( ← حاجىخليفه، ج 2، ستون 1612ـ 1613؛ محبى، ج 3، ص 196؛ بغدادى، ايضاح، ج 2، ستون 443؛ همو، هديه، ج 1، ستون 754؛ براى نسخههاى گوناگون حاشيه فتحالوهاب  ← المكتبة الازهرية، ج 2، ص 502ـ503).



منابع : اسماعيل بغدادى، ايضاح المكنون، ج 2، در حاجىخليفه، ج 4؛ همو، هديةالعارفين، ج 1، در همان، ج 5؛ حاجىخليفه؛ نجمالدين محمدبن محمد غَزّى، لطف السَمَر و قطف الثمر: من تراجم اعيان الطبقة الاولى من القرن الحادىعشر، چاپ محمود شيخ، دمشق ]بىتا.[؛ محمدامينبن فضلاللّه محبى، خلاصةالاثر فى اعيان القرن الحادىعشر، بيروت: دارصادر، ]بىتا.[؛ المكتبة الازهرية، فهرس الكتب الموجودة بالمكتبة الازهرية، قاهره 1364ـ1368/1945ـ1949؛ موسوعة طبقات الفقهاء، اشراف جعفر سبحانى، قم: مؤسسة الامام الصادق، 1418ـ1424.



/ ناصر مريوانى /


نظر شما
مولفان
ناصر مریوانی ,
گروه
فقه وحقوق ,
رده موضوعی
جلد 21
تاریخ 95
وضعیت چاپ
  • چاپ شده